Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Het trauma van Urk

in Nieuws

Christelijk Urk trilde op zijn grondvesten toen vorig jaar november een 14-jarige jongen dood werd gevonden. Een moord had het voormalige eiland nog nooit meegemaakt. Op 5 oktober 2010 stond de hoofdverdachte terecht. “Het is nog steeds een zeer gevoelig punt.”

Op woensdag 18 november 2009 werd in een bos aan de rand van Urk het lichaam van Dirk Post aangetroffen. Op zijn lichaam trof de politie ‘sporen van geweld aan, die sterke aanwijzingen voor een misdrijf vormen’. Twee dagen later werd Jaap van der H. (15) aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de dood van het 14-jarige slachtoffer.

Shock


Urk was in shock. Hoe kon dit gebeuren? In de rijke geschiedenis van het christelijke dorp kwam een moordzaak nog nooit voor. Al gauw wezen de Urkers naar buiten de beschermde gemeenschap: daar moest de dader worden gezocht. Groot was dan ook de ontzetting toen jonge tieners uit de eigen gelederen werden opgepakt.
De strafzaak tegen de 15-jarige hoofdverdachte werd op 5 oktober 2010 inhoudelijk behandeld. De jongen wordt verdacht van moord of doodslag op Dirk Post. De strafzaken tegen de twee medeverdachten, Jelle Pieter R. (13) en Rob H. (12), staan een dag later op de rol. De rechtbank behandelt de zaken achter gesloten deuren.

Meisje

De Urker moordzaak was voer voor de media. Kranten schreven over de mogelijke oorzaak: de jongens zouden beiden verliefd zijn geweest op hetzelfde meisje. Praatprogramma’s op tv probeerden te analyseren: hoe kon dit op Urk gebeuren? Wat doet dit met het voormalige visserseiland?
Als een oester sloot het dorp de gelederen. Inwoners zochten steun bij elkaar en in hun geloof. Verschillende predikanten draaiden – om het zo te zeggen – overuren. Pottenkijkers van buiten had Urk niet nodig. De bevolking ging met elkaar het verdriet te lijf.
Marijke, inwoner van Urk, reageerde destijds op een forum: “Ik voel het verdriet, niet alleen van Dirk zijn familie en vrienden. Heel Urk rouwt. Om Dirk, die door een mensenhand om het leven is gebracht, maar ook denken we aan de families van de verdachten. Die mensen hebben het ook vreselijk moeilijk; in feite hebben ze levenslang. Ze zullen de rest van hun leven moeten worstelen met het feit dat hun kind bij een moord betrokken was. Ik bid voor de familie van Dirk, maar ook voor de verdachten, en ik weet zeker dat Jezus dat Zelf ook zou doen.”
In het programma Netwerk van de EO kwam dominee G. Oberink van de hervormde gemeente De Ark aan het woord. Hij vertelde dat Dirk op de laatste catechisatie hardop gebeden had. Dirk had voor een heleboel dingen gebeden. Het laatste wat hij aan God vroeg, was of ze volgende week elkaar weer in gezondheid mochten ontmoeten. Die volgende keer was Dirk er niet meer.

Lakens

Op het voormalige visserseiland zijn ze bekend met de dood. Veel vissers bleven op zee; het vissersmonument bij het IJsselmeer – een vrouw in klederdracht uitkijkend over het water – herinnert eraan. Rouwen gebeurt achter gesloten deuren en in veel gevallen met witte lakens voor de ramen.
Een stille tocht was iets vreemds voor het dorp. De tocht voor Dirk Post was de eerste in de geschiedenis van Urk. Duizenden mensen liepen zwijgend naar het gemeentehuis, de familie van Dirk voorop, samen met burgemeester Jaap Kroon. “Het heeft onze ziel geraakt,” zei hij in zijn toespraak. Kroon riep op tot verdraagzaamheid en eenheid. “Alleen samen kunnen we verder; kunnen we de angst omzetten in moed.”
Terugkijkend op de gebeurtenissen van een jaar geleden, stelt Kroon nu dat burgemeesters leren zich voor te bereiden op rampen. “Als de ramp je overkomt, helpt het enorm als je voor die tijd al het vertrouwen van de mensen geniet. Dat is de beste garantie om overeind te blijven. Destijds heb ik ook mijn waardering uitgesproken over de rol van de media. We leven nu eenmaal in een tijd waarin het grote publiek uitgebreide en indringende verslagen verwacht van dergelijke gebeurtenissen. Als de ruimte hiervoor niet gegeven wordt, wordt ze wel genomen. De ruimte afbakenen, regisseren, daar gaat het om.”

Afspraak

Volgens Jelle Bakker, journalist bij het lokale nieuwsblad Het Urkerland, is de impact op het dorp enorm. “In de week dat het gebeurde, stond het leven stil op Urk. En nog steeds is het een zeer gevoelig punt. Je zou het een dorpstrauma kunnen noemen. Iets wat mensen over vijftig jaar nog precies weten. En hoewel ik als dorpsjournalist weet dat Urkers gek zijn op sensatie, is het in dit geval vooral écht verdriet en meeleven. Dit kwam erg dichtbij.”
De helft van de Urker bevolking is jonger dan 20 jaar. Ds. H. Polinder, predikant in de christelijk-gereformeerde Maranathakerk, merkt dat de moordzaak nog altijd speelt bij de jongeren. “Het raakt hen diep.” De tragische gebeurtenis kwam bovenop de jeugdproblematiek waar het dorp toch al mee worstelt. Op steeds jongere leeftijd komen tieners in aanraking met drank en drugs. “Een integrale aanpak is nodig,” aldus ds. Polinder. “Kerken en gemeente moeten de handen ineenslaan.”

Ontkend

De hoofdverdachte heeft vanaf zijn aanhouding ontkend dat hij Dirk Post heeft gedood. Zijn advocaat zegt: “Het is niet zo dat hij zegt dat hij er helemaal niets van afweet. Hij komt met een ander scenario.” Mocht de tiener veroordeeld worden, dan kan hij een celstraf krijgen van maximaal een jaar. Met aftrek van voorarrest zou die termijn er eind november opzitten. De rechtbank heeft ook de mogelijkheid om aansluitend jeugd-tbs op te leggen, voor een periode van maximaal twee jaar.
Een veroordeling zal door veel Urkers logisch genoemd worden, zegt journalist Bakker. “Terecht of onterecht, maar velen zijn ervan overtuigd dat Jaap het gedaan heeft. Een eventuele vrijspraak zal leiden tot grote verontwaardiging, juist omdat iedereen denkt dat de dader dan vrijuit gaat. Machteloosheid speelt ook een grote rol: een jongen van 14 wordt ‘zomaar’ vermoord. Hoe kan dat? Wat had Urk kunnen doen om dit voorkomen? Of was het niet te voorkomen? Er zijn al machteloze vragen genoeg, als er nu ook nog vrijspraak komt, dan wordt die machteloosheid alleen maar groter. En wat als Jaap het echt niet heeft gedaan? Dan loopt de dader vrij rond.”

Tekst en beeld: Riekelt Pasterkamp

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons