Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

FILMBLOG | "Jezelf redden? Ik kon er niet van slapen"

'Cloud Atlas' vanaf vandaag in de bioscoop

In Amerika vielen de opbrengsten flink tegen. Maar de filmmakers hopen dat hun buitengewone verhaalvorm in Europa beter valt. Zes verhalen uit verschillende tijdperken tussen 1849 en de 24ste eeuw worden door elkaar heen verteld. Als je ze allemaal naast elkaar ziet doemt de boodschap op: alles is verbonden en naastenliefde is het doel van het leven.

Cloud Atlas gáát niet alleen over geloof, het verkondigt het: een combinatie van Hegel, pantheïsme, boeddhisme en het christelijke idee dat er boven de natuurlijke wereld een persoonlijke, liefdevolle kracht is die ons trekt. Toch is in Cloud Atlas geen God te ontdekken; we moeten het zélf doen. De hemel op aarde komt er alleen als wij er dat van maken. En die 'hemel' maken we niet voor een anonieme toekomstige generatie, maar voor onszelf. Wij maken nu de werelden waar we altijd weer in zullen blijven reïncarneren.

Van slavernij tot stenen tijdperk
In elk van de zes verhalen is de hoofdpersoon een voorbestemde 'baanbreker' (volg degene met de huidvlek in de vorm van een vallende ster) die tegen normen en waarden van die tijd ingaat. Een blanke wordt vrienden met een zwarte slaaf in de 19e eeuw; een homofiele relatie overschrijdt grenzen in de jaren '30; het verhaal in de jaren '70 speelt tegen de achtergrond van de vrouwenbeweging en de strijd voor het milieu; anno nu is het mens tegenover hyperkapitalisme en de daaruit voortvloeiende mensontwaarding; in de toekomst komen gekloonde mensen in opstand tegen een hybride mens-machineras (Cloud Atlas komt van dezelfde filmmakers als de Matrix). Het laatste verhaal vindt in de 24e eeuw plaats, na 'de Val'. De natuurlijke orde (het recht van de sterkste) heeft namelijk uiteindelijk tot onze val geleid: mensen zijn terug in het stenen tijdperk, in een paradijselijke omgeving, maar de zonde heerst nog steeds. Mensen staan elkaar -zoals altijd- weer naar het leven.

Estafettestokje
Elk van de zes 'bevrijders' geeft een estafettestokje van hun waarheid door aan de bevrijder in een volgende generatie. Maar in elke generatie wordt de universele roeping tot naastenliefde bedolven onder menselijk egoïsme, geldzucht, stammentwist en angst.

Hoe breken we daar los van? Dat is een geloofsvraag. En daar wordt de film zelf het estafettestokje naar de kijker. Ten diepste probeert Cloud Atlas de kloof te dichten tussen het recht van de sterkste (oftewel de evolutietheorie: "the weak are meat that the strong do eat") en de diepe walging die we daarvoor voelen.

De film geeft geen verklaring voor die kloof. Er is geen scheppingsverhaal dat vertelt hoe het menselijk hart zich heeft kunnen ontwikkelen in lijnrechte tegenstelling tot het evolutionaire proces. Cloud Atlas presenteert enkel ons huidige dilemma en concludeert desondanks dat we zelf een naastenliefde kunnen genereren die ons van onze natuurlijke instincten moet verlossen.

Redding: waar?
Tegen het eind van de film lijken de filmmakers te zeggen dat we redding van buitenaf nodig hebben. Maar het schietgebed dat de hoofdpersonen opzenden naar de hemel in de vorm van de laserstraal gaat niet naar God, maar naar planetaire kolonies van de aarde. Het gaat naar onszelf.

Sommigen vinden het idee inspirerend dat we onze eigen redder zijn en zelf een hemel op aarde kunnen maken. Maar ik kon er niet van slapen.

Auteur: Geert Heetebrij

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Vijf EO-films genomineerd voor prestigieuze filmprijzen

Vijf EO-films genomineerd voor prestigieuze filmprijzen

Breng je stem uit

6 september 2018
Michael W. Smith over Beautifully Broken

Michael W. Smith: ‘Ik was bijna dood’

Christelijke zanger speelt in christelijke film ‘Beautifully Broken’

28 augustus 2018
Vooroordelen over christelijke films

Vooroordelen over christelijke films

'Als je weinig geld hebt, moet je creatief zijn'

1 augustus 2018

Zo verduurzaam je je kledingkast

11 leuke en makkelijke tips om mee aan de slag te gaan