Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

‘Ik ben maar een boerenpummel’

in Mediatips

Hij is een reizende woordkunstenaar. Zijn roots liggen in de Hollandse protestantse klei, maar hij vindt veel inspiratie in Zuid-Afrika. Op zijn nieuwste cd ‘In een ander licht’ bezingt Stef Bos twaalf bijbelse figuren. Ze brachten hem terug bij het boek uit zijn jeugd.

We ontmoeten Stef op Nederlandse grond, in een tot studio omgebouwde boerderij, waar hij alweer aan een nieuwe cd met veel Afrikaanse nummers werkt. Tussen de inheemse klanken door, blikken we terug in de tijd. Stef werd bekend met zijn hit Papa. De innige band tussen vader en zoon die hij daar bezingt, bestaat nog steeds. Als Stef (48) over zijn vader (86) spreekt, klinkt daar een verlangen in door. “Een verlangen naar de oudtestamentische zegen,” zo verwoordt hij het zelf. Toen hij van de NCRV de vraag kreeg om in het kader van hun 85-jarig bestaan een cd over bijbelfiguren te maken, hapte hij toe. Hij las en herlas de Bijbel, het boek van zijn jeugd. Met de woorden die hij vond voor figuren als Job, Lea, Ruth en zelfs God, toog hij naar het verzorgingshuis. “Als mijn vader zich erin kon vinden, wist ik dat het in orde was.”

Zoon, luister naar de lessen van je vader, wees vol aandacht en kom tot begrip. Spreuken 4:1
“Een waarheid als een koe. Mijn vader is nog altijd iemand aan wie ik mijn waarde meet. Toen ik bezig was met het schrijven aan deze cd, besefte ik dat ik mijn ouders iets wilde teruggeven. Ik moest daarvoor terug naar mijn christelijke wortels; naar wat mijn vader mij heeft geleeerd. Het besef dat we miertjes zijn in een oneindige hoeveelheid tijd, mist tegenwoordig nogal eens. We zijn onderdeel van een hele lijn generaties vóór ons en die verdienen respect. Het is niet erg als oude mensen in een verzorgingshuis zitten. Wat wel erg is, is dat kinderen niet meer bij hun ouders langsgaan om te vragen wie ze zijn en wat hen beweegt. Als je wilt weten wie je zelf bent, moet je vragen stellen aan degenen bij wie je vandaan komt. Al heb je nog zo’n hekel aan hen, dan nóg moet je de confrontatie aangaan.”
“Ja,” antwoordt Bos stellig op de vraag of hij de verlangde oudtestamentische zegen van zijn vader heeft gekregen. “Toen ik de amusementswereld instapte, was hij daar niet direct blij mee. Hij vond dat je iets van waarde met je leven moest doen. Meedoen met de ijdelheid van de wereld hoorde daar niet bij. Het heeft even geduurd voordat hij besefte dat ik deze vorm heb gekozen om uit te dragen wat hij en mijn moeder mij hebben meegegeven.
De zekerheid die mijn vader qua geloven heeft, heb ik niet, maar ik geloof dat er iets goddelijks is. Wat dat betreft ben ik een beetje een boerenpummel; het moet voor mij bevatbaar zijn.”

Oordeel
‘We komen elkaar na de dood nooit meer tegen,’ zingt Stef over hem en zijn vader in Papa. De loop der jaren heeft nuance gebracht. “Nu zing ik: ‘We komen elkaar na de dood misschíen nooit meer tegen.’” Bos gelooft overigens niet in het Godsoordeel dat achter deze zin schuilt. “Als theatermaker wel natuurlijk; dan zou het een prachtige theatrale stunt zijn. Maar in mijn dagelijkse geloofsbeleving is het niet essentieel.”

Wie God niet trouw zijn, worden weggevaagd. Spreuken 2:22

Na een korte stilte: “Dat is Zijn broer die dat zegt. Of God in een slechte bui. Je komt dan op het punt of je de Bijbel als Gods Woord ziet. Ik heb dat nooit letterlijk genomen, hoewel ik wel geloof dat er veel in de Bijbel geïnspireerd is door een hogere macht. Ik zie ook de mensenhand. God zegt dat Hij de mens heeft geschapen naar Zijn beeld, maar dat zou je eigenlijk moeten omdraaien: de mens schept vaak een beeld van God.”
Die gedachte bezingt Stef in het lied over God. “Dat was een van de spannendste nummers om te maken. Ik wilde God recht doen en het moest niet blasfemisch worden. De zin ‘Er is teveel van Mij gemaakt wat Ik eigenlijk niet ben,’ kwam mij echt van boven invallen. God keek over mijn schouder mee en ik ben teruggegaan naar mijn kinderlijke intuïtie. Hoewel ik me achteraf wel eens afvraag of ik God wel recht doe met dit bluesnummer. Misschien had ik het moeten laten bij ‘Ik ben Die Ik ben’, met mooie muziek eronder.”
De zanger bestudeert de laatste spreuk nog eens goed: “Weggevaagd. Geëlimineerd! Dat is nogal een uitspraak.” Hij aarzelt, zoekt naar woorden. Dan: “Nee! Ik geloof gewoon niet in zo’n God. Misschien kán Hij het wel, maar ik denk niet dat Hij het zou willen; ik geloof meer in een soort boeddhistische God die geen dualisme tussen goed en kwaad kent.”
Als dat oordeel nu wel zou bestaan? Stellig: “Dan ga ik daar moeiteloos doorheen. God is geen beoordelende God, maar een God van liefde; daar ben ik mee grootgebracht. ‘Het komt allemaal goed,’ zei mijn moeder altijd. Dan zal het voor de troon ook wel goed komen. Ik word nú aangesproken op hoe ik nú leef. Elke dag is mijn dag des oordeels, schrijf dat maar op.”

Status
Het talent van Stef Bos legde hem geen windeieren. Maar het is lastig om over de essentie van het leven te blijven zingen in een wereld vol status en glamour. Stef verhuisde daarom naar een stil Belgisch grensplaatsje en trekt regelmatig nog verder naar het zuiden. “Daar waar de mensen nog weten waar ze vandaan komen.”


De rijkdom van een mens is het losgeld voor zijn leven, ben je arm, dan word je niet bedreigd. Spreuken 13:8
“Hoe armer, hoe gastvrijer. Dat heb ik bij mijn reizen door Afrika ervaren. Mensen die zo rijk zijn dat ze hun vrijheid kunnen kopen, zijn daar vaak niet meer toe in staat, zo zijn ze in het bezit van de mammon. In materiële zin ben ik wat dat betreft het meest gelukkig geweest in een compound in Mali. s’ Avonds liedjes zingen rondom een kampvuur, terwijl niemand weet dat je ergens ver weg een bekende zanger bent. Gewoon als mensen onder elkaar; dat geluk is onbetaalbaar.
Status is nog gevaarlijker dan materiële rijkdom. Vlak na mijn eerste succes werd ik benaderd om een tv-programma te presenteren. Mijn ijdelheid wilde wel met mijn kop op de buis, maar toen ik tot mezelf kwam, realiseerde ik me dat ik teksten wilde schrijven; daar draaide het om. Toen was ik er snel uit. Ik sta regelmatig in het theater, maar als ik thuiskom, begin ik weer met niets. Dat heeft me met de voeten op de grond gehouden. Succes op korte termijn is niet veel waard. Je moet in de spiegel kunnen kijken en het gevoel hebben dat je dichtbij jezelf staat. Authenticiteit is de grootste rijkdom die je kunt hebben.”

Vlucht
In Zuid-Afrika leerde Stef veel lessen die we hier zijn verleerd. Hij ontmoette er gelovige mensen wier boodschap hij onvervalst wil doorgeven, ook al weet hij zelf niet of hij in een hiernamaals moet geloven. ‘Mijn vrou is huis toe, sei sing voor mij in die hemel,’ zingt Stefs donkerbruine stem door de boerderij. Dat ziet hij als zijn bestemming: “Vertellen wat mij wordt doorgegeven.”
In eerste instantie waren zijn reizen naar het zuidelijke continent een vlucht voor wie hijzelf was en waar hij vandaan kwam. Lange tijd wilde hij zich aan niets en niemand binden, maar inmiddels heeft hij in Zuid-Afrika een echt thuis gevonden. Het is zijn bedoeling er definitief te gaan wonen.

Een man die wegvlucht van zijn huis, is als een vogel die zijn nest ontvlucht. Spreuken 27:8
“Hier kan de Bijbel nog wel enige toevoeging gebruiken: als een vogel die zijn nest zoékt.” Wat je zoekt in de verte, is om dichter bij jezelf te komen. De een doet dat door in zijn achtertuin de grond om te woelen, maar voor mij was reizen noodzakelijk om de onrust in mezelf kwijt te raken. Toen mijn moeder stierf, heb ik mijzelf hervonden. Dat klinkt heel gek, maar het meest waardevolle geschenk naast haar leven, was haar dood. Dat zette alles in perspectief. Ik zag haar naakt; de vrouw uit wie ik voortkwam. Doordat ik het kind in mezelf hervond, werd ik volwassen.
Ik ben daarna ook anders gaan zingen. Vóór de dood van mijn moeder moest een lied goed zijn, daarna moest het waarachtig zijn. Wat dat betreft, is het goed dat dit project met de Bijbel pas nu gekomen is. Tien jaar geleden was ik het conflict ermee aangegaan. Dan had mijn ego er iets over willen zeggen. Nu wil ik alleen maar vertellen. Ik heb ontdekt dat echte schoonheid zich alleen maar laat vertellen. En daarbij gaat het niet om mij. Ik ben deel van een groter geheel en wat ik zing, wordt geleid door een hogere macht. Mensen die denken dat ze alles zelf verzinnen, zijn doorgaans de mensen die in een writer’s block terechtkomen. Het gaat om overgave aan het leven en aan dat- of diegene waaruit het leven voortkomt.”

Laatlammeke
Overgave; het is iets waar Stef Bos lange tijd mee worstelde. Zijn familie verwachtte dan ook niet dat dit ‘laatlammeke’ – Zuid-Afrikaans voor de benjamin – zich ooit zou overgeven aan een vrouw door met haar te trouwen. Toch sommeerde moeder Bos een aantal ringen uit de juwelierszaak van de familie te bewaren, voor als Stef ooit in het huwelijksbootje zou stappen. De soberheid van haar broertje kennende, legde zijn zus de eenvoudigste ringen apart. Tot ieders verrassing kwam hij twee jaar geleden thuis met een huwelijksaankondiging van hemzelf en zijn Zuid-Afrikaanse vriendin.

Een sterke vrouw: wie zal haar vinden? Zij is meer waard dan edelstenen. Spreuken 31:10
“Ik ben tussen de edelstenen grootgebracht en vind dit een nogal
schampere vergelijking. Ik moet als eerste denken aan Lea uit de Bijbel, omdat ik me in haar heb verdiept voor de cd. Hoe moet zij zich gevoeld hebben toen ze ontdekte dat ze eigenlijk helemaal niet gewild was door Jakob? Toch baart zij de meeste stammen van het volk Israël. Dwars door de verdrukking heen, leeft zij voort. Met heel veel liefde heb ik een lied uit haar oogpunt geschreven.
De wereld draait in wezen om sterke vrouwen, want op emotioneel vlak kennen mannen zichzelf vaak niet. Als je een slimme vrouw hebt, heb je een probleem; zij manipuleert je. Maar een sterke vrouw kan naast je leven en tegelijkertijd ook op zichzelf leven.”
Hij toont zijn rechterhand met een smalle eenvoudige, én een wat dikkere ring. “Er zijn meerdere sterke vrouwen in mijn leven geweest, maar van twee vrouwen draag ik een ring. Toen ik trouwde, was mijn moeder er niet meer, maar doordat ze deze smalle ring apart had laten leggen, was ze over haar graf heen toch bij mijn huwelijk aanwezig. Het was ook de eerste ring die ik droeg; pas later hebben Varenka en ik een ring voor onszelf laten maken. Prachtig toch; dit is nu zo’n verhaal dat zo in de Bijbel zou passen!”

www.stefbos.nl
www.ineenanderlicht.ncrv.nl

Tekst: Mirjam van der Vegt
Beeld: Gert-Jan van der Tuuk


Stef Bos kort
Stef Bos (1961) is theatermaker en acteur, maar bovenal liedjesschrijver en zanger. Zijn nummers raken een groot publiek, niet alleen in Nederland, maar ook in België en Zuid-Afrika. Veel van zijn nummers zijn ook in het Afrikaans gezongen, vaak met artiesten afkomstig van dat continent. Op zijn nieuwste cd, In een ander licht, bezingt hij twaalf bijbelse figuren. Hij deed dit in samenwerking met de NCRV, die dit project opstartte naar aanleiding van zijn 85-jarig bestaan. In de tweede helft van 2010 zal Bos met deze nummers een theatertour verzorgen.
Stef Bos is getrouwd met de Zuid-Afrikaanse kunstenares Varenka Paschke.



De spreuk van Stef
Ware woorden zijn niet mooi, mooie woorden zijn niet waar.
“Dit is een spreuk uit de tao (Chinese filosofie, red.), die ik heb gebruikt in het lied van de Prediker. De spreuk brengt mij in verwarring en zou eigenlijk op mijn werkkamer moeten hangen om me te prikkelen. Want als ik een mooi lied schrijf, is het dan ook waar? Het is poëzie van de hoogste vorm, net zoals Jezus ooit zei: ‘Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen.’ Dat is ook zo’n statement dat alles op zijn kop zet. Wat dat betreft, had deze uitspraak moeiteloos in de Bijbel gepast.”

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Bijbellezer vooral op zoek naar liefde, licht en vrijheid

Bijbellezer vooral op zoek naar liefde, licht en vrijheid

Debijbel.nl trekt half miljoen unieke bezoekers per jaar

"Ik vond geen troost in bijbel, wel bij U2"

"Ik vond geen troost in bijbel, wel bij U2"

U2 hielp Folkert Rinkema door moeilijke tijden

Hillsong zingt 'Oceans' op Meer van Galilea

Hillsong zingt 'Oceans' op Meer van Galilea

De Australische aanbiddingsband Hillsong United heeft een nieuwe videoclip gepubliceerd van hun bekende lied ‘Oceans’. Het nummer werd gezongen in een...