Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Prinses Laurentien is groot voorstander van voorlezen

in Geloven

Ze is een groot voorstander van voorlezen – een van de sleutels tot het uitbannen van laaggeletterdheid – en zit dan ook regelmatig met haar eigen kinderen en een boek op schoot. Prinses Laurentien: “Het belangrijkste is dat lezen voor een kind geen hoge berg wordt.”

Een interview met een prinses staat niet elke dag op het programma. Je bereidt je extra goed voor, de fotograaf trekt een overhemd aan, en stipt op tijd sta je op de stoep van haar Brusselse woning. Hoe zal ze eruitzien? Gedragen we ons formeel of juist ongedwongen? Door de intercom klinkt de vrolijke stem van een van de kinderen en even later zwaait de deur open. Voor onze neus staat een lachende prinses Laurentien, die meteen het ijs breekt: "Wees van harte welkom!"
Ze gaat ons voor door haar knusse werkkamer, naar de aangrenzende ruimte met vergadertafel. Op traptreden liggen stapels papieren ("Kijk, dit soort lijvige stukken lees ik heel de dag"), er zijn boeken te over in nisjes en op planken, en op de bankkussens bij de open serredeuren zijn sierlijke woorden geborduurd. Het is al snel duidelijk: taal en lezen spelen in dit huis een grote rol.

Rillingen

Al tien jaar zet prinses Laurentien zich in voor mensen die laaggeletterd zijn. "Een mooiere term vind ik 'moeite met lezen en schrijven'," zegt de prinses, die zelf vloeiend Nederlands, Engels en Frans spreekt. "Als kind ben ik opgegroeid met taal en las ik veel boeken. Aan tafel voerden we als gezin hele gesprekken."
Ook interesse voor mensen zat er al vroeg in. "Toen ik een jaar of 10 was, zat ik eens met mijn ouders in een Frans restaurant. Ik zag een man alleen zitten en vond dat zo zielig, dat ik hem vroeg: 'Wilt u niet bij ons komen zitten?'" Ze lacht haar typerende verlegen-ondeugende lach. "Mijn ouders hebben meerdere keren wildvreemde mensen aan tafel gekregen, ook wat – laten we zeggen – minder sprankelende personen."
Haar passie voor de strijd tegen laaggeletterdheid werd geboren in Amerika. "Als 21-jarige studente journalistiek maakte ik daar een reportage over voormalig laaggeletterden die een boek hadden uitgebracht. Toen ik hun emoties zag, maakte dat iets los bij mij. Ze waren zo trots – dit was het eerste moment dat ze open en eerlijk waren tegenover hun familieleden. Nou, daar krijg je rillingen van.
Deze verhalen raken me diep. Zo herinner ik me een man van 65, die dertig jaar lang voor zijn vrouw had verborgen dat hij niet kon lezen en schrijven. Hij barstte natuurlijk in tranen uit, en ik huilde mee. Wat een schaamte ervaart iemand dat hij het zo lang verborgen houdt? En hoe moet dat leven geweest zijn tussen die twee?"

Uitvluchten

De boodschap van prinses Laurentien is krachtig: de hele samenleving is van laaggeletterdheid doordrongen, maar nog niet iedereen is zich bewust van het probleem. "Dat is de kern waarom het mij zo raakt: het is een taboe dat in ons welvarende land een deel van de bevolking problemen heeft met lezen en schrijven. Maar echt, er zijn mensen die de hele dag uitvluchten verzinnen om te zorgen dat niemand hun geheim ontdekt. Mannen, vrouwen, kinderen, volwassenen, mensen die hier geboren zijn, of die op latere leeftijd naar Nederland kwamen. De eerste oplossing is bewustwording dat deze mensen bestaan."
Daarnaast is volgens haar maatwerk per individu hard nodig. "Iedereen leert anders. Laatst ontmoette ik een jongetje, dat me vertelde dat hij dyslectisch is. Ik wees hem en zijn moeder op andere leermethoden. Dat zijn ze gaan onderzoeken en binnen zes weken ging zijn leesniveau met sprongen vooruit. Toen ik hem later sprak, zei hij: 'Mijn moeder zegt dat jij zegt dat ik niet ziek ben.' Ik zei: 'Natuurlijk ben jij niet ziek. Je leert misschien iets minder snel en op een andere manier, maar kijk eens, je kúnt het!' Nou, er viel iets áf van dat kind, hij straalde helemaal."

Ouders

Al vanaf de oprichting van Stichting Lezen & Schrijven, waarvan de prinses voorzitter is, bepleit ze dat laaggeletterdheid niet alleen op scholen aangepakt moet worden. Het probleem met wortel en tak uitroeien lukt volgens haar alleen als ouders thuis versterken wat kinderen op school leren. Gaat dat verder dan huiswerk maken? "Absoluut. Je moet zorgen dat een kind in een omgeving leeft waar lezen en schrijven onderdeel van uitmaken. We kunnen niet zeggen: taalonderwijs gebeurt op school wel, het systeem van leraren, schoolgebouwen en leerplicht vangt hen wel op. Nee, dat kind komt ook weer thuis. Als daar geen taalsfeer is, en er niemand is die stimuleert om verder te gaan met lezen en schrijven, wordt het voor een kind echt lastig."

