Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Als je kind gaat dóórvragen

‘Papa, wie heeft de maan gemaakt?’

in Geloven

Over de verhouding tussen geloof en wetenschap is vooral het afgelopen jaar veel gezegd en geschreven. Ook Sigmund Brouwer, succesvol christelijk auteur uit Canada, doet een duit in het zakje met zijn uitgave ‘Wie heeft de maan gemaakt?’ Een non-fictie boek waarin hij volwassenen aanmoedigt om kinderen te blijven bepalen bij de bijbelse waarheid.

Op een heldere zomeravond stelde zijn dochtertje van 3 een vraag van een ongekende eenvoud en diepgang: ‘Papa, wie heeft de maan gemaakt?’ Het was heel eenvoudig om haar op te tillen, vertelt Sigmund Brouwer, en haar toe te fluisteren: ‘Dat heeft God gedaan’, een antwoord dat ze accepteerde en vertrouwde omdat het papa’s antwoord was. Maar zou ze dat later op de middelbare school en de universiteit ook nog doen?
Die avond besefte Brouwer dat hij zijn kinderen een duidelijk antwoord moet kunnen geven als ze vragen naar de oorsprong van de aarde.

Natuurwetenschappen

Moeilijke vragen mochten in zijn ouderlijk huis gewoon gesteld worden. Zijn ouders, die in 1957 van Nederland naar Canada emigreerden, schuwden de discussie niet. Bovendien was zijn vader altijd zeer geïnteresseerd in natuurwetenschap en geologie. Deze twee factoren hebben volgens Brouwer, gehuwd met de bekende gospelzangeres Cindy Morgan, achteraf gezien bijgedragen aan de research voor zijn boek Wie heeft de maan gemaakt?

Het schrijven van een boek vergt altijd een goede voorbereiding, maar voor Wie heeft de maan gemaakt? moest Brouwer extra werk maken van zijn research. “Dit boek vormde voor mij een plezierige uitdaging,” zegt hij. “Ik heb genoten van de research en daarna was het slechts een kwestie van alles zó samenvoegen dat het – hopelijk – ook een plezier is om te lezen.”

Brouwer volgde tijdens zijn universitaire studie twee jaar natuurwetenschappen als hoofdvak. Het onderwerp had altijd al zijn interesse. “Maar,” stelt hij, “het zou onzin zijn om te beweren dat deze tweejarige studie van dertig jaar geleden voldoende voorbereiding was voor het schrijven van dit boek. Ik heb uitvoerig onderzoek gedaan. Dat ik geen wetenschapper ben, is eigenlijk een kracht van het boek. Omdat ik het materiaal als leek moest lezen, kan ik het ook aan leken duidelijk maken, waardoor het hopelijk makkelijker te begrijpen is.”

Conflict

Wat was zijn beweegreden om juist dit boek te schrijven? “Jonge kinderen nemen lange tijd genoegen met eerlijke, eenvoudige antwoorden op vragen rond de schepping. De vraag: ‘Wie heeft de maan gemaakt?’ wordt door gelovige ouders dan beantwoord met: ‘God’. Maar er komt een tijd dat kinderen gaan dóórvragen en niet langer genoegen nemen met dergelijke geloofsantwoorden. Op school krijgen ze immers een heel ander verhaal te horen. Ik heb ontdekt dat veel tieners en jongvolwassenen alles wat hun ouders hun over het geloof hebben geleerd, overboord zetten wanneer ze geconfronteerd worden met het klaarblijkelijke conflict tussen wetenschap en Genesis. Het is voor hen gewoon te moeilijk om de meetbare waarheden van de wetenschap af te wijzen.”

Dogmatisch

Zoals te verwachten viel, heeft Brouwers nieuwste boek tegengestelde reacties opgeroepen. Toch is er overwegend waardering voor zijn eerlijke poging om als vader op zoek te gaan naar goede antwoorden. “De meeste reacties waren bemoedigend. Er zijn wat dogmatische, negatieve reacties binnengekomen, waarbij ik werd aangevallen op de passages over het begrip ‘dag’ in Genesis. De ironie hiervan is dat ik in mijn boek helemaal geen conclusies op dit punt trek. Ik geef slechts de standpunten van gerespecteerde theologen weer.

