Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Hoe belangrijk is de jaarlijkse herdenking aan de Tweede Wereldoorlog?

'Het kan zo weer gebeuren'

in Geloven

Het Nationaal Monument op de Dam herinnert ons aan de Tweede Wereldoorlog. Maar als je een halve eeuw later bent geboren, wat zegt de jaarlijkse herdenking je dan nog?

Het is een ronde obelisk van 22 meter hoog met allerlei afbeeldingen. Net een witte vinger die lijkt te waarschuwen: ‘Dat nooit meer, mensen!’ Er spreekt respect uit, voor de slachtoffers van de oorlog, maar ook voor alle vredesmissies daarna. Vier mannen die met kettingen geboeid zijn, laten de ellende van de oorlog zien. Twee vastberaden mannen met jankende honden staan voor het verzet dat gepleegd is. Er is ook een vrouw met een krans om haar hoofd en een kind op de arm, waaromheen duiven fladderen, als teken van ‘overwinning’, ‘nieuw leven’ en ‘vrede’. Achter de zuil staat een rond muurtje waarin urnen zijn geplaatst. In elke urn zit een schep aarde, uit alle provincies, en uit Indonesië dat vroeger een kolonie van Nederland was en Nederlands-Indië heette. Die aarde versterkt het nationale karakter van het gedenkteken.

Herdenken

Gerjanne en Joëlle – ze zijn allebei 16 - zijn meegelopen naar het monument. Ze kennen het wel en vinden ook dat het betekenis heeft.
Gerjanne: “Thuis kijken we al zo lang ik me herinner naar de Dodenherdenking. Vanuit de basisschool worden in ons dorp kransen gelegd bij ons eigen monument. In de brugklas deed ik mee met een gedichtenwedstrijd.”

Joëlle: “Ik vind het belangrijk dat je beseft hoe kostbaar vrijheid is. Die is helemaal niet vanzelfsprekend, kan zomaar verdwenen zijn.”
Gerjanne: “Het is ook een nationale feestdag, het hóórt gewoon bij Nederland. Trouwens, je leeft zo supersnel, het is niet verkeerd om even met z’n allen stil te staan en na te denken.”

Het monument heeft een Latijnse inscriptie: ‘HIC UBI COR PATRIAE MONUMENTUM CORDIBUS INTUS QUOD GESTANT CIVES SPECTET AD ASTRA DEI’

Joëlle: “Even kijken... ‘monumentum’, nou da’s wel duidelijk. En ‘patriae’, dat zal wel iets met het vaderland te maken hebben.”
Gerjanne: “En ‘cives’... civiel... burgers of zo?”
Onder het gepuzzel gaat het gesprek gewoon door. Vooral over de vraag waarom herdenken eigenlijk zinnig zou zijn.

Joëlle: “Herdenken is: aan het denken gezet worden. Toen Hitler opstond, ging heel Duitsland mee. Er zijn gekken genoeg, dus dat kan zo weer gebeuren.”
Gerjanne: “En je moet niet denken: ‘Daar tuinen wij niet in’. We hebben een eigen verantwoordelijkheid gekregen. Als je die niet gebruikt, dan word je zelf gebruikt.”

Joëlle: “Ik denk aan een liedje: ‘Nobody’s born to be a slave.’ Niemand is geboren om slaaf óf dictator te zijn. Als je dat weet, geeft het wel een extra dimensie aan je vrijheid.”
Gerjanne en Joëlle weten dat er nog steeds oud-verzetsgroepen zijn die zich verzetten tegen het feit dat er Duitsers zijn die officieel willen meedoen aan onze herdenking.

Gerjanne: “Dat is sowieso geen christelijke gedachte: wij wel en jullie niet. Maar ik snap het wel, het zit er zo ingebakken dat Duitsers slecht zijn. Maar hun is ook een hoop ellende aangedaan.”
Joëlle: Als zij het willen, is dat toch het bewijs dat zij geen mensen zijn die iedere Jood dood willen hebben? Ik zou zeggen: ‘Welkom’.”

Volgens de meiden speelt er nog iets mee om de herdenking levend te houden.

Joëlle: “Het wordt steeds minder belangrijk. Straks is er niemand meer met directe familie die het heeft meegemaakt.”

Gerjanne: “Het is ook alleen maar gericht op de Tweede Wereldoorlog. Ze moeten het breder maken. Allochtonen hebben in hun eigen land ook allerlei narigheid meegemaakt.”
Joëlle: “En waarom zegt de koningin niet eens wat?”
Gerjanne: “Dat mag ze niet.”
Joëlle: “Nee, die mag alleen maar handtekeningen zetten. Jammer.”Gerjanne: “Eh... ‘Dei’, dat is natuurlijk God.”
Joëlle: “En ‘astra’?
Gerjanne: “Astra... astra... astronomie...”
Joëlle: “O sterren!”

En als je slim bent, denk je bij ‘cor’ aan het Engelse ‘core’. Het lukt Joëlle en Gerjanne niet om zelf de hele Nederlandse tekst te vinden. Dat is ook niet gek, want zo’n Latijnse tekst is best lastig als je geen Latijn doet op school.

Vrij vertaald luidt de Latijnse tekst op het monument: ‘Moge dit teken van herinnering, dat de burgers in zich meedragen, hier in het hart van het vaderland, zicht bieden tot aan Gods sterren.’

Poll

Op Kennisnet, een onderwijswebsite, loopt een poll over de Tweede Wereldoorlog. Van de duizenden stemmers vindt meer dan 80% dat we de Tweede Wereldoorlog moeten blijven herdenken, om niet opnieuw dezelfde fouten te maken als toen. Minder dan 10% vindt dat het mag stoppen, omdat we onze les geleerd hebben. Die cijfers komen overeen met een onderzoek dat het Nationaal Comité 4 en 5 mei vorig jaar hield.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over