U zegt dat daarvoor onder meer voorlezen belangrijk is. Leest u uw kinderen ook voor?
"Zeker, want door vijftien minuten per dag voor te lezen, krijgen mijn kinderen een grotere woordenschat. Ze kunnen zich dan beter uitdrukken, krijgen zelfvertrouwen omdat mensen daar enthousiast op reageren, worden zelfstandiger en raken zo in een positieve spiraal.
Natuurlijk heeft de een meer schroom gehad dan de ander, en die moet je dan over de drempel helpen. Maar als ze door hun woordenschat eenmaal een gesprek met een volwassene hebben, denken ze: ‘Hé, wacht eens even, dat is leuk.' Ik weet zeker dat het voorlezen daaraan een bijdrage levert."

Wat als je een kind hebt dat niet van lezen houdt?
"Dat herken ik. Het ene kind pakt uit zichzelf een boek, het andere zit liever achter de computer. Ik ga dan met mijn kind zitten en zeg: 'Kom, we gaan het samen proberen. Lees mij maar hardop voor.' Tijdens het lezen motiveer ik door te zeggen: 'Fantastisch, wat een leuk verhaal en wat doe je het goed.' Het belangrijkste is dat het voor een kind geen hoge berg wordt."

Wat leest u op dit moment met uw kinderen?
"We zijn nu bezig met Pippi Langkous. Ik kan niet wachten totdat we aan Koning van Katoren van Jan Terlouw en Triomf van een verschroeide aarde van Thea Beckman gaan beginnen. Dat zijn boeken die ik echt heb verslonden."

Leest u hun ook bijbelverhalen voor?
"Ja, vooral rond Kerst en Pasen. We vinden het belangrijk dat ze met het geloof worden grootgebracht. En er staan natuurlijk ook prachtige verhalen in waarin diepe waarden over goed en kwaad naar boven komen."

Droom

De missie van prinses Laurentien wordt niet alleen in Nederland opgemerkt. Een dezer dagen brengt ze op verzoek van de Europese Commissie een belangrijk rapport uit over laaggeletterdheid in Europa, waar op sommige plekken 40% van de bevolking analfabeet is. "Ik heb het gevoel dat ik pas begin, er is nog zoveel werk te doen. Gelukkig merk ik dat ik meer energie heb naarmate ik ouder word. Het is zo mooi om te zien dat onze vernieuwende aanpak, waarin de hele samenleving moet deelnemen aan het verbeteren van geletterdheid, internationaal hoge ogen gooit."
Wat zijn haar plannen voor de toekomst? "Het is nu echt tijd dat we het probleem op Europees niveau serieuzer gaan nemen en aanpakken. Mijn droom is dat de strijd voor geletterdheid wereldwijd opgepakt wordt."

Laurentien

Prinses Laurentien van Oranje werd op 25 mei 1966 geboren als dochter van voormalig D66-minister Laurens Jan Brinkhorst. Een deel van haar jeugd woonde ze in Tokio, en voor haar studies geschiedenis, politieke wetenschappen en journalistiek verhuisde ze achtereenvolgens naar Groningen, Londen en Berkeley (VS). In 2001 trouwde ze met prins Constantijn, met wie zij drie kinderen kreeg: Eloise (10), Claus-Casimir (8) en Leonore (6).
Prinses Laurentien is vooral bekend van haar werk als voorzitter van de Stichting Lezen & Schrijven. Ze schreef twee kinderboeken over klimaatverandering en duurzaamheid: Mr Finney.

Trivia

Brussel of Tokio: "Moeilijk. Ik houd van plekken waar hoffelijkheid en gastvrijheid belangrijk zijn, dus dat spreekt voor Tokio, terwijl Brussel dynamiek heeft en mensen bezig zijn met de maatschappij en Europa."
Zelf koken of restaurant: "Als er door mij gekookt moet worden: een restaurant. Maar thuis als mijn man kookt!"
Genre: "Ik val vaak op fictie met een historisch perspectief."
Taal: "De zwoele klanken van zowel het Spaans als het Russisch vind ik prachtig. In het Spaans kan ik me best een beetje redden, maar ik zou graag de tijd hebben om het naar een hoger niveau te tillen."
Lezen of schrijven: "Het ultieme geluk is wanneer ik de rust en concentratie heb om zelf te schrijven, zoals Mr Finney. Dan schrijf ik wat ik zie in mijn hoofd."
Held(in): "Ik ben natuurlijk totaal niet objectief, maar ik vind mijn man de mooiste mens op aarde."
Stedentrip of junglesafari: "De jungle, een plek waar je tot rust komt, niet geëntertaind wordt. Daar kun je nadenken en komt alles helemaal uit jezelf."

Tekst: Gerteke de Jong
Beeld: Dick Vos

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Stille verdriet van een miskraam

Het stille verdriet na een miskraam

Verlies waar (bijna) niemand over praat

Topdoks grote kanshebber Gouden Stuiver

Topdoks grote kanshebber Gouden Stuiver

Stemmen kan nog tot 24 september

12 september 2018
Kan ik wel een goede vader zijn?

Kan ik wel een goede vader zijn?

Tips van Jaap van der Meiden

Jaap van der Meiden

8 september 2018

Zo verduurzaam je je kledingkast

11 leuke en makkelijke tips om mee aan de slag te gaan