Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Dreigende vogelgriep: een straf van God?

‘t Is waarlijk een wonder dat ‘ie er nog niet is’

in Geloven

‘Het is niet de vraag of hij komt, maar wanneer hij komt.’ De dreigende vogelgriep in ons land is voor veel boeren het gesprek van de dag. Mocht de griep uitbreken dan Er liggen grootschalige scenario’s klaar voor het geval de vogelgriep uit mocht breken. Want wereldwijd zijn er, naast vogels, al bijna honderd mensen aan de ziekte overleden. Hoe duiden christelijke pluimveehouders deze dreiging?

Met stevige stappen loopt Jaap van de Heg (58) uit Lunteren over zijn land richting de kippenschuur. Zijn grijze kuif staat rechtop in de wind. Met een trotse glimlach wijst hij naar een nieuwe hooischuur die zijn zoon in elkaar zet. “Het is een levenswerk, zo’n boerderij.” In de kippenschuur kakelen zo’n 27.000 kippen dat het een lieve lust is. Hun eierproductie staat keurig opgestapeld in een hoek.
Het kan allemaal in een klap verdwijnen, zo weet Jaap uit ervaring: “Drie jaar geleden was ’t hier ook raak. Het ruimen was een groot fiasco. Een berg dooie kippen op het erf en het virus waaide gewoon met de wind mee. Het was enorm frustrerend, we mochten zelf nergens meer komen. Je mag blij zijn dat ik geen vijfentwintig meer ben, anders had ik ze zo in elkaar gerammeld! Uiteindelijk heb ik de leiding uit handen gegeven, want ik was bang dat ik helemaal over de rooie zou gaan.” Met een zekere gelatenheid kijkt hij naar de lange schuren: “Morgen kan het weer zover zijn.”

Straf

Een rondgang langs verschillende christelijke boeren leert dat sommigen de dreigende vogelgriep als straf van God zien. Geen vaccinatie pluimvee bible belt kopte NRC Handelsblad eind februari. Boeren die de ziekte als Gods straf zien, hebben principiële bewaren tegen het inenten van hun dieren. Ze geloven dat zegen en ziekte beide uit Gods hand komen en ‘de Hand des Heeren moet je niet afwenden.’ Opvallend is dat deze boeren zich niet direct zorgen lijken te maken over de dreigende griep. “We kunnen niet eens wachten op wat de Heere gaat doen. Al die zorgen! Misschien gebeurt het wel helemaal niet.”
Eén van de boeren vervolgt: “Als de griep komt, is het een bijzonder oordeel van God. Maar je kunt het ook van de andere kant bekijken; het is een zegen als het niet komt.”

Rentmeester

Jaap van de Heg, die van peuter af aan al boer wilde worden, vindt het belangrijk nuchter te blijven. “Met emoties kun je niet regeren,” klinkt het ferm. Dominee Aangeenbrug komt vandaag op bezoek om hem een hart onder de riem te steken. Hij wordt hartelijk begroet; de mannen kennen elkaar al jaren. Het contact begon in de tijd van ‘het grote verdriet,’ zoals Jaap het zelf zegt. Dat was niet het jaar van de ruimingen, maar het jaar dat zijn 16-jarige zoon overleed. Jaap laat zijn emoties niet de overhand krijgen, maar uit zijn woorden blijken de lessen uit het verleden: “Het plaatst alles in een andere context. Toen boeren met de MKZ-crisis riepen: ‘Het lijkt alsof er een kind van je doodgaat,’ heb ik me moeten inhouden.” Verbeten: “Ik heb het echt meegemaakt en weet hoe dát voelt.”
“Ik zie de vogelgriep niet als een straf van God,” verklaart hij tegenover de dominee. “Als het een straf van God is, waren we er allemaal al lang niet meer geweest!” Aangeenbrug is het daarmee eens: “We moeten uitkijken dat we met zo’n uitspraak niet op de stoel van God gaan zitten. Wel zie ik het als iets dat ons wéér overkomt. Als een plaag en een zorg over ons volk en ook als een vraag: ‘Hoe zijn wij eigenlijk met de schepping bezig?’ We gaan een tijd tegemoet waarin zulke ziektes steeds meer zullen voorkomen.”
Jaap reageert: “Ja, daar worstel ik zelf ook wel mee. Het is niet alleen de agrariër die deze vraag moet beantwoorden, maar ook de consument. Als agrariërs moeten we goede rentmeesters wezen, maar hoe moet dat als we wel de spullen hebben om bijvoorbeeld in te enten, maar als dat nog niet mag? Dat steekt me.”

Spanning

Net als Jaap is ook Jan Wolleswinkel (58) uit Renswoude een groot voorstander van het vaccineren van kippen tegen de griep. Hij is voorzitter van de Nederlandse Organisatie van Pluimveehouders en zelf ook houder van ruim 9000 kippen. Zijn achtererf is afgesloten met een roodwitte ketting, waardoor auto’s niet zomaar heen en weer kunnen rijden. Alles om een besmetting te voorkomen.
Hij ziet de dreigende griep niet als een straf van God: “We hebben een eigen verantwoordelijkheid gekregen om het goede te doen en het slechte buiten de deur te houden. Prijs hemel en aarde dat er vaccins zijn en doe daar het goede mee!”


