Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

BLOG | De Bijbel krijgt het niet rond

Reinier blogt over de zin en onzin van 'fouten' in de Bijbel

Afgelopen kerst kwam de film ‘Life of Pi’ uit. Een schitterend verhaal over waarom je zou geloven. Maar ik wil het deze keer hebben over die merkwaardige naam van de hoofdpersoon: Pi.

Je kent het nog wel van de middelbare school. Je hebt de breedte van een cirkel, dan doe je ‘iets’ en dan weet je de omtrek. Dat magische ‘iets’ is pi. Iedereen kent ook nog wel de eerste paar cijfers: 3,14… en dan verder. Er was altijd een jongen in de klas die lang door kon gaan: 3,1415926535897932384626433 – maar tegen die tijd was iedereen al afgehaakt. En het getal gaat lang door. Oneindig lang zelfs. Ook die Pi uit de film stopt als hij drie schoolborden heeft volgeschreven.

Interessant genoeg staat pi in de Bijbel. Wat verborgen en indirect, maar toch:

‘Verder maakte Chiram de Zee, een bekken van gegoten brons van vijf el hoog, met een middellijn van tien el en een omtrek van dertig el…’ (1 Koningen 7:23)

Een el is de afstand tussen je elleboog en de punt van je wijsvinger, en dat wisselt natuurlijk nogal, maar 50 centimeter is een aardige benadering. Dit bekken was dan dus 5 meter breed en als je eromheen liep, zo stelt de Bijbel, legde je 15 meter af. Maar dat klopt niet. De verhouding tussen die twee getallen is slechts 3 en verder niets. Geen komma 14159 enzovoorts. Als je dat wel meetelt, kom je op zeker 70 centimeter extra omtrek en had er dus eigenlijk in de Bijbel moeten staan:

‘...en een omtrek van éénendertig el…’

Nu kun je zeggen dat die el al zo vaag is, dat dit ook niet uitmaakt, maar dat is te makkelijk. Chiram kwam uit een van de hoogst ontwikkelde culturen in die tijd, de Foeniciërs, vandaar ook dat hij werd ingehuurd. We weten dat ze een koord gebruikten met op vaste plaatsen een knoop of kleur, dus de el stond per bouwproject behoorlijk vast. Bovendien wisten ze in die tijd al dat pi ongeveer 3,14 is en zeker niet plat 3.

Dus, ofwel de bijbelschrijver heeft een vergissing gemaakt, of er moet iets anders aan de hand zijn.

De interessantste oplossing gaat zo. Gewoonlijk schrijf je ‘middellijn’ in het Hebreeuws als q-w, maar in deze tekst staat er q-w-h. Die h, dat moet een clou zijn, denken sommige onderzoekers, een geheime toespeling van de auteur. En inderdaad, als je wat numerologische trucs uithaalt, kom je op een verrassend resultaat. De numerologie stelt dat elke letter in het alfabet een eigen getalswaarde heeft. Zo kun je ook de getalswaarde van woorden, namen en zinnen uitrekenen en mysterieuze verbanden ontdekken. In dit geval werkt dat zo: q = 100 en w= 6, dus q+w = 106. De h = 5, dus q+w+h = 111. Als je 111 deelt door 106 en dan keer 3 doet, kom je op… 3,14150943396 enzovoorts.

Dat is tot op vier cijfers achter de komma nauwkeurig. Bij dat bekken van Chiram komt dat neer op een misrekening van slechts enkele millimeters, zeer nauwkeurig dus, zeker voor die tijd. Moderne fabrikanten zouden het weinig preciezer doen.

Het probleem is natuurlijk dat deze oplossing nogal ‘knutselig’ overkomt. Waarom zou die schrijver zijn informatie zo verstoppen? Waarom zo omslachtig met de ene spellingswijze gedeeld door de andere spellingswijze en dan ook nog keer drie? Nee, het is ingenieus, maar ook onwaarschijnlijk.

Overtuigender is een andere oplossing, die erop wijst dat de Bijbel nadrukkelijk ook de rand van dit bekken noemt:

‘De wand was wel een handbreedte dik. De rand was gevormd als bij een beker, als een lotuskelk.’ (1 Koningen 7:26)

Wat als je die rand meetelt? Dan is deze schaal van buiten nog steeds 500 centimeter breed, maar van binnen 480 centimeter (min twee keer een handbreedte). En als je dat doorrekent, kom je op 8 centimeter verschil met de ‘echte’ pi, en dan klopt de aanduiding ‘dertig el’ weer prima, in elk geval voor die tijd. Er had weliswaar eigenlijk moeten staan:

‘...en een omtrek van dertig el en één handbreedte…’

Maar dat lijkt me wat al te wijsneuzerig. Als de schaal ook maar iets ovaal was, klopt het weer wel. En zo neem je tenminste het vernuft van de Foeniciërs serieus.

Een deel van de lezers zal me nu (virtueel) verbijsterd aankijken: waarom is al dit gedoe nodig? Deze tekst wilde toch voor gewone gelovigen uitleggen hoe die tempel van Salomo er ongeveer uitzag, en niet een architectonisch handboek leveren, laat staan uitleggen wat pi is?

Nou, daar kan ik me genoeg bij voorstellen. Maar eigenlijk hoor ik dat het liefst in de reacties hieronder! Wat denkt u? Zijn dit soort oplossingen zinnig of onzinnig?

Geschreven door:

Reinier Sonneveld

Theoloog en schrijver

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Vragen over de heilige Geest

Vragen over de heilige Geest

Vandaag vieren we Pinksteren. Niet iedereen weet tegenwoordig nog wat dat feest inhoudt en betekent. Deze keer zal ik het nog eens op een eenvoudige...

Arie van der Veer

Onze Vader in NBV op 3 punten aangepast

Onze Vader in NBV op 3 punten aangepast

Verbeterde versie voorgelegd aan publiek

bijbel 15 mei 2018
De heilige Geest is er, Altijd!

De heilige Geest is er, Altijd!

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Arie van der Veer

Zij scheidden 50 jaar geleden en trouwden onlangs opnieuw

‘Oma die met opa trouwt, dat klinkt wel een beetje gek’