Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'Soms moet je de wet in eigen hand nemen'

in Mediatips

Voor de indringende tv-documentaire Moord op de Blanke Boer reist EO-journalist Johan Eikelboom naar Zuid-Afrika. Hij ziet hoe blanke Boeren zich – ook letterlijk – wapenen tegen het geweld van hun zwarte landgenoten. Realisme, of racisme?

Nelson Mandela noemde het multiculturele Zuid-Afrika 'de Regenboognatie'. De werkelijkheid is beduidend minder bloemrijk: er vinden zestig (roof)moorden per dag plaats, en sinds de afschaffing van de Apartheid zijn blanke Zuid-Afrikanen steeds vaker het slachtoffer. Velen vertrokken de afgelopen jaren halsoverkop naar het buitenland, op zoek naar een veilig heenkomen. De achterblijvers verschansen zich achter hoge muren in hun met bewakingscamera's behangen huizen. Omdat de politie het volgens hen laat afweten, grijpen ze naar de wapens om zichzelf en hun gezinnen te verdedigen. Niemand wil het volgende slachtoffer worden.

Commandokorps

Dat de angst aan hen vreet, is volstrekt begrijpelijk: nieuwsberichten over de vaak gruwelijke moord op en verkrachting van blanke Boeren zijn schering en inslag in Zuid-Afrika. Naar schatting werden er tot nu toe al vierduizend Boeren Afrikaners vermoord, inclusief vrouwen en kinderen. In tv-bulletins en kranten zijn geregeld politiefoto's te zien, die er niet om liegen.
"Er woedt een burgeroorlog in dit land," stelt kolonel Franz Jooste, "dus moet je bepaalde stappen nemen." De kordate militair, die nooit zonder pistool ("met 22 patronen") rondloopt, heeft z'n sporen verdiend in het commandokorps van Zuid-Afrika en vocht in de bloedige oorlog tegen Angola. Op eigen initiatief geeft hij tegenwoordig commandotraining aan de jongste generatie Boeren.

Verbazing

In zijn 'Boeren Afrikaners Verdedigingskamp' worden blanke jongens vanaf een jaar of 15 (veelal kaliber 'scharminkel') fysiek en mentaal keihard aangepakt om 'mannen' van hen te maken. Pottenkijkers zijn hier overduidelijk niet gewenst: onuitgenodigd kom je er niet binnen.
Johan Eikelboom valt van de ene verbazing in de andere als hij zijn oren en ogen een week lang de kost geeft in het kamp. Al snel wordt duidelijk dat de zwarte bevolking van Zuid-Afrika hier in een zeer kwade reuk staat, al ontkent de kampleiding in alle toonaarden dat er sprake is van haat.
Naarmate hij langer met de jongens en hun bikkelharde instructeurs optrekt, kan Johan zich hun angst levendig voorstellen. Tegelijk merkt hij ook dat hun verhalen steeds extremer worden. Elke nuancering lijkt te ontbreken; het is letterlijk zwart-wit. "We moeten geen rassen vermengen," zegt iemand. "Dieren moet je ook niet kruisen. Nee, we zeggen niet dat zwarten minder waardevol zijn. Iedereen heeft z'n plaats. Maar wel raszuiver."

Wilde Westen

Kolonel Jooste maakt een vergelijking met het Wilde Westen: "Soms moet je de wet in eigen hand nemen. De politie en het leger beschermen je niet; je moet jezelf beschermen." Hij neemt Johan mee voor een ritje 'aanschouwelijk onderwijs' door Pretoria. Ooit een blank gebied, nu "één grote puinhoop", dankzij – zegt Jooste – de zwarte bevolking. Durft hij hier uit de auto te stappen? "Nooit! Dit is gevaarlijk, zoals een oorlogsgebied. Er hoeft maar íets te gebeuren – een kleine ruzie – en ze sluiten je in en vermoorden je."

Akelig dichtbij

Johan kan er met z'n pet niet bij dat miljoenen mensen met een donkere huidskleur voortdurend over één kam worden geschoren, alsof het allemaal criminelen, potentiële moordenaars en verkrachters zijn. Uiteindelijk vindt hij één knul die gelooft dat er ook wel "fatsoenlijke zwarten" zijn – maar hooguit tien procent.
Als een van de officieren in het kamp Johan rechtstreeks confronteert met de spanningen tussen blank en zwart, komt het geweld tegen de blanke Boeren akelig dichtbij. De zichtbaar razende militair wil dat Johan "de realiteit van het leven maar eens goed onder ogen moet krijgen". Hij neemt hem mee naar het huis van een Boer, wiens vrouw nog maar enkele uren geleden is gewurgd terwijl hij op zijn werk was. Op klaarlichte dag en zonder aanleiding. De ontmoeting met de kersverse weduwnaar, op de plek waar de laffe moord heeft plaatsgevonden, zal Johan nog lang bijblijven.

Johan concludeert in Moord op de Blanke Boer dat de groeiende angst onder de Boeren, die op zichzelf te begrijpen is, in rap tempo om lijkt te slaan in woede en racisme. Maar daarmee zal de situatie voor de nieuwe generatie Boeren Afrikaners er niet rooskleuriger op worden.

Tekst: Gert-Jan Schaap
 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Deurwaarder: 'Openstaande boete kan flink oplopen'

Deurwaarder: 'Openstaande boete kan flink oplopen'

De Deurwaarders: Betalen of leeghalen, dinsdag, 20.30 uur, RTL 5

christelijke... 19 juni 2018
Broodje Gezond: is eten van biologische groenten gezonder?

Broodje Gezond: is eten van biologische groenten gezonder?

Maandag, 21.00 uur, NPO 3

gezondheid 18 juni 2018
'Nacht van de Vluchteling': wandelaars halen veel geld op

'Nacht van de Vluchteling': wandelaars halen veel geld op

Dit heb je dit weekend gemist op tv en radio (week 25)

Bart van Delen

christelijke... 18 juni 2018

Zij scheidden 50 jaar geleden en trouwden onlangs opnieuw

‘Oma die met opa trouwt, dat klinkt wel een beetje gek’