Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Geloofsgroei geen automatisme

Bijbelstudie van voorganger Henk Dik

in Geloven

Wat is geestelijke groei precies, en wat is het niet? Hoe groei je? Wat heeft het voor effect? Wat staat deze groei in de weg? Wat gebeurt er als je niet groeit? Een verkenning met Henk Dik, voorganger van een evangelische gemeente in Roosendaal, met 25 jaar groei-ervaringen, van zichzelf en anderen.

Geestelijke groei is een bovennatuurlijk proces. Het is iets anders dan groeien in levenservaring, dat een natuurlijk proces is, en al bij de geboorte begint. Geestelijke groei begint bij een tweede geboorte. Die ‘wedergeboorte’ is een gebeurtenis die van God uitgaat, en waar geestelijke groei – als het goed is – op volgt. “Abraham ontmoette God en vanaf dat moment ontdekte hij steeds meer van Hem,” aldus Dik. “Het begon met alleen maar een stem. Maar daarna werd hij een intieme vriend van God.” Groei is dus: God steeds beter leren kennen door persoonlijke omgang. Daardoor krijgt Hij een plaats in alle gebeurtenissen die het leven kent. “Lees maar in de Psalmen. Daarin wordt zowel in het diepste verdriet als in de grootste vreugde over God gezongen.”

Niet alleen ervaring

Gaat het er nu om dat je dat elke dag ervaart? We denken nogal eens van wel en menen dat je aan je ervaringen het gehalte van je geloof kunt afmeten. Dik is het daar niet mee eens. “Dat draai ik om: eerst geloof. Ervaring komt dan vanzelf wel. Maar die is ook erg kwetsbaar.” Dik geeft enkele voorbeelden die dit duidelijk maken.
“Een Amerikaanse voorganger kreeg keelkanker. Hij dacht: ‘Je kunt op duizend plekken in je lijf geraakt worden, maar ik verlies uitgerekend mijn stem waarvan ik zo afhankelijk ben.’ Weg was zijn ervaring. Fanny Crosby werd blind door een medische fout. Mijn vrouw en ik kregen onze Gideon met het syndroom van Down. Wat doe je dan? Mensen uit de gemeente vroegen ons: ‘Waarom moest dat uitgerekend jullie nou gebeuren?’ Wij konden door Gods genade antwoorden: ‘Waarom zou dat uitgerekend óns níét gebeuren?’ Je kunt niet kiezen wat je overkomt. Maar je kunt wél kiezen wat je ermee doet. Fanny Crosby schreef meer dan 400 geloofsliederen, waaronder zo’n krachtige tekst als Volle verzekering. De Amerikaanse voorganger prijst God met de laatste restjes van zijn stem. Met alleen de ervaring lukt je dat niet. Dan val je in een groot gat.”
De voorbeelden illustreren dat geestelijke groei meer is dan ervaring alleen. “Ervaringen krijgen al snel een vaste plek in ons natuurlijke leven. Je hecht er aan, wilt erop teren of ze herhalen. Dat kan de openheid ‘naar boven toe’ blokkeren.”

Geen cruisecontrol

“Groei is beweging,” aldus Dik. “Er moet voortgang zijn. Stilstand is achteruitgang. Dan word je iemand die eigenlijk niet weet waarvoor hij leeft. Het geloof zegt je dan ook weinig meer.” Dik ziet mensen wettisch worden, of zelfingenomen, of zo vol van bijzaken dat er weinig geloofsvreugde meer overblijft. “Toen ik ergens moest spreken, zei een dame tegen me: ‘Ik zit al 30 jaar bij Pinksteren en ik weet alles al.’ Bill Hybels moest een keer 250 mensen dopen. Halverwege dacht hij: ‘Hoeveel moeten er nog?’ Wat schrok hij van die gedachte. Hij miste op dat moment de vreugde over het feit dat elke dopeling een wonder van God is. Bij Antwerpen staan grote borden aan de weg waarop het gebruik van cruisecontrol wordt verboden. Dat zou ook voor christenen moeten gelden: geen automatische piloot! Geestelijk leven uit routine leidt tot geestelijke verdorring en is een slecht voorbeeld voor anderen. Het kan gelukkig ook anders. In Kameroen ontmoette ik een dame die al 30 jaar voor de Wycliffe Bijbelvertalers werkte. Ik sprak daar over de Filippenzenbrief, en zij vertelde me hoe ze had genoten en dat er nog zo veel in die brief stond wat ze niet wist.”

Bijbels gegeven

Het Woord van God dat ‘van boven’ komt, is belangrijk voor onze geestelijke groei. De Bijbel is het groeiboek bij uitstek. Henk Dik kan zich prima vinden in de uitspraak van de vroegere tv-dominee Okke Jager: ‘De Bijbel is berekend op her-lezing. Wie hem eenmaal heeft gelezen, heeft hem niet gelezen.’ “Absoluut! In meerdere vertalingen. Ik ben nog steeds bezig van alles te ontdekken. Dat komt omdat je dingen tegenkomt die je al tachtig keer hebt gelezen maar nog steeds niet hebt begrepen. Ineens denk je: ‘Staat dat daar zó?’ Die tekst is niet veranderd, maar jij wel. Je bent gegroeid! Je leest bijvoorbeeld dat je moet opkomen voor de zwakke. Goed, maar wat houdt dat nu in? Een zwakke zou je kunnen zien als een zeurderig iemand die niet zo goed meekan en alles een beetje ophoudt. Maar vanuit het Woord heb je inmiddels geleerd dat zo’n persoon niet op z’n kop moet krijgen, maar dat je hem beter voorzichtig kunt toespreken, juist omdát hij zwak is! Dat is groei. Er gaat in elk geval gegarandeerd wat gebeuren, of dat nu met millimeters of met kilometers tegelijk gaat.”
Groei is essentieel. Daarom wordt daar telkens over gesproken in de Bijbel. “Zelfs van de volmaakte Mens Jezus lezen we dat Hij gehoorzaamheid leerde door te lijden (Hebr. 5:8). Dat betekent niet dat Hij niet gehoorzaam was, maar dat Hij de uiterste consequentie ervan, de gehoorzaamheid-tot-de-dood, leerde aanvaarden.
Nu kunnen wij onszelf niet vergelijken met Jezus. Maar dat wordt ook niet van ons verwacht. Als Paulus zegt: ‘Blijf u inspannen voor uw redding (Fil. 2:12),’ zegt hij er meteen ter geruststelling bij: ‘...want het is God Die zowel het willen als het handelen bij u teweegbrengt.’ Hij zegt dus eigenlijk: ‘Doe het maar, want God doet het allemaal in jóú!’”

Een gave

Geestelijke groei wordt dus niet bepaald door onze ervaringen, maar door wat God in ons teweegbrengt. Een mooi voorbeeld daarvan geeft Jezus in Joh. 15. Hij is de wijnstok, wij zijn de ranken. Henk Dik: “Groei is geen prestatie. Het is een gave van Hem. Het gaat om de oriëntatie op Hem, het ‘in Hem blijven’: je geestelijke antenne goed richten en je niet laten afleiden van Zijn doel met je leven. Een voorname rol daarbij speelt het gebed.
Groei is niet mogelijk zonder dat God je snoeit. Ook daarover spreekt Jezus in Joh. 15. Hij brengt je soms in een situatie die je uit jezelf niet aankunt, bijvoorbeeld een lastig gesprek waarvoor veel wijsheid nodig is. Dat maakt je afhankelijk, en dan geeft God je de benodigde wijsheid. Zo wordt je eigenwijsheid gesnoeid. Op die manier word je telkens iets wijzer, sterker, standvastiger, vrijer en gewilliger: je begint op Jezus te lijken, Die Zich vrijwillig vernederde (Fil. 2:6-8). Zo vindt geestelijke groei plaats en wordt Gods beeld in ons hersteld. Als ik terugkijk naar enkele jaren geleden, wil ik iets zien van wat ik heb geleerd of afgeleerd. Ik wil niet dat er een moment komt dat de groei stopt. Het is de moeite waard om daarin tijd en energie te investeren. Groei mag je ijken. Is je relatie met God verdiept, intensiever geworden? Voel je beter aan hoe Hij denkt en wat Hij wil? Ben je, net als Abraham, bezig een intieme vriend te worden? En wat breng je teweeg bij andere mensen? Ben jij een bemoediging voor ze, een levende uitdaging? Zien ze in jou iets van Jezus?”

Het bijbelse groeiplan

Geestelijke groei begint bij een geestelijke geboorte (Joh. 3:5-8). Om te kunnen groeien, is ‘de zuivere melk van het Woord’ nodig (1 Petr. 2:2). Maar wanneer je alleen leeft van melk, kom je geestelijk nooit verder dan theorieën en leerstellingen, of grondregels van het christelijk geloof (1 Kor. 3:2, 3; Hebr. 6:1, 2). Je bezighouden met die dingen doe je nog vanuit je eigen inzicht. Maar groeien vereist meer dan eigen inzicht. Groei komt ‘van boven’, je kunt het alleen maar ontvangen. Dan kom je toe aan ‘vast voedsel’, zoals kennis van gerechtigheid en het onderscheid tussen goed en kwaad (Hebr. 5:13,14). Via die weg van het ontvangen vindt groei plaats en worden we gelijkvormig aan het beeld van Jezus, Die Gods evenbeeld is (Hebr. 1:3; Rom. 8:29). Groeien is dan ook: opwassen ‘in de genade en in de kennis van onze Heer’ (2 Petr. 3:18).

Henk Dik

‘Stilstand is achteruitgang’

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over