Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

‘Ik kan de ramp niet vergeten’

in Geloven

In de nacht van 26 op 27 april 1986 ontplofte in Tsjernobyl kernreactor 4. De radioactieve straling die vrijkwam, veroorzaakte een ramp met gigantische gevolgen. Eind 2000 sloot de centrale definitief zijn deuren, maar daarmee ging het boek niet dicht. Tsjernobyl blijft nog eeuwen onbewoonbaar.

De angst in Nederland voor een onzichtbare radioactieve wolk zat er goed in na de ramp in huidig Oekraïne. Wie herinnert zich het niet meer? Koeien ging massaal op stal, apothekers deelden jodiumtabletten tegen de straling uit en zwangere vrouwen bleven binnen. Ook mochten we een paar dagen geen spinazie eten en verdween een belangrijk debat over kernenergie van de agenda van de Tweede Kamer. Maar al snel ebde de paniek weg en ging iedereen over tot de orde van de dag. Hoewel, niet iedereen. Direct na de ramp ontstonden er circa tachtig – veelal christelijke – actiegroepen die iets wilden doen voor de slachtoffers in de verre Sovjet-Unie, waaronder Stichting Rusland Kinderhulp. Deze organisatie haalt jaarlijks bijna duizend Wit-Russische kinderen naar ons land voor een zogenaamde herstelvakantie. Onder hen Anna, Valeria en Kristina. De meiden zijn net genezen van leukemie en verblijven vier weken op een vakantiepark in Lunteren. Of hun ziekte een direct gevolg is van de ramp, valt niet te achterhalen.

Tumor

In het bosrijke vakantiepark zitten de meisjes giechelend op de bank. Hun juf Natalie voert het woord. “Wit-Rusland is het ergst getroffen, omdat de wind onze kant op stond. Heel veel kinderen hebben hierdoor kanker gekregen, onder wie mijn zoon die ten tijde van de ramp nog maar een paar maanden oud was,” vertelt zij. “Ik weet nog dat het een prachtige dag was, die 27e april 1986. Iedereen liep buiten – onbeschermd en dus een makkelijke prooi voor de levensgevaarlijke straling. Of ik boos ben dat de overheid ons niet alarmeerde? Ik weet niet goed hoe ik mijn gevoel moet omschrijven. Wel kreeg mijn zoon een tumor in zijn gezicht en ging ik met hem door een zeer onzekere periode. Maar hij genas en is nu een gezonde twintiger.”

Positief

De drie jonge meiden kijken hun ogen uit op vakantie in ons land. Vanochtend waren ze nog zenuwachtig, toen kwam de ambassadeur van Wit-Rusland op bezoek. Nu lachen ze weer, zeker de 12-jarige Anna. Het valt haar op dat de Lunterse lucht zo schoon is. “Ik voel dat ik dieper adem kan halen,” zegt ze. “Het is heerlijk om hier te zijn en we doen leuke dingen.”
Valeria laat een tekening zien die ze heeft gemaakt. Het is een wereldkaart met een zwarte donderwolk boven Wit-Rusland. “Het rood laat de straling zien en ik hoop dat die ooit zal verdwijnen. Er worden zoveel kinderen ziek en dat vind ik heel erg. Zelf ben ik gelukkig weer genezen van leukemie en kan ik hier bijkomen.”
Anna is de brutaalste van de meisjes, en kijkt eigenwijs de wereld in. Ze voelt zich ook niet zielig en staat positief in het leven. “Maar ik kan de ramp niet vergeten, al ben ik nog jong. Er lijden nog elke dag kinderen door die vreselijke ramp, net zoals nu in Japan. Daar hebben ze hún ‘Tsjernobyl’. Was het maar nooit gebeurd.”

Weerzinwekkende cijfers

Een kwart eeuw ná het inferno lijkt niemand exact te weten hoeveel slachtoffers er vielen. Sterker nog, door verschillende rekenmethodes lopen de cijfers ontstellend ver uit elkaar. De Verenigde Naties meldde recent dat er hooguit honderd dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Het Internationaal Atoom Energie Agentschap gaat niet verder dan vierduizend mensen. Die aantallen noemt Greenpeace “weerzinwekkend”. De milieuorganisatie spreekt zelf over 100.000 slachtoffers, naast 350.000 niet-dodelijke gevallen van kanker en andere gezondheidsproblemen. AMC-internist Joost Bijlsma en psychiater Johan Havenaar van het Utrechtse Altrecht onderzochten jarenlang jongvolwassenen die de ramp vanuit de buik van hun moeder meemaakten. Hun conclusie: Tsjernobyl-kinderen zijn gezond, maar voelen zich vaak ongezond.

TEKST: Maarten Nota
BEELD: Shutterstock, Hollandse Hoogte

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons