Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'Probeer eens door de bril van de ander te kijken'

in Geloven

Twee hooggeleerde heren, Willem Ouweneel en Jan Hoek, hebben de afgelopen maanden flink gespard. Voor de goede orde: in pak en op papier. Welke overeenkomsten en verschillen zien zij anno 2011 tussen evangelische en reformatorische christenen? Hun soms stevige discussies verschijnen binnenkort in boekvorm.

Onderweg naar een leeg lokaaltje in de Christelijke Hogeschool Ede, waar Jan Hoek docent is, kunnen we ternauwernood voorkomen dat Willem Ouweneel de bibliotheek induikt. Boeken hebben een grote aantrekkingskracht op hem. Datzelfde geldt trouwens voor z'n gereformeerde gespreksgenoot – het zijn tenslotte theologen.
 

Heikele onderwerpen

Verbond, doop, Israël, rechtvaardiging en heiliging, de ambten, zondagsheiliging: allerlei heikele onderwerpen hebben Ouweneel en Hoek met elkaar besproken. Gereformeerden en evangelischen, de neerslag van hun 'pennenstrijd', ligt begin november in de boekhandel.

Er is al zoveel over deze thema's gezegd en geschreven. Waarom takelen jullie al die ouwe koeien uit de kerkelijke sloot?
"Omdat er vanuit beide bewegingen volop belangstelling voor zo'n boek is," reageert Ouweneel. "Velen binnen de gereformeerde wereld voelen zich aangesproken door een evangelische gemeente; zij willen graag weten waar – afgezien van 'softe' punten als zang en sfeer – precies de verschillen liggen. Dezelfde vraag hebben mensen die juist uitgekeken raken op de evangelische beweging en terug willen naar de kerk."
Hoek vult aan: "Er zijn tegenwoordig allerlei gelegenheden waarbij evangelische en gereformeerde christenen elkaar ontmoeten, bijvoorbeeld via Opwekking en de EO. Die contacten voeden de vraag: 'Hoe zit het eigenlijk met verschillen en overeenkomsten?' De studenten hier in Ede hebben mij al herhaaldelijk gevraagd of daar geen boekje over is geschreven."?

Wat mij bij het lezen van de proefdruk opviel, is dat dr. Ouweneel vaak tamelijk prikkelend schrijft, en dr. Hoek wat meer bezadigd. Herkenbaar, heren?
"Mwaaah, da's gewoon de aard van het beestje," zegt Ouweneel. "Als je een beminnelijk figuur bent, zoals Jan, zul je altijd aardige en vriendelijke taal bezigen. Ik ben misschien iets vechtlustiger, omdat ik de discussie wil openbreken. Noem eens iets leuks?"

Een citaat: 'Mijn indruk is dat in gereformeerde kringen te veel over de wet wordt gesproken en geschreven, te weinig over discipelschap, over de navolging van en de toewijding aan Christus.'
"Dat vind ik niet eens zó prikkelend," zegt Ouweneel.

U stelt ook dat reformatorische christenen 'te veel bij het zondenprobleem' en het 'armezondaarsgeloof' blijven staan. Dat lijkt me toch echt een schop tegen uw gereformeerde scheenbeen, dr. Hoek...
"Het verwijt van Willem slaat op een déél van de werkelijkheid," antwoordt hij. "Wijlen prof. C. Graafland schreef eens dat het geloofsleven van velen in de gereformeerde gezindte zich op oudtestamentisch niveau bevindt. Dat is nogal wat. Maar deels herken ik het. Toch zeg ik: als Calvijn over de geloofszekerheid spreekt, benadrukt hij het vredeleven met God. Prachtig! Tragisch dat we zijn niveau niet hebben kunnen handhaven." "Ook Calvijn bracht de geloofszekerheid te veel in verband met het zondeprobleem," reageert Ouweneel.

Hoezo?
Ouweneel: "Alsof geloofszekerheid alleen maar bestaat uit het weten dat je vergeven bent en naar de hemel gaat! Een gereformeerde broeder zei ooit: 'Willem, je kunt het hele Evangelie samenvatten met de woorden zonde en genade.' Daar ben ik het niet mee eens. Want zonde is een slechte boodschap, geen Evangelie. De blijde Boodschap is onnoemelijk veel méér dan genade voor het zondige leven: de verheerlijking van God, de vestiging van het Koninkrijk, enzovoort. Die term vredeleven, Jan, is wel mooi, maar dan nóg gaat het om zondenvergeving!"

Mee eens, dr. Hoek?
"Genade is méér dan zondenvergeving," beaamt hij, "en omvat ook het vredeleven met God, het leven vanuit de verzoening, waarbij je 'Abba, lieve Vader' mag zeggen. Dat hoort er voluit bij. Dit is geen 'evangelische specialiteit', al geef ik toe dat de gemiddelde gereformeerde preek dit volle boeket niet altijd toont."
 

Boegbeeld

Jan Hoek is voluit reformatorisch, maar wat zijn openheid voor de Geestesgaven betreft, zou je hem eerder een evangelisch etiketje opplakken. En Willem Ouweneel, die zich doorgaans in evangelische en charismatische kringen begeeft, blijkt in Gereformeerden en evangelischen de predestinatie (uitverkiezing) te onderschrijven. Op dat punt van de geloofsleer is hij dus 'gereformeerd'.

In hoeverre zij jullie nu echt een boegbeeld van de stroming die jullie in dit boek vertegenwoordigen?
Er klinken twee zuchten. "Tsja...," mijmert Hoek. "Wie zijn er nu wél echte boegbeelden van de gereformeerde en de evangelische beweging? Die kun je bijna niet vinden, denk ik." Ouweneel: "Je zou een totáál ander boekje krijgen als je bijvoorbeeld een zuivere arminiaan had genomen (die de reformatorische visie op de uitverkiezing verwerpt, red.), en als opponent iemand uit de Gereformeerde Gemeenten." Hoek: "Dan krijg je twee schepen die elkaar passeren in de nacht. Onze insteek was juist: 'Probeer eens echt door de bril van de ander te kijken.' Want met elkaar discussiëren, verrijkt je."

Loop je al discussiërend niet het gevaar om je hakken nóg dieper in het zand van je eigen gelijk te drukken?
Hoek: "Er zitten twee kanten aan. Je kunt door de ontmoeting je eigen positie relativeren, maar vanuit een stevig gesprek, waarin je eerlijk naar alle argumenten hebt gekeken, kun je ook extra gelukkig zijn met je eigen visie."
"Over bepaalde zaken zouden we nog lang kunnen doorpraten," haakt Ouweneel aan. "Op veel punten staan we waarschijnlijk nóg dichter bij elkaar dan we nu misschien denken."

Hoe kunnen 'gewone' reformatorische en evangelische christenen tot zo'n geloofsontmoeting komen?
"Je zou in je eigen woonplaats een gezamenlijke bijbelstudiekring van evangelischen en gereformeerden kunnen oprichten," oppert Hoek. "Zo leer je elkaar beter kennen en groei je in wederzijds respect."
Ouweneel: "Da's belangrijk! Het is me een lief ding waard als er over en weer meer tolerantie komt. Op sommige punten, zoals de dooppraktijk, is men in gereformeerde en evangelische kringen vaak sektarisch: 'Het móet zus of zo gebeuren!' Zo van: 'Er zijn twee meningen: de onze en de verkeerde.' Aan dat drammen heb ik een grote hekel. Als we daar met elkaar een heleboel van zouden kunnen afleren, is er al een wereld gewonnen."

N.a.v. 'Gereformeerden en evangelischen,' Willem J. Ouweneel en Jan Hoek, Medema, 140 blz., € 14,95, ISBN 9789063536336.

Tekst: Gert-Jan Schaap
Beeld: Ruben Timman

Prof. dr. Willem J. Ouweneel (1944) is spreker, docent en auteur. Hij doceert aan de Evangelische Theologische Faculteit (ETF) Leuven, schreef meer dan honderd boeken en werkt op dit moment aan een evangelisch-dogmatische reeks. Hij gaat geregeld voor in allerlei gemeenten, van charismatisch tot gereformeerd.

Prof. dr. Jan Hoek (1950) is hervormd predikant in de PKN, bijzonder hoogleraar vanwege de Gereformeerde Bond aan de Protestantse Theologische Universiteit (locatie Kampen), hoogleraar theologie aan de ETF te Leuven en docent aan de Christelijke Hogeschool Ede. Hij heeft diverse publicaties op zijn naam staan.

 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons