Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Niels de Jong: 'Dorpsdominee? Ik zou er niet gelukkig van worden"

in Geloven

Met zijn gemillimeterde haar, trendy jeans en vlotte stappers kun je Niels de Jong (31) geen doorsnee-dominee noemen. Sinds 2010 is hij missionair predikant van een Rotterdamse gemeente die, na een periode van dramatische neergang, vooral twintigers en dertigers trekt. "Ik heb hoop voor de kerk."

Dat een plattelander zich tot een '100% stadsmens' ontpopt, lijkt niet logisch, geeft Niels direct toe. "Maar misschien is het Gods logica om een boerenjongen in Rotterdam neer te zetten."
Niels groeide op in Bergambacht, een dorp in de Krimpenerwaard, waar zijn ouders een boerderij hadden. In 2007 verhuisde hij met z'n gezin naar Rotterdam-Noord om missionair werker (en later missionair predikant) te worden in de hervormde wijkgemeente De Samaritaan.

Veel voormalige studiegenoten zijn waarschijnlijk 'gewoon' dorpsdominee geworden?
"Klopt. Ik zou er niet gelukkig van worden om in hun schoenen te staan; omgekeerd geldt waarschijnlijk hetzelfde. In dorpskerken is het vooral de bedoeling te bewaren wat je hebt. Dat is waardevol, maar ik geef de voorkeur aan de stad."

Je lijkt me ook geen type om in een zwart pak rond te lopen.
"Alleen dat al... Ik heb helemaal geen zin in discussies over dat soort bijzaken. Hier maakt het niemand wat uit dat ik in een spijkerbroek loop, als men maar weet dat het bijbels is waar je voor staat en wat je verkondigt."
 

Ongeduldig

Wat hem zo aantrekt in de stad? Niels hoeft er niet lang over na te denken: "Een stad is bruisender, sneller en dynamischer. In een dorp liggen veel dingen min of meer vast. Bijvoorbeeld wie er wel en wie er niet naar de kerk gaan. Veranderingen kosten er – door de trage kerkelijke structuren – vaak zeeën van tijd. Ik ben daar te ongeduldig voor. Hier is de grens tussen 'kerk' en 'wereld' vloeiender; ook dat spreekt me aan. Bovendien zijn we geroepen om naar zieken, zwakken en armen om te zien. In een stad kom je die eerder tegen en kun je dus sneller iets voor hen betekenen. Wij kiezen er bewust voor om maatschappelijk actief te zijn; De Samaritaan is bijvoorbeeld uitdeelpunt van de Voedselbank. Daarnaast organiseren we regelmatig Alpha- en andere cursussen. Zo komen we met allerlei wijkbewoners in contact: rijk, arm, blank en zwart. Dat maakt mijn werk boeiend en gevarieerd."

Wat vind je het lastigst in jouw werk?
"Ik probeer mezelf overbodig te maken, zodat het werk uiteindelijk wordt gedragen door vrijwilligers vanuit de gemeente. Met activiteiten en dingen organiseren, lukt dat redelijk. Maar ik heb allerlei lijntjes met mensen in de buurt die ooit bij me op gesprek zijn geweest, of een Alpha-cursus hebben gevolgd, enzovoort. Hun lijntje met mij is hun enige 'binding' met de kerk. Dat vind ik lastig. Wat gebeurt er als ik niet thuis geef, of wegga?"

Bloeitijd

Afgelopen november haalde Niels de media met Young Urban Protestants, een onderzoek naar de vraag waarom sommige stadskerken vol zitten met twintigers en dertigers én wat hen beweegt om betrokken te zijn bij deze gemeenten (het volledige onderzoek is te vinden op IZB.nl). Hij nam hiervoor vijf kerken onder de loep, waaronder zijn eigen wijkgemeente.
Wie begin jaren negentig de pols van De Samaritaan nam, kon niet om de diagnose heen: 'Op sterven na dood...' "In de bloeitijd zaten er honderden mensen in de kerk, maar op een gegeven moment trokken gemeenteleden massaal weg uit Rotterdam, vooral naar omliggende plaatsen. Er bleven amper vijftig, met name oudere kerkgangers over."