Deze dogmatische reacties bevestigen echter het belang van een van de punten die ik in dit boek aan de orde stel: er is een enorme behoefte om vragen te kunnen stellen en met elkaar in gesprek te gaan, zonder daarbij bang te hoeven zijn dat je wordt aangevallen. En dat is vooral het geval wanneer het om kinderen gaat. Als wij boos op hen worden omdat ze vragen stellen, zullen zij – geheel terecht – concluderen dat wij bang zijn voor die vragen. Ze zullen hun antwoorden daarna elders gaan zoeken.”

Kruis

Brouwer kan zich voorstellen dat er, ook in ons land, een zekere vermoeidheid optreedt rond het thema schepping of evolutie. Veel mensen zullen het liever over iets anders hebben. Maar de auteur vindt dat opvoeders zich deze luxe niet kunnen permitteren. Ook als ouders voor zichzelf een standpunt hebben ingenomen waar zij eigenlijk niet meer over willen discussiëren, zullen zij het gesprek met hun kinderen moeten aangaan. Felle reacties om de discussie te smoren, zijn niet erg behulpzaam als het gaat om geloofsopvoeding. Brouwer pleit daarom voor een open benadering, met ruimte voor eerlijke vragen. “Dogmatisme plaatst een hek rond het Kruis. Wanneer we ons boos maken over het standpunt van iemand anders, laten we daarmee zien dat we bang zijn voor een kritische reflectie op onze eigen standpunten. Als wij bijvoorbeeld tegen iemand zeggen dat hij eerst moet geloven dat de aarde zesduizend jaar oud is, voordat hij de rest van de Bijbel kan accepteren, dan hebben we een hek geplaatst voor een ieder die van mening is dat de moderne wetenschap gelijk heeft wanneer die tot de conclusie komt dat de aarde veel ouder is. Het is frustrerend dat zelfs de beste Hebraïsten ter wereld ons niet met zekerheid kunnen vertellen wat er met het begrip ‘dag’ in Genesis wordt bedoeld. Dus waarom zouden wij er dan met elkaar dogmatische standpunten over innemen?”

God-neutraal

Nog belangrijker in de discussie is volgens Brouwer een hardnekkig misverstand over de betekenis van de evolutietheorie. Ten onrechte zien veel gelovigen deze wetenschappelijke theorie als een aanval op hun geloof in God. Dat komt volgens hem voort uit onwetendheid omtrent wetenschappelijke aspecten van de theorie. “Dit moet ik benadrukken: de evolutietheorie is God-neutraal! Zij beweert niets over het al dan niet bestaan van God en claimt niets over onze oorsprong. Er zouden al veel minder felle discussies en verhitte debatten zijn wanneer mensen uit beide kampen zouden inzien dat de evolutietheorie níet leert dat er geen God is. Een van de meest vooraanstaande evolutiewetenschappers stelde op basis van een lijst met andere prominente evolutiewetenschappers dat de helft atheïst was en de andere helft in God geloofde.
Kort gezegd, de evolutietheorie vormt geen bedreiging voor het geloof in God. De aanval op dat geloof komt van het evolutionisme, een stroming die geheel ten onrechte een atheïstisch wereldbeeld aan de wetenschap opdringt. We moeten onze kinderen dit wezenlijke onderscheid duidelijk maken.”
Brouwer denkt dat wetenschap nu sterk wijst op het bestaan van een Schepper, maar daarbij moeten we volgens hem bedenken dat diezelfde wetenschap ons niets kan vertellen over de aard van Deze Schepper. Evenmin leert ze ons iets over het waarom van ons bestaan. “Het is gewoon onzinnig om te stellen dat wetenschap ooit een verklaring voor alles zal vinden.”

N.a.v. ‘Wie heeft de maan gemaakt? - Wat als kinderen vragen gaan stellen over wetenschap en de Bijbel?’, Sigmund Brouwer, Ark Media, 240 pag., € 16,95, ISBN: 9789033818950.

Tekst: Jacco van de Meer

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Evita (14) schrijft fantasyboek over christenvervolging

Evita (14) schrijft fantasyboek over christenvervolging

Van schoolopdracht tot young adult boekenreeks

Joëlle Post

17 oktober 2018
Nieuw prentenboek wil gezinnen helpen met geloofsopvoeding

Nieuw prentenboek wil gezinnen helpen met geloofsopvoeding

‘Bijbelverhalen komen in een ander perspectief te staan’

11 oktober 2018
Komen (huis)dieren in de hemel?

Komen (huis)dieren ook in de hemel?

Bonhoeffers rake antwoord op de vraag van een huilend kind

Gert-Jan Schaap