Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

‘Ik wil geen bombariekist’

in Geloven

In de hoek van hun grote woonkamer prijkt het pronkstuk van Rijk en Letty Broere: een sobere, zelfgemaakte, multifunctionele salontafel. Met liefde gemaakt om te bewonderen, om aan te eten en om kleinkinderen op te verschonen. En straks, als het zover is, hoopt Rijk Broere (72) erin begraven te worden.

Rijk heeft deze salontafel annex grafkist zelf gemaakt. Toen zijn schoonouders enkele jaren terug overleden, ontstond er veel gedoe rondom het bestellen van de kist en dat wil hij zijn eigen familie besparen. “Ik wil geen bombariekist,” aldus Rijk. Als voormalig scheepswerktuigkundige ontbrak het hem niet aan technisch inzicht, dus was het prepareren van een multi-inzetbare salontafel een klusje dat hij wel kon klaren. Het is een eenvoudige, massief houten kist geworden, zonder toeters en bellen. Van het overgebleven hout maakte hij meteen maar een paar gezellige bankjes, zodat er ook aan de tafel gegeten kon worden. “Ik heb nog getwijfeld of ik er een boekenkast of salontafel van zou maken,” grapt Rijk.

Luguber

Niet iedereen kan het waarderen. Zijn jongere zus uit Canada had grote moeite met het nuttigen van haar maaltijd aan de kist; ze vond het een onsmakelijk idee. Een van zijn zoons vindt het ook maar niets. Hij verschoont zijn dochter honderd keer liever op de bank, dan op de salontafel. Rijk: “De meeste mensen vinden het in eerste instantie luguber en reageren geschokt.” Dochter Karin mengt zich in het gesprek en bekent dat ze het eerst ook ‘bepaald niet grappig’ vond, zo’n ding in de woonkamer. maar inmiddels is ze aan het idee gewend. Een van de kleinkinderen wil per se een keertje in de kist liggen, zodat ze later – tijdens de begrafenis van haar opa – kan zeggen: ‘Daar heb ik ook in gelegen.’ Wat vindt zijn veertien jaar jongere vrouw Letty er eigenlijk van, de grafkist van haar man middenin hun woonkamer? “Wel passend bij Rijk,” zegt ze glimlachend.

Dromen

Blijft toch die vraag: waarom je eigen grafkist maken? Hoe luchtig de vriendelijke zeventiger en zijn vrouw er ook over praten, het blijft een niet alledaags gegeven. Rijk vertelt over de periode waarin hij op het idee kwam: “Het ging een aantal jaar geleden niet zo goed met me. Ik had een hernia en kreeg last van mijn hart. Op mijn 65e was ik ervan overtuigd: ‘Nu is mijn tijd gekomen.’ Mijn vader overleed op die leeftijd.” Intense dromen over de dood hielden Rijk uit zijn slaap. In het gezin Broere werd hierdoor veel gepraat en gediscussieerd over leven en dood, de hemel, geloof en gebed. Die gesprekken waren voor iedereen kostbaar. Rijk: “Ik had als christen geen reden tot angst voor de dood, maar ik was wel bang om te sterven; om alles wat je achterlaat.” Door ‘de bombarie’ rondom de kist van zijn schoonvader ontstond toen het plan om zijn eigen grafkist te maken. Misschien wel als een symbolische daad om al deze gevoelens en gedachtes een plaats te geven, wellicht zelfs te overwinnen? Dochter Karin interpreteert het als ‘handen en voeten geven aan het idee van sterven’. Rijk weet zelf ook niet precies wat hem ertoe bracht. Vlak voor zijn 66e verjaardag maakte hij in elk geval zijn werk af, inclusief op maat gemaakte, stralend wit satijnen bekleding en zes handgrepen.

Piranha’s

Wat verwacht de zeventiger van het leven ná dit leven? Zonder aarzelen: “Ik verwacht een eeuwig leven.” Na een korte stilte vervolgt hij: “Straten van goud? Dat weet ik niet. Er staat ‘wat in geen mensenhart is opgekomen.’” Dan, na nog een halve minuut peinzen: “Ik weet het niet.” Anders dan je zou verwachten van iemand die zijn eigen kist in de woonkamer heeft staan, lijkt Rijk eigenlijk helemaal niet bezig te zijn met de dood. Sterker nog, hij lijkt het leven juist enthousiast te omarmen. Rijk: “Liever de hemel in je ziel, dan je ziel in de hemel.” Zijn hobby’s getuigen van een flinke dosis levenslust, actie en avontuur: boogschieten, parasailing, duiken, beeldhouwen, zweefvliegen. Hij ging er zelfs recentelijk nog op uit om in Suriname op piranha’s te vissen. “Ik stond tot mijn middel in het water en sloeg er één aan de haak,” vertelt hij enthousiast. Rijk blijkt ook een kenner van allerlei getal-smatige feiten over het heelal. De stand van de zon, de maan, hoe vaak en hoe snel ze om de aarde roteren: hij is zich ten volle bewust van de grootsheid van de schepping en geeft God er de eer voor. Ook is Rijk trots op zijn zeven kinderen, veertien kleinkinderen en vier achterkleinkinderen. De foto van de hele club wordt erbij gehaald – deze nuchtere, vriendelijke, zorgzame man, vader, opa en overgrootvader staat nog middenin het leven.

Tekst: Martine van Blaaderen-Geerts
Beeld: Gert-Jan van der Tuuk

In het EO-programma De Kist spreekt Herman Wegter de komende weken met bekende Nederlanders over het leven en over de dood. Rijk Broere zit overigens niet in dit tv-programma.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over