Toeters en bellen

Tot halverwege de jaren negentig. Toen een aantal studenten zich aan de sterk gekrompen wijkgemeente verbond, zette onverwacht een gestage groei in. "Tegen de landelijke trend in, trekken wij tegenwoordig vooral mensen tussen de 20 en de 35. Van de pakweg honderdvijftig kerkgangers valt ruim zestig procent in die leeftijdscategorie; daarnaast hebben we veel jonge kinderen."
En dat terwijl het een gemeente zonder 'toeters en bellen' is, met een sobere liturgie. "Volgens mij heeft een 'open orthodoxe' manier van kerk-zijn de toekomst," zegt Niels. "Kerken met een stevig, inhoudelijk verhaal, maar wel op een open manier: open naar de samenleving, open voor nieuwe mensen en nieuwe invloeden, open voor veranderingen en open naar deze tijd met zijn vragen en uitdagingen." Kerken in de stad én op het platteland kunnen volgens hem hun voordeel doen met zijn onderzoek (zie kader 'Vijf sleutels').

De neergang van de kerken begon in de steden. Zou de bloei daar ook kunnen beginnen?

"Dat is de grote vraag. Ik hoop het. In ieder geval geloof ik dat het dieptepunt van de kerk in de grote stad voorbij is. Ik zie allerlei bemoedigende ontwikkelingen. Het zouden uitzonderingen kunnen zijn, maar ook buiten de vijf onderzochte kerken ken ik allerlei stadsgemeenten die het menselijkerwijs gesproken gaan redden. Die zijn vrijwel altijd missionair en diaconaal actief."

Stervende zwaan?

Doemdenkers beweren dat de kerk een stervende zwaan is in Nederland. Met dat verhaal moet je bij Niels niet aankomen. "Ik verwacht niet dat we als kerk ten onder zullen gaan, of dat de kandelaar hier zal worden weggenomen. Waar ik wél bang voor ben, is dat de kerk op veel plekken nog net zo'n neergang zal meemaken als wij in de steden al hebben beleefd. Maar misschien kan men tijdig lering trekken uit wat er in de steden is gebeurd, en leren van kerken die wel 'succesvol' zijn. Ik heb hoop voor de kerk. Alleen maar somberen om wat geweest is, daar schiet je niets mee op. Ik denk dat vooral oudere predikanten voortdurend terugdenken aan hoe het vroeger was: 'Ik zie elke dag dat het minder is...' Veel dingen neem ik als een gegeven, bijvoorbeeld dat de kerk in ons land klein en kwetsbaar is geworden, en ik loop zeker niet met m'n ziel onder m'n arm. Liever richt ik me op de vele lichtpunten – die zijn er óók."

Tekst: Gert-Jan Schaap
Beeld: Dick Vos

Kort

Niels de Jong (1980) is sinds november 2010 missionair predikant van de hervormde wijkgemeente De Samaritaan te Rotterdam, in dienst van de IZB (vereniging voor zending in Nederland). Zijn werkterrein omvat het Liskwartier en de Bergpolder. Daarvoor was hij drie jaar lang parttime coördinator van het Alpha-werk in de Sint Jan-gemeente te Gouda. Van zijn hand verschenen Jezus beter begrijpen en Psalmen beter begrijpen (zie Bijbelbeterbegrijpen.nl). Hij houdt een persoonlijke website bij: Uitonverwachtehoek.nl. Niels is getrouwd en heeft twee kinderen.

Vijf sleutels

Willen kerken twintigers en dertigers bereiken en aan zich 'binden', dan hebben ze volgens het onderzoek van ds. Niels de Jong vijf sleutels nodig:
1) Het moet in de kerk 'echt ergens over gaan'.
2) De kerk mag een markant profiel en een uitgesproken dominee hebben, mits twintigers en dertigers de ruimte krijgen om daar hun eigen weg mee te gaan.
3) Meer dan andere generaties wil deze groep gezien en gewaardeerd worden.
4) De sfeer in de gemeente moet goed zijn.
5) Veel jongeren willen actief zijn op diaconaal/missionair vlak; zij moeten binnen de kerk dus wel iets kunnen.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Schrijver Johan Lock te gast in ‘EO Onderweg’

Schrijver Johan Lock te gast in ‘EO Onderweg’

‘Ik ben helemaal klaar met kerken die continu ‘namens God’ praten’

kerk 19 mei 2018
De zondag van een blije kerkganger

De zondag van een blije kerkganger

Blog van Andries Knevel

Andries Knevel

Ook kerken moeten straks voldoen aan de nieuwe privacywet

Ook kerken moeten straks voldoen aan de nieuwe privacywet

Maar zijn ze er wel klaar voor?

Joëlle Post

kerk 18 mei 2018

Zij scheidden 50 jaar geleden en trouwden onlangs opnieuw

‘Oma die met opa trouwt, dat klinkt wel een beetje gek’