Ook zijn bedrijf werd drie jaar geleden geruimd, al waren zijn kippen nog gezond. “Dan kun je niet alleen meer zakelijk over ruimingen praten. Het was een rommeltje en niemand wist hoe het precies moest. Uiteindelijk werd besloten tot vergassing. Ze zijn er vierentwintig uur mee bezig geweest. Het leek een eindeloze periode. Het feit dat ze weg moesten, begreep ik, maar de manier waarop! Dat is toch wel heel emotioneel. Ik heb wel geslapen die nacht, maar het was de slaap der vermoeiden.”


Dan de dreiging van dit moment: Wolleswinkel staat ermee op en gaat ermee naar bed. “Elk beschikbaar moment check ik het internet voor informatie. De Duitse televisie staat veelvuldig aan om de commentaren niet te missen en ik houd steeds contact met het ministerie. Het is een spanning die tot in mijn botten zit!” Wolleswinkel beweegt met zijn armen heen en weer terwijl de ene theorie over de vogelgriep de andere opvolgt. Maar ook hij kan niets met zekerheid zeggen; waar de ziekte vandaan komt, is vooralsnog een raadsel. Met zijn handen in de lucht: “Het houdt je maar aan het denken, hoor!” Hij wacht met spanning de ontwikkelingen rondom het vaccineren af. Als Europa akkoord gaat, wordt het wat hem betreft een verplichting. “Hoe houd je de pluimveehouderij anders in leven met al die virussen? Als boeren uit principe niet vaccineren, zullen ze hun dieren moeten blijven ophokken. Als de vaccinatie verplicht wordt, verwacht ik dat ze ermee ophouden of dat ze gevaccineerde dieren inkopen, zodat ze het zelf niet hoeven te doen. Anders houd je het als principiële boer niet vol.”

Ondertussen kijkt boer Jaap naar de lucht. “We moeten ook een beetje vertrouwen in God hebben. Het is ’n wonder dat ‘ie er nog niet is! Op het erf loopt hij een collega tegen het lijf en het gesprek komt al gauw op de vogelgriep. “Als het onze deur maar voorbij gaat,” zucht de man, die zelf varkenshouder is. “Zodra het hier wordt geconstateerd, ligt de hele omgeving plat, ook voor mij.” Uit de grond van zijn hart: “Dat is echt vreselijk! Wekenlang opgesloten zitten met je beesten die uit hun hokken groeien. De stront die niet wegkan. Ik heb het eerder meegemaakt. Dan heb je misschien nog liever ruimingen.”

De dierenarts

Dierenarts Van Walderveen uit Renswoude kan zich de datum nog precies herinneren: op 28 februari 2003 werd de vogelgriep in zijn gebied vastgesteld. “We werden erdoor overvallen en stonden machteloos. Het gebied ging op slot en spannende hectische weken volgden. De sfeer was vaak om te snijden en er was veel emotie.” Hij vindt de huidige situatie heel onwerkelijk: “We zijn koortsachtig bezig met de voorbereidingen, terwijl er nog helemaal geen griep is! Ik zeg niet dat dat verkeerd is; er kunnen tenslotte ook menselijke slachtoffers vallen. Wat me treft, is onze kwetsbaarheid, ondanks onze hoge ontwikkeling. De ziekte wordt door trekvogels verspreid en dat hebben we niet in de hand. Onze macht is betrekkelijk, dat moeten we erkennen. God heeft ook hierin alle macht. Er zijn mensen die geloven dat de griep een straf van God is; zelf zie ik het meer als een stukje gebrokenheid van de schepping. Door die gebrokenheid worden we wel met onze neus op de feiten gedrukt: niet wij, maar God heeft alle macht. Het roept ons op ons vertrouwen op God te stellen.”

De dominee

De boeren in het artikel hebben veel gehad aan steun uit de kerk. Dominee Aangeenbrug: “Meeleven kan door gebed, maar ook heel praktisch. Tijdens de vogelgriep in 2003 heeft de diaconie gekeken of er mensen waren die ook financieel hulp nodig hadden. De meeste boeren calculeren zo’n bedrijfsrisico wel in, maar er zijn ook boeren die tonnen verloren hebben en het niet meer konden terugverdienen. Zelf ga ik in deze periode spontaan bij verschillende boeren langs om ze een hart onder de riem te steken. Ze mogen weten dat ze onderdeel zijn van een gemeenschap.”

Feiten rondom vogelgriep

Het vogelgriepvirus H5N1 is voor het eerst aangetoond in China en Hong Kong.
In 2003 en 2004 begint een serie van uitbraken in Azië, die zich inmiddels tot (West)Europa en Afrika hebben uitgebreid. In landen als Duitsland en Frankrijk is het virus al aanwezig.
Wereldwijd zijn er bijna honderd mensen aan het virus overleden. Om een grote uitbraak van vogelgriep onder mensen te voorkomen, heeft de Nederlandse regering bijna 5 miljoen kuren in huis. Volgens het RIVM is dat genoeg om tijdens een pandemie alle zieken te behandelen.
Momenteel is er nog geen vogelgriep in Nederland geconstateerd en kan er dus ook niemand besmet raken. Met een stukje kip of een ei is helemaal niets mis.
Voor meer informatie: www.rivm.nl

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons