Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

De kerk als goede buur

in Nieuws

Hij is enthousiast over het Evangelie én ziet volop missionaire mogelijkheden voor kerken in hun eigen buurt. Ds. René van Loon (44) timmert al jaren stevig aan de weg in Schollevaar, een nieuwbouwwijk in Capelle aan den IJssel. Zijn gemeente staat letterlijk aan de rand van dit gemêleerde stadsdeel, maar slaat haar wortels steeds dieper in de wijk.

Schollevaar is een van de laagste gebieden van Nederland: zes meter onder de zeespiegel. Kerkelijke betrokkenheid is in deze wijk eveneens laag: van de ruim 18.000 inwoners bezoeken er ’s zondags waarschijnlijk nog geen duizend een dienst of samenkomst – minder dan vijf procent. In missionair opzicht is er dus nog een wereld te winnen. “In het Koninkrijk van God gaat het niet om aantallen of massa’s, maar om ménsen,” nuanceert Van Loon, die hier in 1999 begon als evangelist/pastoraal werker. Sinds de afronding van zijn theologiestudie in 2001 is hij als hervormd predikant verbonden aan de Ontmoetingskerk.

Reclamezuil
Van zijn hand verscheen onlangs het boekje Kerk voor de buurt – zo kun je als kerkelijke gemeente iets betekenen voor je dorp of wijk (Boekencentrum). Op deze doordeweekse morgen ontvangt hij ons in het modern ogende kerkgebouw, dat de hervormden delen met de christelijk-gereformeerden. De kerk ligt bijna letterlijk op de grens van Capelle-Schollevaar. “Hebben jullie die reclamezuil langs de A20 gezien?” vraagt ds. Van Loon terwijl hij koffie inschenkt. “Tot een paar weken geleden stond daarop in grote letters ‘God is liefde’. Weet je waar ik van overtuigd ben? Zodra de boodschap die je als kerk uitdraagt geen handen en voeten krijgt, hangen woorden als ‘God is liefde’ letterlijk in de lucht! Ze moeten handen en voeten krijgen via gewone mensen, die Gods liefde tastbaar maken.”


Tweesporenbeleid
Maar hóe doe je dat in een veelal seculiere omgeving? Om die vraag te beantwoorden, schreef Van Loon zijn boekje. Het is gelardeerd met praktijkvoorbeelden van missionaire ideeën (zie kaders).
René van Loon bepleit een missionair tweesporenbeleid. “De ene lijn is die van de dienstverlening, de andere die van de evangelieverkondiging, of hulp bij geloofsvragen. Door die twee los te koppelen, kun je als kerk zonder problemen samenwerken met de burgerlijke gemeente. Het uit elkaar houden van deze beide lijnen schept duidelijkheid; we hebben als kerk geen verborgen agenda. De praktijk leert bovendien dat beide lijnen elkaar versterken.”

Benenwagen
Na de koffie leidt hij ons in vogelvlucht door ‘zijn’ wijk. We nemen de auto, want Schollevaar is vele malen groter dan de aalscholver waarnaar deze buurt is vernoemd. Normaliter geeft Van Loon de voorkeur aan fiets of benenwagen. Er is hier veel verborgen natuurschoon te vinden, dat vanaf de weg nauwelijks opvalt.
Terwijl flats, eengezinswoningen en dure bungalows langs zoeven, vertelt hij dat er de afgelopen jaren in missionair opzicht veel is veranderd. “We wilden meer bekendheid krijgen en meer vertrouwen winnen in onze buurt. We zijn daarom met politici en andere ‘sleutelfiguren’ binnen Schollevaar om de tafel gaan zitten, om te ontdekken hoe we dienstbaar naar buiten konden treden. Een van de nieuwe initiatieven die hieruit voorvloeiden, is de Wijkwinkel, die we straks zullen bezoeken.”

Fenomeen
In het zogeheten Wijk Overleg Platform (WOP) lanceerde de Ontmoetingskerk het idee om samen met de burgerlijke gemeente informatieavonden te organiseren voor nieuwkomers in Schollevaar – jaarlijks zo’n duizend. Daarbij zijn ook de plaatselijke kerken via een stand vertegenwoordigd. “Mede dankzij deze avonden, die halfjaarlijks in ons kerkgebouw plaatsvinden, hebben we inmiddels een goede naam in deze wijk opgebouwd.”
Een heus fenomeen binnen Schollevaar zijn de kerstnacht- en de paasnachtdiensten, die de hervormden en de christelijk-gereformeerden sinds enkele jaren samen organiseren. “Deze diensten hebben een laagdrempelig, missionair karakter. We zien daar elk jaar heel veel wijkbewoners die weinig of geen kerkelijke binding hebben. Met name tijdens de kerstnachtdiensten zit de Ontmoetingskerk bomvol.”

Kinderen
“Ik ben echt van Schollevaar gaan houden,” vertelt ds. Van Loon terwijl we uitstappen bij een klein winkelcentrum, waar de leegstand hand over hand toeneemt. Hij begroet een passerende dame. Iemand uit zijn gemeente? “Nee, wel een van de vrijwilligers uit de Wijkwinkel. En ze volgt bij ons de Oriëntatiecursus Christelijk Geloof.” Van Loon schreef deze kennismakingscursus in de jaren negentig; sindsdien wordt hij binnen diverse gemeenten gebruikt.
Via een ietwat verpauperd winkelstraatje lopen we naar een van de twee protestants-christelijke basisscholen die Schollevaar rijk is. Al in 1978, toen de wijk nog volop in aanbouw was, werden hier de eerste samenkomsten gehouden van wat later de hervormde gemeente zou worden. “De mensen van het eerste uur zeiden tegen elkaar: ‘We moeten vanaf het begin als christenen present zijn in deze wijk.’ Fantastisch dat het hier al zo vroeg is begonnen!”
Van de kinderen die op het schoolplein van het speelkwartier genieten, gaat slechts een handjevol naar de kerk, vertelt Van Loon. Toch organiseert de Ontmoetingskerk ieder jaar een ‘SchoolKerkDienst’, waar ook heel veel niet-kerkelijke kinderen en ouders op af blijken te komen. “Zulke diensten leveren waardevolle gesprekken en contacten op.”

Schoensmeer
Even later rijden we naar het veel grotere ‘echte’ winkelcentrum, de Scholver. Hier wijst hij de plek aan waar zijn gemeente jaarlijks een schoenpoetsactie houdt, onder het motto ‘Glimmend het nieuwe jaar in!’ “Elke eerste zaterdag van het nieuwe jaar houden we deze actie, naar het voorbeeld van Jezus’ voetwassing. Tussen 10.00 en 14.00 uur poetsen we gratis schoenen – ik doe zelf ook aan de actie mee, ja. Het blijkt een mooi middel om een praatje te maken met wijkbewoners en letterlijk aanwezig te zijn tussen de mensen: dienstbaar, opgewekt en positief.”
Je moet er maar opkomen: via schoensmeer werken aan positieve naamsbekendheid in je buurt. Deze jaarlijkse actie wordt trouwens gecombineerd met de uitreiking van de ‘Schollevaarse Kaars’ – een eerbetoon voor iemand die zich met hart en ziel inzet voor deze wijk. Weer zo’n creatief idee uit de hervormde gemeente. “We hebben deze kaars afgelopen januari voor de negende keer uitgereikt. In de weken voorafgaand aan de uitreiking wordt iedereen, onder andere via lokale media, opgeroepen namen in te dienen. Zo laten we iets zien van onze betrokkenheid bij onze leefomgeving.” Hij begroet opnieuw een vrouw die langsloopt – weer geen gemeentelid, maar een moeder van de basisschool.

Servicepunt
Vlakbij de schoenpoetsplek bevindt zich het paradepaard uit de renstal van maatschappelijke activiteiten die de Ontmoetingskerk ontplooit: Wijkwinkel Schollevaar. Via sandwichborden met teksten als ‘Zin in een praatje of een kop koffie?’ en ‘Alle hulp is gratis’ worden belangstellenden naar dit servicepunt gelokt, dat zes dagdelen per week geopend is en pakweg 35 vrijwilligers heeft. Het pand, pal naast de bieb, is door de burgerlijke gemeente en de woningcorporatie beschikbaar gesteld. Op de gevel wordt de Ontmoetingskerk genoemd.
Op het moment is het rustig, maar per maand trekt de Wijkwinkel zo’n honderd bezoekers. Vanmorgen zijn er drie vrijwilligers aanwezig: Nelly, Elly en Irene. Of je nu een burenruzie wilt oplossen, vragen hebt over kinderopvang, lastige (belasting)formulieren wilt laten invullen of gewoon een praatje wilt maken, als wijkbewoner klop je hier nooit tevergeefs aan. “Wij doen dit natuurlijk vanuit een bepaalde visie – wij zijn alledrie christen – maar we hangen het niet aan de grote klok,” zegt Nelly. “Als mensen ernaar vragen, leggen we uit dat we dit doen omdat we geloven dat God het van ons vraagt, uit naastenliefde. Maar we noemen het niet bij voorbaat.”
Waarom zou je als kérk een Wijkwinkel moeten runnen – legio neutrale instanties bieden toch precies dezelfde hulp? “Des te beter dat anderen hetzelfde doen,” reageert Van Loon. “Door het als kerk óók aan te bieden, laat je zien dat je het goede met mensen voor hebt – zij moeten merken dat het Evangelie hun héle welzijn op het oog heeft.”

Bijspijkeren
Het is bijna lunchtijd. Ds. Van Loon nodigt ons uit om nog een pannenkoek te eten in een restaurant aan de rand van het fraaie Schollebos. Zodra we de Wijkwinkel verlaten, krijgt hij een ouder echtpaar in het oog, dat door de winkelpassage loopt. Gemeenteleden, zo blijkt. Meneer en mevrouw Kaptein hebben de Oriëntatiecursus bij hem gevolgd. “Ik zeg altijd dat het herhalingsoefeningen waren,” zegt meneer Kaptein (80). “We zijn jarenlang niet in de kerk geweest, al hebben we allebei een christelijke achtergrond. Op een gegeven moment wilden we ons toch weer aansluiten en onze kennis laten bijspijkeren.” “Twee jaar geleden hebben we belijdenis gedaan in de Ontmoetingskerk,” vult zijn 73-jarige vrouw aan. “Dat was heel ontroerend.” Haar man heft zijn hand ten afscheid. “Tot ziens, dominee – wij gaan op de ingeslagen weg verder!”

www.ontmoetingskerkonline.nl
www.werkindekerk.nl


N.a.v. ‘Kerk voor de buurt’, René van Loon, Boekencentrum, 131 blz., € 13,90, ISBN 978 90 239 2449 4.

Tekst: Gert-Jan Schaap
Beeld: Gert-Jan van der Tuuk

 

Missionaire tip 1:

Schoolexcursies naar de kerk
Voor schoolkinderen van groep 7 organiseert de hervormde gemeente in Nieuwerkerk aan den IJssel jaarlijks open middagen. De evangelisatieouderling houdt een korte inleiding en de predikant – gehuld in toga – vertelt over zijn werk. Vervolgens krijgen de kinderen groepsgewijs rondleidingen door het kerkgebouw.

Missionaire tip 2:

Kinderkookcafé
In Middelburg organiseert de protestantse wijkgemeente De Ontmoeting in vakanties kinderactiviteiten, waaronder een kookcafé. Tijdens een middagvullend programma maken ze lekkere hapjes klaar, afgewisseld door een sketch of bijbelverhaal. Het trekt veel jongens en meisjes uit de buurt.

Missionaire tip 3:

Dorpsdebat
De hervormde gemeente in Werkhoven (Utrecht) organiseert dorpsdebatten in een kerkelijk gebouw. Rond een actueel thema, bijvoorbeeld ‘vrede en geweld’, wordt een spreker uitgenodigd. De avonden hebben een open karakter, zonder gebed of zang, en blijken prima gelegenheden voor contacten tussen kerkelijke en niet-kerkelijke bezoekers.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons