Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Hekserij in Afrika springlevend

in Nieuws

Wie denkt dat hekserij alleen in de Middeleeuwen voorkwam, komt bedrogen uit. In veel Afrikaanse en Aziatische landen is het geloof in demonen en heksen een alledaagse praktijk. Nu het verhaal van de heksenpraktijken op de internationale agenda staat, glooit er hoop voor de 15.000 Nigeriaanse heksenkinderen.

Donderdagavond 7 januari 2010 zond de EO een documentaire uit over dit onderwerp, getiteld Saving Africa’s Witch Children. Maker Joost van der Valk won hiermee eind september een Emmy Award. Hij zoomt in op de deelstaten Akwa Ibom en Cross Rivers State in het zuidoosten van Nigeria, waar het geloof in hekserij diepgeworteld is. Van boer tot academicus, iedereen is bang dat duivelse krachten onheil brengen. Vooral kinderen zouden bezeten zijn. De heksen in hen veroorzaken ziektes als hiv/aids, tyfus, malaria, kanker en hepatitis, en zijn daarnaast verantwoordelijk voor echtscheidingen, dronkenschap, onvruchtbaarheid, drugsgebruik en ontslagen. Om de duivelse krachten te verdrijven, worden de kinderen gemarteld en vermoord.

Kokend water
Omdat geen enkele televisiezender direct enthousiast was over een documentaire over ‘weer een Afrikaans doemverhaal’, reisden Joost van der Valk en zijn partner Mags Gavan op eigen houtje naar Nigeria. Drie weken lang filmden ze, met toestemming van directeur Gary Foxcroft, in het weeshuis waar de Engelse organisatie Stepping Stones Nigeria momenteel 150 slachtoffertjes van hekserij opvangt.
“Terwijl we aan het filmen waren, werden andere mishandelde kinderen het weeshuis binnengedragen. Soms vonden we hen op straat, of vastgebonden aan een boom in de jungle. Dat was ontzettend heftig. Kinderen die door hun ouders en priesters als heks waren bestempeld, vertelden dat ze met zuur en kokend water waren overgoten. Sommigen hadden zelfs spijkers in hun hoofd geslagen gekregen, omdat de priesters beweerden daarmee de duivel te kunnen verdrijven. Afschuwelijk! De kinderen waren er bovendien zelf ook van overtuigd dat zij heks waren. Dat hadden hun ouders immers verteld.”

Nollywoodfilms
De rol van de evangelische kerk bij hekserij is groot. Priesters wijzen kinderen als heks aan en zeggen hen te kunnen genezen in ruil voor geld. In de documentaire is te zien hoe priester Sunday Ulup-Aya een jongen een mengsel van pure alcohol en bloed toedient. Voor de camera vertelt de priester trots dat hij door dit ritueel al 110 heksen heeft vermoord. “Nee, niet de kinderen, maar de heksen in hen,” zo verklaart hij. Daarnaast moet ook de rol van Nollywoodfilms niet onderschat worden. Deze derde filmindustrie ter wereld brengt in Nigeria elke week tientallen nieuwe films op de markt, die duizenden Nigerianen aan de buis gekluisterd houden. Veel films promoten het geloof in duivelse krachten.

Uiteindelijk wilde het Britse Channel 4 de documentaire uitzenden. De Engelse bevolking reageerde geschokt op de beelden en oefende druk uit op de regering van de staat waar hekserij werd bedreven. Daar is de Child’s Rights Act uit voortgekomen: een wet die bepaalt dat kinderen officieel niet meer als heks mogen worden bestempeld. Wie kinderen als heks aanwijst en mishandelt, kan een gevangenisstraf van 12 jaar opgelegd krijgen.

Positief
Om nieuwe beelden te maken, gingen Joost en Mags eind oktober terug naar Nigeria. Tijdens dit tweede bezoek aan de deelstaat Akwa Ibom werden nog steeds mishandelde kinderen het weeshuis binnengedragen, maar waren ook de eerste positieve tekenen van verandering te zien. “Een aantal schuldige priesters, onder wie Sunday Ulup-Aya, zit in de gevangenis en de gouverneur van de deelstaat, Godswill Akpabio, heeft inmiddels de Child’s Rights Act ondertekend. De regering steekt veel geld in het weeshuis en is daarnaast een publieke campagne gestart, waarbij billboards op straat de bevolking bewust moeten maken van de onzin van hekserij. Het geloof in hekserij zit diepgeworteld en is niet in één dag uit te bannen. Dat de beëindiging van de praktijken nu op de agenda van de Nigeriaanse regering staat, is een belangrijke eerste stap.”

Tekst: Hanna Hilhorst
 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over