Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'We zijn doorgeschoten in onze angstpsychose'

Gabriël Anthonio is directeur Jeugdhulp Friesland

in Nieuws

Zijn CV is indrukwekkend, al wordt hij daar zelf liever niet aan herinnerd. De voormalige directeur van een jeugdgevangenis, een tbs-kliniek en huidige voorzitter van de Raad van Bestuur Jeugdhulp Friesland, maakte heel wat mediastormen mee. Toch ontmoedigt het hem niet: “Ik vind mijn inspiratiebron niet in successen, maar in het lijden.”

De kamer past bij Gabriël Anthonio (43). Kleurige schilderijen in alle maten en vormen aan de wand. Het grote schilderij boven zijn bureau valt direct op: een gezin bij de oliebollenkraam.
De man met donkere krullen drinkt het beeld in, alsof het de eerste keer is dat hij het ziet. “Zo simpel. Een gezin dat plezier heeft, dat is het.” Als eindverantwoordelijke Jeugdhulp Friesland weet hij dat het vaak niet zo simpel is. De lijnen in zijn gezicht worden hoekiger als hij erover spreekt. “Ik houd mijn medewerkers geregeld voor dat we eigenlijk een verzetsorganisatie zijn. Wij verzetten ons tegen de ellendige toestand van zoveel kinderen in ons land. Maar niet met geweld,” benadrukt hij. “De kunst is om dingen van binnenuit te veranderen, zonder andere mensen te vernederen.”

Ontsnappen

Toen Gabriël Anthonio eind jaren negentig directeur van de Dr. S. van Mesdagkliniek werd, was die vernedering van mensen het eerste wat hij aanpakte. “De tbs-kliniek was ‘woest en ledig’, zo ervaarde ik het. Het eerste wat ik deed, was mijn kantoor verplaatsen naar het midden van de instelling. Ik huisde in een opengebroken cel om onder de tbs-patiënten te zijn.” Anthonio kreeg commentaar op het kunstproject dat hij vervolgens op poten zette. De muren rondom de kliniek werden op kunstzinnige wijze beschilderd in samenwerking met de bewoners en de kunstacademie Minerva. “Ontsnapte tbs’ers waren regelmatig in het nieuws en ik zette schildersteigers tegen de muur?! ‘Straks ontsnappen er nog meer,’ was de reactie.” Hij bladert enthousiast in een brochure waarin de kunstwerken zijn afgebeeld. Natuurlandschappen, vlinders en getekende gaten bedekken de lange saaie grijze betonmuren. ‘Ik heb eindelijk eens iets, samen met iemand anders, afgemaakt in mijn leven,’ verwoordt een tbs’er in het boekje.
Anthonio: “Prachtig toch? Kunst zet aan tot bezinning, kunst brengt mensen dichter bij elkaar. Mijn ouders waren beiden kunstenaars, dus dat heb ik van jongs af aan al meegekregen.”

U maakte in die tijd de tbs-discussie van dichtbij mee. In uw huidige functie viel u weer middenin een crisis: beroering in jeugdzorgland vanwege de vervolging van een gezinsvoogd. U zoekt het op?
“Dat was niet gepland. Hoewel ik mijn inspiratiebron niet vind in succes, maar in lijden. Samen de schouders eronder!”
Hij valt even stil. “In Nederland zijn we collectief doorgeschoten in onze angstpsychose. Het aantal tbs-ers dat in herhaling valt, is in verhouding heel laag. Ik wil niet preken, dus laat ik het illustreren met een voorbeeld uit mijn tijd als directeur van de Van Mesdagkliniek.
Minister Donner kwam op bezoek om de positieve veranderingen in de kliniek te bekijken. Een dag ervoor was een patiënt tijdens begeleid verlof weggelopen. Toen de man uiteindelijk uit zichzelf terugkwam, kreeg ik direct een telefoontje van een hoge ambtenaar: ‘Heb je hem al in de separeercel gezet en gehoord?’ Ik besloot eerst rustig aan de man te vragen waarom hij was weggelopen. Bleek dat hij naar het graf van zijn vader was geweest om afscheid te nemen. Hij had een hotel geboekt, keurig betaald, was het graf wezen opzoeken en vervolgens teruggekeerd naar de kliniek. Ik hoefde deze man niet onnodig te vernederen om tot antwoorden te komen. Kijk naar Jezus. Hij koos voor intermenselijk contact op het randje van de samenleving, zonder deze mensen te vernederen.” Zijn ogen vernauwen zich: “Wij als christenen blijven het liefst wijn drinken op de bruiloft in Kana. Maar – dat staat er zo mooi – Jezus daalde daarna af naar Kapernaüm. Dat was een stad met hoeren, tollenaars, zieken en bezetenen, maar toch ging Hij erheen. Hij koos de weg naar beneden, die van de afdaling. Daar in Kapernaüm lag zijn missie.”

