Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Stemmen in oorlogstijd

Kieskompas voor Israëlische verkiezingen

in Geloven

Israël gaat op 10 februari naar de stembus, waarbij de oorlog in Gaza het grootste thema zal zijn. Speciaal voor deze verkiezingen ontwikkelde het Kieskompas een stemadvies voor de Israëlische politiek. Wiesje de Lange, Joël Voordewind (ChristenUnie) en Ronny Naftaniel (CIDI) vulden hem alvast in en vertellen over hun ideale kandidaat.

Ehud Barak heeft het druk deze dagen. Als minister van Defensie stippelt hij de grote lijnen uit voor de acties van het Israëlische leger in Gaza. Dat hij op 10 februari ook nog de lijsttrekker is voor zijn Arbeiderspartij, zou hij bijna vergeten! Zijn voornaamste tegenstrevers, en grotere kanshebbers op het premierschap, zijn Benjamin Netanyahu (Likoed) en Tzipi Livni (Kadima). Maar ook partijen als Shas, Yisrael Beiteinu en de Nationale Unie kunnen rekenen op flinke steun. Hoewel Ronny Naftaniel, directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) in Den Haag, moeilijk bereikbaar is door de hectiek rondom Gaza, wil hij toch tijd vrijmaken om het Kieskompas in te vullen. Zwijgzaam werkt hij de dertig vragen door en er klinkt flinke verbazing in zijn stem als hij de uitslag ziet verschijnen. “Ha, ik kom uit bij het Verenigd Thora Jodendom! Nou ja, interessant, maar ik neem het advies niet over als ik had mogen stemmen.” Gelukkig voor Naftaniel toont de uitslag ook twee partijen waar hij zich wél mee kan verenigen: de Arbeiderspartij en de Groenen.

Identiteit
Wiesje de Lange is een Joodse schrijfster uit Jeruzalem en een contactpersoon voor Christenen voor Israël. Ze staat bekend om haar scherpe zionistische opvattingen en bewijst dat ook bij het invullen van het Kieskompas. “Ik heb op geen enkele vraag neutraal geantwoord. Altijd ‘helemaal mee eens’ of ‘helemaal mee oneens’. Dat past bij mij. Op wie ik ben uitgekomen? Precies bij de partij waar ik altijd op stem, namelijk de Nationale Unie. Verder stonden er nog wat rechts-religieuze partijen in de buurt en kwam ook de Likoed in aanmerking, zij het op flinke afstand. Maar op die partij zou ik nooit stemmen, omdat ik voormalig premier Netanyahu veel te wispelturig vind. In het verleden switchte hij mij veel te makkelijk van standpunt en gooide hij het toch snel op een akkoordje met de vijand. Nee, dat zal de Nationale Unie nooit doen, omdat het bij hen bovenal om onze Joodse identiteit gaat en die kun je niet verloochenen. Het land waar wij nu zijn, is namelijk enkel en alleen het land Israëls. Andere mensen zijn er uiteraard welkom, mits ze zich willen voegen naar de normen van de God van Abraham, Izaak en Jakob.”

Linkse duif
Vindt Wiesje de Lange Likoed-leider Netanyahu veel te slap, voor Joël Voordewind (Tweede-Kamerlid voor de ChristenUnie) is hij juist te stellig. “Hij is mij te rechts en ik vind zijn toon te fel in debatten over bijvoorbeeld het atoomgevaar vanuit Iran, de Palestijnen en de veiligheid van Israël. Nee, je kunt mij in Israël – mede op basis van de uitslag van het Kieskompas – een linkse duif noemen; sociaal-economisch links van het midden en gematigd in mijn kijk op het vredesproces. In feite zou ik moeten kiezen tussen de Arbeiderspartij van Barak en het Kadima van Livni. Inhoudelijk sta ik dichter bij de eerste, maar kijk ik naar leiderschap, dan heb ik meer gevoel bij Livni. Ik vind haar inschatting van de dreiging van radicale islam veel realistischer dan die van Barak. Hij is mij te toegeeflijk en te makkelijk met ‘land voor vrede’.”
Ook Ronny Naftaniel verkiest Livni boven Barak als premier. Daarnaast vermoedt hij dat veel kiezers in Israël strategisch op haar kunnen gaan stemmen. “Netanyahu doet het erg goed in de peilingen. Stel dat het een nek-aan-nekrace wordt tussen hem en Livni, dan zullen veel Barak-stemmers op het laatste moment voor Livni gaan, omdat ze vooral geen rechtse havik als Netanyahu aan het roer willen hebben. In dat geval heeft Barak het nakijken en kan hij op grote verliezen rekenen.”

Gaza
Door de oorlog in Gaza is vraag 22 uit het Kieskompas erg actueel. Die luidt: ‘De Israëlische defensiemacht moet sleutelgebieden in de Gazastrook veroveren en deze langere tijd vasthouden.’ Hoe hebben Voordewind, De Lange en Naftaniel hier op geantwoord? De eerste: “Ik vind de strategie ‘erin en eruit’ de beste en dus ben ik het oneens met de stelling. Als Israël de aanvoerroutes van wapens heeft geneutraliseerd, is de taak gedaan en moet het daar weer wegwezen. Maar ik sta wel achter deze operatie, want als je vijand wapens opbouwt, en je weet dat je daar vroeg of laat het slachtoffer van zult zijn, heb je volgens de VN het recht om jezelf te verdedigen.”
“Helemaal met de stelling eens,” reageert Wiesje de Lange, “al zou ik nog een stap verder willen gaan. Schrap het woord ‘sleutelgebieden’ maar en maak er de héle Gazastrook van! Naar mijn mening is er slechts één kans op vrede en dat is als Israël opnieuw de baas wordt over Gaza en de hele Westelijke Jordaanoever. Israël moet zijn verantwoordelijkheid nemen. De Arabieren in Gaza – ik zie hen niet als Palestijnen – hebben zwaar te lijden onder het bewind van terroristen en alleen Israël kan daar iets aan doen.” Maar is dat wel realistisch in de huidige situatie? “Wat wel of niet realistisch is, vind ik niet zo boeiend. Het gaat erom dat God een plan heeft met Zijn volk en Gaza hoort daar voor de volle honderd procent bij. Wij, Joden, hebben namelijk de plicht om dit land te beschermen en het is een grote zonde voor een Jood om ook maar een centimeter land weg te geven aan een ander.”

Fouten
De kijk van Ronny Naftaniel op het conflict is veel gematigder. Hij is het oneens met de stelling. “Ik vind niet dat Israël posities in Gaza voor de lange termijn moet opbouwen. Dat is echter iets anders dan wat nu gaande is. Israël heeft namelijk het recht om zichzelf te verdedigen tegen Hamas, zonder daarbij de situatie van burgers in Gaza uit het oog te verliezen.” Maar slaagt Israël wel in dat laatste als je het aantal burgerslachtoffers aan Palestijnse zijde telt? “Er worden absoluut fouten gemaakt en dat is erg treurig, maar in het perspectief van andere oorlogen is het aantal burgerslachtoffers laag. Elke dode is er natuurlijk één te veel en de dood van een Palestijns kind is net zo erg als de dood van een Joods kind. Maar het recht van een land om zich veilig te voelen en veilig te zijn, is klip en klaar. Binnen de Israëlische politiek is iedereen het met de huidige confrontatie eens, de Arabische partijen daargelaten. Cruciale vraag is hoe deze oorlog zal aflopen. Dat kan van grote invloed zijn op de verkiezingsuitslag, al weet niemand natuurlijk hoe lang de strijd nog gaat duren.”

Belangrijkste kandidaten:

Tzipi Livni
Geboren: 5 juli 1958, Tel Aviv
Bijnaam: Mrs. Clean
Partij: Kadima (‘Voorwaarts’)
Huidige aantal zetels: 29 (coalitie)
In opiniepeilingen: 26-27 (eind 2008)

Op 17 september 2008 kozen de leden van Kadima haar als nieuwe roergangster. Het lukte haar toen niet om een nieuwe coalitie te smeden waarvan zij de nieuwe premier en opvolger van Olmert had moeten worden. Livni wil graag overkomen als gematigd politicus met middenstandpunten. Vóór de oorlog in Gaza zei ze dat ze wilde praten met de Palestijnse Autoriteit over een vredesverdrag, net als met aartsvijand Syrië. De ‘routekaart naar vrede’ staat centraal. Ook staat ze achter het opdoeken van nederzettingen. Een eventuele aanval op Iran wijst ze niet van de hand.

Ehud Barak
Geboren: 12 februari 1942,
Mishmar HaSjaron
Bijnaam: Napoleon en Zig-Zag
Partij: Arbeiderspartij (Avoda)
Huidige aantal zetels: 19 (coalitie)
In opiniepeilingen: 10 (eind 2008)

Barak diende in het verleden als generaal in het Israëlische leger. Hij werd in 1999 de tiende premier van Israël en onderhandelde met Yasser Arafat in Camp David. Sinds juni 2007 is hij de nieuwe partijleider van de Arbeiderspartij en minister van Defensie. Zijn partij staat in het midden en kent een sociaal-liberale achtergrond. Sociale en economische kwesties staan hoog op de agenda, daarnaast is de partij voor de oprichting van een Palestijnse Staat.

Benjamin Netanyahu
Geboren: 1 oktober 1949, Tel Aviv
Bijnaam: Bibi
Partij: Likoed (‘Het blok’)
Huidige aantal zetels: 12 (oppositie)
In opiniepeilingen: 34-36 (eind 2008)

In 1992 nam hij voor het eerst het leiderschap van Likoed op zich. Drie jaar lang bekleedde hij de functie van premier als opvolger van Shimon Peres. Hij was tot augustus 2005 minister van Financiën in het tweede kabinet-Sharon, maar nam ontslag als protest tegen de ontmanteling van Gaza. Eind 2005 keerde hij terug als partijleider van Likoed, maar de verkiezingen van maart 2006 mislukten volledig. Netanyahu wil grote delen van de Westoever behouden en is tegenstander van de terugkeer van Palestijnse vluchtelingen en de deling van Jeruzalem.

Middelgrote partijen:

Shas
Leider: Eli Yishai
Zetels: 12 (coalitie)
Het Joods-religieuze karakter van de staat Israël. Daar draait het om bij Shas. De partij heeft daarnaast een sociaal-conservatieve agenda en met name Sefardische Joden stemmen op de partij. Flexibel kun je de houding van Shas ten opzichte van de Palestijnse kwestie noemen, hoewel ze graag het Groot-Israël zien ontstaan.

Yisrael Beiteinu
Leider: Avigdor Lieberman
Zetels: 11 (coalitie)
Een rechtse partij met veel steun onder immigranten uit de voormalige Sovjet-Unie. De toon tegen Israëlische Arabieren en Palestijnen is ronduit fel en men wil dat een deel van de Israëlische Arabieren zich aansluit bij de Palestijnen. Een eigen Palestijnse staat is taboe, wat Yisrael Beiteinu betreft. In januari 2008 stapte de partij uit de regering.

Nationale Unie
Leider: o.a. Benjamin Elon
Zetels: 9 (oppositie)
De Nationale Partij bestaat uit een alliantie van Moledet, Tkuma en de Vernieuwde Religieuze Nationale Zionistische Partij. De aanhangers van deze uiterst rechtse partij willen hard optreden tegen Palestijns terrorisme. De Nationale Unie bestaat uit zowel niet-religieuze als religieuze zionisten en streeft naar een Groot-Israël.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Netanyahu: 'Evangelische christenen zijn onze beste vrienden'

Netanyahu: 'Evangelische christenen zijn onze beste vrienden'

Afgelopen maandag sprak Benjamin Netanyahu de jaarlijkse vergadering toe van Christian United for Israel. Hij beschreef evangelische christenen als...

Trump bidt bij Klaagmuur in Jeruzalem

Trump bidt bij Klaagmuur in Jeruzalem

Eerste zittende Amerikaanse president bij Klaagmuur

Oud-premier Van Agt stemt niet op CDA

Oud-premier Van Agt stemt niet op CDA

"Ik kan niet leven met opstelling in conflict Israël en Palestina"