Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

BLOG | Is God gestorven?

Blog van Reinier Sonneveld

Waar is God als je pijn hebt? Kun je antwoorden vinden? En met welke houding vind je dan antwoorden? Het blijkt dat holocaustoverlevenden opvallend gelovig bleven.

Het stuk cabaret dat het meest indruk op mij heeft gemaakt is het volgende fragment van Hans Teeuwen:

‘En dan zeg ik: Ja, God, ik wil het toch eens weten, God hè, al die honger, ellende, ziektes, rampen, uuuh, kindermishandeling, kinderporno en de holocaust – waarom? En dan zegt hij: Nou ja, vanwege zus en zo, dit en dit en dit en dit en dat. En dat zeg ik: Aha! Ja inderdaad. Jajaja, och ja. Natuurlijk… Nee, nou snap ik het. Valt nog mee dan toch?’

Wie het zelf meemaakte
Dat hakte er behoorlijk in bij mij en het suisde weken door mijn hoofd. Tot ik me realiseerde, dat Teeuwen zélf (voor zover ik weet) niet is getroffen door wat hij opsomt. En dat ik intussen ook mensen heb gesproken die wel door ‘honger, ellende, ziektes, rampen, kindermishandeling, kinderporno en de holocaust’ zijn geraakt.

En die God níet aanklaagden.

En zo begon ik te vermoeden, wat ik sindsdien keer op keer bevestigd zag, dat het vooral de omstanders zijn die de vragen stellen aan God. Wie zelf lijdt, stelt de vragen ook wel, maar ze zijn minder ingrijpend en zelden fataal voor het geloof.

Het geloof van holocaustoverlevenden
Om een extreem voorbeeld te noemen: bleven bijvoorbeeld holocaustoverlevenden geloven? Als er iemand reden had God te vervloeken, dan toch zij, zou je zeggen. Teeuwen noemt de ‘holocaust’ niet voor niets als laatste in zijn rijtje rampen. En veel theologen hebben God juist na die jaren doodverklaard.

Maar wat blijkt (in het boek ‘The Faith and Doubt of Holocaust Survivors’)? Slechts 11 procent van wie het zelf had meegemaakt, zou zich later atheïst noemen. En dan nog waren veel van hen geen ‘echte’ atheïsten, omdat ze nog wel in God bleken te geloven, maar vooral boos op hem waren; wat je een uiting van diep geloof kunt noemen, omdat er geen heilige in de Bijbel is die nooit boos is op God. Tegelijk kwam 5 procent van hen nota bene tot geloof!

Oftewel, de geloofsafval was onder holocaustoverlevenden veel minder groot als onder ‘gewone’ Europeanen. Ze vertraagden de secularisatie, of meer nog, het zijn aantallen die je normaal vindt bij wat je een opwekking noemt: 177.000 mensen, die alle gruwelijkheden van de holocaust hebben meegemaakt, verbonden zich aan God.

Nood leert vloeken/bidden
Wie zelf lijdt verlaat zelden God. Eerder is het andersom: nood leert bidden. En zeker, nood leert ook vloeken, maar vooral andermans nood leert vloeken. Het probleem van het lijden is vooral het probleem van het meelijden. Als omstander kun je je meer permitteren, lijkt het wel. Je kunt God de rug toekeren zonder direct de gevolgen te ervaren. Wie zelf ziek is en de dood in de ogen kijkt, weet hoeveel er te verliezen is.

De dood van een ander is een vijand, maar je eigen dood kan een vriend zijn. Het lijden van een ander roept vragen op, maar het lijden van jezelf soms antwoorden.

 

Hoe ga jij om met ellende? Brengt het je dichter bij God of juist verder weg?

Geschreven door:

Reinier Sonneveld

Theoloog en schrijver

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over