Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

‘Écht bijbellezen doe je uit een boek, niet van een computer of iPod’

Respect voor het woord van God

in Geloven

Is de tijd dat mensen de Bijbel uit een boek lazen, binnenkort voorgoed voorbij? Vroeger nam je een bijbel mee naar de kerk. Tegenwoordig stop je een mobiele telefoon met allerlei vertalingen in je broekzak. Luisteren naar gesproken teksten via een mp3-speler, behoort ook tot de mogelijkheden. De vraag is of al die moderne toepassingen van invloed zijn op de kwaliteit van het bijbellezen.

Uit de reactie van rabbijn Raphael Evers van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap op de stelling van deze week klinkt diep respect voor het geschreven Woord van God. “Ik ben het eens met de stelling, maar waarschijnlijk om een andere reden dan de gemiddelde Nederlander,” zegt hij met opgewekte stem. Evers hecht grote waarde aan boeken. Toch vindt hij een boekrol de meest ultieme verschijningsvorm van het Woord. “Die lijkt het meest op de handgeschreven Thora van Mozes. Boeken zijn daarvan al een stap verwijderd, omdat ze zijn gedrukt. Computers en iPods gaan nóg een stap verder. Woorden die verschijnen op een beeldscherm of hoorbaar zijn, verdwijnen namelijk weer en zijn veranderbaar. Daardoor zijn ze niet zo heilig als geschreven boekrollen.”

De zorgvuldigheid waarmee Joden het Woord van God behandelen, houdt in dat in de synagoge nooit wordt voorgelezen van bijvoorbeeld een computer of beamer, zoals dat in sommige kerken wel gebeurt. Dat wil volgens Evers niet zeggen dat het Woord niet samengaat met moderne technologieën. Integendeel zelfs. “Met een computer kun je prima studeren of mediteren. Wel schuilt er in die moderne middelen het gevaar van afleiding door andere websites of programma’s.” Dat neemt niet weg dat Evers de moderne media alleen maar toejuicht. Die dragen namelijk bij aan de wereldwijde verspreiding van het Woord van God. “In onze boeken staat dat de wereld in de eindtijd vol zal zijn van de kennis en liefde van God. Dat duidt op de komst van de Messias. In september zijn we het Joodse jaar 5770 ingegaan. Volgens onze traditie verschijnt Hij rond 6000. Hij zal dan ongetwijfeld alle moderne media gebruiken om Zichzelf te openbaren.”

Emeritus predikant G. van der Weide (PKN, hervormd) uit Hoogezand tekent voor de optie ‘oneens’. Niet zo vreemd: vanwege zijn blindheid is hij aangewezen op braille- en audiotoepassingen om de Bijbel te bestuderen. Op die manier heeft hij het ambt van voorganger kunnen uitoefenen in vier gemeenten. “Echt bijbellezen hangt niet af van het medium, maar van de wijze waarop je de boodschap ontvangt,” zegt hij. “Als ik ongeïnteresseerd in mijn bijbel lees, dan lees ik niet echt. Dan heb ik meer aan een tekst op mijn computer of iPod, die mijn hart wél raakt.” De computer van Van der Weide heeft aanpassingen voor braille en spraak. Daardoor is het mogelijk om de Bijbel te lezen en te horen. Luisteren naar bijbelverhalen – een toepassing die veel door blinden wordt gebruikt – is een goede optie. “Voorlezen was tot de uitvinding van de boekdrukkunst zelfs de enige mogelijkheid om het Woord van God te horen.” Van der Weide illustreert het belang van het gesproken woord met de woorden van Paulus: ‘Zo is dan het geloof uit het horen, en het horen door het woord van Christus’ (Romeinen 10: 17).
Toch kent de dominee veel blinden die – evenals hijzelf – het liefst hun braillebijbel pakken om zich goed te concentreren. “Ook blinden worden afgeleid. Vaak door omgevingsgeluiden en gedachten. De kwaliteit van mijn relatie met God hangt echter niet af van het medium dat ik gebruik. Wel merk ik dat mijn contact met Hem intensiever is als ik in de kerk zit, dan wanneer ik uit de Bijbel lees of naar teksten luister.” Met gevoel voor humor noemt Van der Weide nog een groot voordeel van een braillebijbel. “Als predikant kon ik tegelijkertijd uit mijn bijbel lezen en de mensen aankijken. Dat lukt ziende dominees niet.”

Eens en oneens: e-bookconsultant Peter van der Schelde van Cross Link Services kan zich prima vinden in beide antwoorden. In 1992 introduceerde hij de Online Bijbel in Nederland (www.onlinebible.org). “Mensen denken vaak dat ik voorkeur heb voor digitale bijbels, maar de vorm maakt mij niet uit,” zegt hij. “Het gaat om de boodschap. Als mijn gewone bijbel voor het grijpen ligt, pak ik die.” Veel mensen beschouwen de traditionele bijbel volgens Van der Schelde nog altijd als dé ideale vorm, omdat ze technologie als ballast beschouwen en lezen van een beeldscherm vermoeiend vinden. “Je moet een computer eerst opstarten. Dat is een nadeel. Er zijn allerlei andere toepassingen beschikbaar die veel handiger zijn, zoals mobiele telefoons, pocket pc’s en e-readers (digitale boeken, red.).”
Van der Schelde is groot liefhebber van die moderne snufjes. Hij gebruikt vooral zijn mobiele telefoon. “Sinds ik de bijbel op mijn telefoon heb, neem ik mijn gewone bijbel zelfs niet meer mee. Ik kan daarop allerlei vertalingen lezen en als ik andere teksten of naslagwerken wil raadplegen, heb ik die bij mij. Dat zie ik mezelf met gedrukte boeken niet doen.”

De Amstersfoortse ‘podcastpriester’ Roderick Vonhögen (www.sqpn.com) is enorm blij met de moderne technologie. “Sterker nog, ik lees bijna alleen nog maar uit digitale bijbels,” bekent hij. De katholieke priester vindt die onmisbaar voor studie. “Om snel de juiste tekst te vinden, hoef ik slechts enkele woorden in te typen. Een enorme verrijking.” Een iPod is bovendien makkelijk mee te nemen. Vonhögen maakt daarvan dankbaar gebruik. “Ik zie mezelf niet zo snel met een Statenbijbel in de trein zitten; met mijn iPod wel. Die bevat diverse vertalingen, maar weegt daardoor geen gram extra. Zo heb je altijd en overal de juiste boeken bij de hand.”
Of het nu om een papyrusrol, boek, iPod of computer gaat, de verschijningsvorm doet er volgens Vonhögen niet toe. “Dat zijn slechts hulpmiddelen. De kerk heeft altijd de nieuwste middelen gebruikt om de Bijbel te verspreiden. We moeten met de tijd blijven meegaan.” De pastor verwacht niet dat digitale bijbels de plaats van de traditionele boeken in de liturgie gaan innemen. Dat komt volgens hem door de grotere symbolische waarde van boeken. “Die zijn met zorg gemaakt. Daarmee druk je een zekere eerbied uit voor God.”
Bang dat digitale bijbels door het instantgebruik niet altijd met de juiste intentie worden gelezen, is Vonhögen niet. “Het maakt niet uit of je ze kort of lang leest. Als het Woord maar ingang krijgt in je hart. De honger naar meer, groeit dan vanzelf.”

Tekst: Jeroen Kanis

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over