Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Religie en de grote vragen in de wetenschap

Verslag van het openingssymposium van het Abraham Kuyper Centrum

in Geloven

Vrijdag werd met het openingssymposium "Science and the big questions" een startschot gegeven voor het Abraham Kuyper Centrum voor Wetenschap en Religie (AKC). Het centrum is tot stand gekomen dankzij een subsidie aan de Vrije Universiteit van 2,4 miljoen euro door de Templeton World Charity Foundation uit de V.S. Met het AKC start de VU het onderzoeksproject "Science beyond Scientism".

Wat is echt waar?
Het symposium werd een "real-life-experience" van wat het AKC in de toekomst wil doen. Directeur van het centrum en hoogleraar theoretische filosofie René van Woudenberg begon zijn bijdrage met een verwijzing naar The Matrix, de bekende film waarin de werkelijkheid opeens anders blijkt te zijn dan wat de hoofdpersoon altijd voor waar heeft aangenomen. Dit roept de vraag op: "hoe kan ik nu weten wat echt waar is? 

Sciëntisme als vijand
Het sciëntisme (scientism) is een populaire benadering die het antwoord op deze vraag beperkt tot de wetenschap. Het Engelse science is zelfs nog smaller omdat het alleen verwijst naar de natuurwetenschappen. Hiermee geeft het sciëntisme ons een perspectief op waarheid die niet alleen voor de religie nadelig is, maar die ook ongewenste effecten heeft voor de wetenschap zelf, aldus René van Woudenberg. Het sciëntisme lijkt wetenschappelijk, maar is dit niet. Het is een levensbeschouwing of een filosofisch perspectief. Het behandelt de vraag naar waarheid met de volgende stellingen:

- Alleen wetenschappelijk onderzoek (science) leert ons wat waar is.
- Alleen wetenschappelijk onderzoek kan ons leren wat bestaat.
- Onze ethische en levensbeschouwelijke vragen worden ofwel door de wetenschap beantwoord, ofwel geëlimineerd.

Uit deze stellingen volgt dat moraal, vrije wil religieus geloof naar het terrein van de menselijke illusies worden verbannen. Een voorbeeld hiervan is het boek van UvA hoogleraar Victor Lamme: "De vrije wil bestaat niet".

De tegenaanval
Het AKC wil hier iets tegen doen. Er zal onderzoek worden gedaan naar kennisleer (epistemologie). Vanuit dit onderzoek worden er modellen ontwikkeld voor kennisintegratie. Deze worden toegepast in o.a. de psychiatrie waarin diverse vormen van kennis op waarde worden geschat zodat ze elkaar kunnen aanvullen.

'The Big Questions'
In het vervolg van het symposium werd een begin gemaakt met hoe dit zou kunnen werken. Wetenschappers uit diverse vakgebieden presenteerden de 'Big Questions' uit hun vakgebied. Daarna werden zij hierop bevraagd door medewerkers van het AKC. De vakwetenschappers waren:

- Dorret Boomsma hoogleraar biologische psychologie,
- Peter Nijkamp hoogleraar ruimtelijke economie
- Cees Dekker hoogleraar moleculaire biofysica

Niet door genen bepaald
Het tweelingen-onderzoek van Dorret Boomsma heeft de stelling bevestigd dat dezelfde genoomsamenstelling bij verschillende mensen niet altijd leidt tot dezelfde uitkomsten. Daarbij is het genoom niet statisch, maar in staat om te reageren op de omgeving. Dit was aanleiding voor AKC-respondent Jeroen de Ridder (filosoof) om op te merken dat er dus meer van invloed is op het gedrag van de mens dan alleen de genen. Dit bestrijdt een eventuele scientistische reductie van de mens die het gedrag tot genetische oorzaken herleidt.

Kritische vragen
Ook de andere sprekers hadden soortgelijke bijdragen vanuit hun vakgebied. Het werd duidelijk dat niet alleen de diverse vakgebieden vruchtbaar zijn voor het onderzoek aan het AKC, maar dat ook het centrum vruchtbaar kan zijn met kritische vragen aan het vakgebied.

Dit bleek toen AKC-respondent Emanuel Rutten (filosoof) de kritische vraag aan Cees Dekker stelde wie de onderzoeksprogramma's in de nanotechnologie bepaalt. Cees Dekker reageerde resoluut dat wetenschappers zelf hun onderzoeksprogramma's bepalen, maar dat anderen nodig zijn voor belangrijke en verhelderende vragen bij de ingrijpende maatschappelijke veranderingen die de nanotechnologie kan veroorzaken. 

Samenwerken met partners
In het tweede deel kwamen de partners van het AKC aan het woord. VU-connected, ForumC, het Veritas-forum en Brein in Beeld spraken hun hoopvolle verwachtingen uit met betrekking tot de samenwerking. Debatten, onderzoek, en allerlei andere mogelijkheden werden genoemd als mogelijkheden voor de toekomst.

Ook de theologie is erbij
Tijdens de vragenronde maakte hoogleraar dogmatiek Gijsbert van den Brink nog duidelijk dat ook de theologie is vertegenwoordigd aan het AKC. René van Woudenberg sloot af met de laatste update. Afgelopen weken zijn er al gesprekken geweest met toekomstige aio's voor de onderzoeksprogramma's.

Zo werd het een enthousiast en dynamisch startsymposium en werd de verwachting gewekt dat we nog veel nuttige bijdragen kunnen verwachten van het Abraham Kuyper Centrum voor wetenschap en religie.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Voorganger schrijft 'open brief aan kerktwijfelaars'

Voorganger schrijft 'open brief aan kerktwijfelaars'

‘Val op zondag gewoon eens binnen’

Mirjam Hollebrandse

geloofsvragen 5 uur geleden
Platform Lazarus lanceert 'Mensen van de weg'

Platform Lazarus lanceert 'Mensen van de weg'

Nieuwe cursus leert leven te spiegelen aan dat van Jezus

geloofsvragen 6 juni 2018
21 redenen om niet in God te geloven

21 redenen om niet in God te geloven

Theoloog Marinus de Jong schreef boek over moeilijke geloofsvragen

Femke Taale

Zij scheidden 50 jaar geleden en trouwden onlangs opnieuw

‘Oma die met opa trouwt, dat klinkt wel een beetje gek’