Slavendrijver

Deze inspiratie die Jezus hem geeft, draagt hij uit in diverse kerken en gemeenten waar hij regelmatig voorgaat. Ook in de Jeugdzorg wil hij meer doen dan alleen maar sturing geven. “Ik wil mensen inspireren! Het gaat om een gedeelde visie en investeren in relaties, niet om nota’s en financiën!” Hij zucht: “Een valkuil is dat ik alles tegelijkertijd wil. Waar ik wakker van lig, is de onmacht die ik voel als als een jongere op straat belandt omdat er geen plek is. Ik zou zoveel meer willen betekenen!” Zacht lachend: “De grens tussen een inspirator en slavendrijver kan heel klein zijn. Ik verwacht van anderen dezelfde inzet als van mezelf. Jezus is daarin opnieuw een voorbeeld voor mij. Hij kwam in een stad en kon vanuit wie Hij was iedereen genezen. Toch hielp Hij vaak maar enkelen. Hij maakte het klein en persoonlijk.”
Anthonio leeft als een verwonderd mens. “Ik ben verwonderd over de inzet van mijn medewerkers, maar ook over de enorme veerkracht van kinderen. Ze knokken zich omhoog uit een put vol ellende en misbruik. Wij als volwassenen kunnen daarin heel wat van hen leren.”

Als je het beste voor hebt met andere gezinnen, mag je ook je eigen gezin niet verwaarlozen. Hoe vindt u een balans tussen werk en privé?
“Ik wil emotioneel beschikbaar voor ze zijn. Mijn gezin is één van de grootste inspiratiebronnen voor mijn werk, want ik beleef er de ontroering en verwondering die ik zo graag uitdraag. Mahil, mijn tienjarige zoon, is autistisch en heeft het niveau van een kind van twee. Hij kan niet praten en communiceert met klanken en gebarentaal. Op aanraden van mijn dochter Talitha (12) hebben we hem een gebed in gebarentaal geleerd. Toen we op onze ‘mannenmiddag’ naar de McDonalds gingen, kwam er een man met een verbrand gezicht binnen die een vrouw in een rolstoel duwde. Op een onbewaakt ogenblik, klom Mahil opeens bij de man op schoot. Met zijn handen raakte hij het hoofd van de man en deed zijn gebedje in gebarentaal. De man was zichtbaar ontroerd, toen ik hem vertelde wat Mahil deed.” Hij slikt. ‘Het is maar goed dat hij autistisch is; wij hadden dat nooit gedaan’, zei mijn dochter achteraf.” Hij is zo puur. Van hem leer ik mijn hart te volgen. Mijn gezin is dus heel belangrijk voor mij.”

In uw werk maakt u heftige dingen mee. Tbs’ers die gruwelijke zaken op hun geweten hebben, ouders die hun kinderen vermoorden. We mogen ze niet vernederen en moeten ze met respect behandelen, zegt u. Wat als uw eigen kinderen het slachtoffer worden?
“Ik zou geschokt, wanhopig en woedend zijn. In die zin ben ik net zo mens als alle andere burgers. Maar het is niet de vraag óf leed je overkomt, maar hoe je er mee ómgaat. Durven we de weg naar Kapernaüm te gaan? Als je die weg naar beneden kiest, word je vaak gekwetst en geraakt. Laat ik in plaats van een preek weer een voorbeeld geven. In Utrecht bood ik eens een zwerver mijn restje brood aan. Hij schudde minachtend zijn hoofd en ik voelde mij gekwetst. Toen ik doorliep, besefte ik dat ik hem mijn afdankertje gaf in de hoop een goed gevoel te krijgen. Ik ben naar de McDonalds gegaan en heb een dienblad volgeladen met allerlei lekkernijen. Dat wilde hij wel samen met mij opeten. Toen ik mijn tanden in een hamburger wilde zetten, hield hij me tegen. ‘Eerst bidden, hé?’ zei hij.”

De ministerspost voor Justitie is helaas al vergeven. Hadden ze u mogen bellen?
Lachend, maar resoluut: “Ik wil met mijn voeten in de klei staan, dus ik zou vriendelijk bedanken. Als ik wil, kan ik op diverse podia lezingen geven, maar dat heb ik een halt toegeroepen. Voor je het weet, ben je alleen nog maar aan het praten over inspiratie, in plaats van dat je zelf de mensen om wie het draait inspireert. In mijn geval gaat het om de kinderen

Is er toch niet de verleiding om wel in de spotlights te staan?
“Het risico van ijdelheid is mij bekend. Ik ben gepromoveerd en heb gezien wat zo’n promotie met mensen kan doen. Heel normale mensen veranderen in onplezierige machomannen. Mijn grootste verlangen is dat ik geestelijk steeds meer zal ontwaken. Ik vind het belangrijk om innerlijk meer en meer tot rust te komen bij God.”

Hij legt zijn handen gevouwen op tafel, als hij zijn ontboezeming doet. “Als ik mijn vrouw en kinderen zou verliezen, zou ik na een korte tijd van rouw het klooster ingaan. Al op 28-jarige leeftijd had ik dit verlangen, na een periode van veertig dagen in een eenvoudige kluis, met een vastenperiode van zeven dagen in het midden. Nadat ik enorm met mezelf geconfronteerd was, vond ik innerlijke stilte. Ik overwoog serieus om in te treden, maar de abt adviseerde mij om mijn levensvervulling buiten het klooster te zoeken. Daar heb ik het heel erg moeilijk mee gehad. De stilte heeft mijn kijk op het leven veranderd. God zó ontmoeten, zonder alle dagelijkse verleidingen om je heen, is niet te beschrijven.”
De herinnering emotioneert Anthonio opnieuw.
Zacht: “De abt zei mij het kluisje mee te nemen in mijn hart, als ik de wereld inging. Zo wil ik leven.”

zingevingsvragen in de jeugdzorg

‘Heeft mijn leven wel waarde?’ en ‘Ben ik onderdeel van een groter geheel?’ Het zijn vragen waar juist kinderen in problematische situaties mee kunnen worstelen. Op initiatief van Gabriël Anthonio stelt Jeugdzorg Friesland daarom een geestelijk verzorger aan binnen de jeugdhulpverlening. Anthonio: “Het domein van zingeving en geloofsvragen is een ondergeschoven kindje, terwijl een kind niet alleen een biologisch, fysiologisch en sociaal maatschappelijk wezen is, maar ook een spiritueel wezen. We zoeken iemand met een christelijke signatuur, met klinische en pastorale ervaring. We zijn een algemene instelling, dus we hebben respect voor ieders geloof. Zo’n persoon kan ervoor zorgen dat kinderen in een moeilijke situatie toch naar de kerk kunnen, of de ramadan kunnen vieren.”
 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons