Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Een Hollandse Kerst in Canada

Emigreren naar Canada

Veel Nederlanders kozen vlak na de Tweede Wereldoorlog voor een overzees avontuur. Tussen 1946 en 1969 vertrokken bijna een half miljoen mensen, op zoek naar ruimte, vrijheid en voldoende werk. Elizabeth van Meggelen-Vliegenthart en Johan Ponsen emigreerden in 1954 naar Canada. Wat bracht deze sprong in het diepe hen?

Koud, bitterkoud. Dat waren de winters in Regina, de stad waar het emigratieavontuur van Johan Ponsen (73) begon. “De lucht danste van de kou, net zoals je op heel hete dagen de atmosfeer ziet bewegen,” blikt Johan terug. Als jongen van 18 scheepte hij alleen in op het schip SS Grote Beer om als ‘verspieder’ te bekijken of zijn ouders, broers en zusje ook konden overkomen vanuit Nederland. Daar kon het gezin maar moeilijk rondkomen. Canada moest hun een nieuw en beter leven brengen.
Aangekomen in Regina beleefde Johan letterlijk een koude start. “Veel werk was er helaas niet en dus pakte ik alles aan wat ik kon, zoals het sjouwen van stenen. Maar om dit nu bij vijftig graden onder nul te doen, vond ik te gortig. Die extreme kou wilde ik mijn ouders niet aandoen.”

Belijdenis
In plaats van gedesillusioneerd huiswaarts te keren, reisde de pionierende Johan door naar Toronto, maar niet voordat hij belijdenis had gedaan. “Ik ben gelovig opgevoed, maar leefde niet heel bewust als christen. Ver weg van mijn familie zag ik allerlei verleidingen op me afkomen. Ik moest een keuze voor God maken. In de Christian Reformed Church, zeg maar de gereformeerde kerk, heb ik toen belijdenis gedaan. Ondanks de kou heb ik dus warme gevoelens bij de herinnering aan mijn start in Canada.”
Warme gevoelens kreeg hij ook voor Derkje, een Nederlands meisje in Toronto, afkomstig uit het Drentse Roden. “Vanuit de kerk nodigden we jonge, onkerkelijke Nederlanders uit voor sociale activiteiten en zij reageerde daarop. Ze stond open voor het geloof en al snel vroeg ik haar te eten. Die maaltijd vormde het begin van onze relatie én haar bekering. Uiteindelijk deed Derkje net als ik belijdenis op Canadese bodem. En weet je wat zo bijzonder is? Haar moeder deed dat op precies dezelfde dag – alleen dan in Nederland. Zo zie je maar, Gods Geest werkt overal.”

Verbreken
Elizabeth van Meggelen-Vliegenthart, te zien in de derde uitzending van Goud, Wierook en Mirre (zie kader), had vooraf helemaal geen trek in een groot buitenlands avontuur. Zij wilde het liefst zo dicht mogelijk bij haar hechte familie blijven – in Nederland. “Mijn vriend Henk vroeg mij, zoals dat toen nog ging, en vertelde direct over zijn wilde Australië-plannen,” herinnert de 78-jarige zich. “Dat voelde als een slag in mijn gezicht en ik zei: ‘Henk, als jij dat écht wilt, moeten we ons contact nu verbreken.’ Ik zag het niet zitten om letterlijk aan de andere kant van de wereld te gaan wonen. Dus kwam ik als tegenbod met Canada, want ik liet hem natuurlijk niet zomaar gaan.” Henk ging akkoord, en zo kwam het dat Elizabeth en Henk een halfjaar na hun huwelijk eind 1953, op het vliegtuig stapten richting Montreal, een nieuwe toekomst tegemoet. Zij als fervent musicus, hij als kunstschilder.

Vechter
Het stel settelde zich in Toronto, kreeg vijf kinderen en bouwde mee aan een nieuwe kerk voor emigranten. Elizabeth, overigens de tante van staatssecretaris Marja van Bijsterveldt, verruilde na een halfjaar een baantje als schoonmaakster voor haar grote liefde: de muziek. “Naast mijn orgelspel in de kerk, ging ik lesgeven en ben daar nooit meer mee opgehouden. Tot op de dag van vandaag heb ik nog altijd tien leerlingen, het liefst jonge mensen. Dat ik nu als dirigent van het seniorenkoor in Holland Christian Homes (HCH) alleen met ouderen werk, valt niet altijd mee.” Ze moet er smakelijk om lachen. Dan serieus: “Helaas is mijn man zeer jong gestorven. Vanaf 1978 stond ik er alleen voor met vijf opgroeiende kinderen. Maar ik ben een vechter. Ik had me al laten opleiden tot makelaar en heb tien jaar veel geld mogen verdienen. Ja, God is me erg genadig geweest. Dat ik al mijn kapitaal weer verloor door de economische crisis van de jaren negentig, ervaar ik niet als heel erg, omdat mijn kinderen toen net de deur uit waren. Ik hoefde alleen nog voor mezelf te zorgen en had meer dan voldoende aan de muziek.”

Grote auto
Over de vraag of Johan en Elizabeth zich na ruim vijftig jaar meer Canadees dan Nederlander voelen, hoeven ze niet lang na te denken. Elizabeth lachend: “Ik ben een echte Canadees met een grote auto, you know. Daarnaast wonen al mijn kinderen, klein- en achterkleinkinderen aan deze kant van de oceaan; we zijn inmiddels met z’n 62’en. Toch verlies ik het contact met Nederland nooit, deels door de Nederlandse invloeden in HCH, deels door de familie in Nederland. Wel vind ik het jammer dat ik niet volop betrokken kan zijn bij ons Van Gemeren Familiekoor, bij de EO niet onbekend.”
Johan heeft evenmin spijt van de oversteek gehad. Hij voelt zich met zijn drie kinderen en negen kleinkinderen een zeer gezegend mens. “Ik vind Nederland leuk voor vakantie, maar wil er niet te lang blijven. Het is mij te klein en de overheid is mij veel te betuttelend. Maar in mijn hart blijf ik altijd een Nederlander. Ik zing ook graag psalmen en oude liederen in mijn moedertaal. Zo is het lied Er ruist langs de wolken een lieflijke Naam, Die hemel en aarde verenigt tezaam erg populair in HCH.”

Tekst: Maarten Nota
 

Goud, Wierook en Mirre

De vier uitzendingen van Goud, Wierook en Mirre komen dit jaar vanuit Canada. In Holland Christian Homes (HCH), een groot seniorencentrum met meer dan duizend woningen in Brampton (regio Toronto), ontmoet ds. Arie van der Veer bijzondere gasten, allemaal ooit geëmigreerd vanuit Nederland. HCH is een verzamelplaats van Hollandse cultuur, met als jaarlijks hoogtepunt het kerstfeest. Voor de aankleding van dit feest zoekt ds. Van der Veer de hulp van bedrijven in de regio met een Nederlandse oorsprong. In die zoektocht stuit hij op mensen met bijzondere verhalen. Wat is er bij hen nog over van typisch Nederlandse gewoontes en in hoeverre hebben ze hun draai gevonden in hun nieuwe vaderland?
Johan Ponsen en Elizabeth van Meggelen wonen ook in HCH en zijn er vertrouwde gezichten. Johan is verantwoordelijk voor het videokanaal in de complexen, waarop elke zondag de eigen kerkdiensten te zien zijn, net als alle uitzendingen van Nederland Zingt. Elizabeth heeft een jarenlange staat van dienst als dirigent, lerares en organist. Zij staat op woensdag 23 december centraal in de derde aflevering van Goud, Wierook en Mirre.

Maandagmiddag 21 tot en met donderdagmiddag 24 december 2009, Nederland 2

EO.nl - Goud, Wierook en Mirre

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons