Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Zoeken naar een weg

‘Ik wil het niet voelen, maar ik voel het toch’

in Nieuws

Voor veel christenen is het een enorme schok als ze ontdekken dat ze homoseksuele gevoelens hebben. "Het gaf me het gevoel alsof mijn Goede Vader me de deur wees," zegt Mirjam. Vaak worstelen christelijke homofielen jaren in stilte om hun weg te vinden. Wie mag ik zijn, en hoe mag ik leven?

Homoseksualiteit komt onder ons niet voor. Dat had Hilda thuis ooit eens te horen gekregen. Verder was het onderwerp nooit ter sprake gekomen. Het idee dat je lesbisch zou kunnen zijn, bestond voor haar gewoon niet. Ze groeide op in een groot gezin en had weinig vriendschappen met andere kinderen: het was thuis altijd gezellig. Toen ze ging studeren, ging er een wereld voor haar open. Voor het eerst kreeg ze echte vriendinnen. Een van die relaties ontwikkelde zich al snel tot meer dan een gewone vriendschap. Seksueel getint contact begon een steeds grotere rol te spelen. Een angstig vermoeden werd een zekerheid.

Wel zijn, niet doen?
Als het omkeren van hun wereld. Zo ervaren veel christenen het als ze ontdekken dat ze homofiel zijn. Voor velen betekent het een identiteitscrisis en soms ook een geloofscrisis. De bijbelwoorden maken het er niet gemakkelijker op. In de weinige verzen waar het over homoseksuele praktijken gaat, is dat in negatieve zin. Er wordt gesproken over een gruwel, over tegennatuurlijke omgang. „Mijn geweten ging spreken toen ik ontdekte dat ik lesbisch was,“ vertelt Hilda. „Ik mocht dit als christen niet praktiseren en probeerde mijn gevoelens dus op een afstand te houden.“

Maar de gevoelens laten zich niet wegdrukken. „Je kunt niet zeggen: ik ben homofiel, maar ik doe er verder niets mee,“ zegt Piet Wagenaar, die als seksuoloog bij Stichting Eleos (voorheen Gliagg) werkt. „Mensen doen daar iets mee in hun dromen en hun fantasieën. Zonder dat je het dan meteen over seksueel gedrag hebt. Je doet er ook iets mee in de manier waarop je met anderen omgaat. En het is toch vaak zo dat mensen – hoewel ze hun gevoelens niet willen praktiseren in een seksuele relatie – dat toch doen. Of dat wel eens doen.“

De deur gewezen
„Ik wilde het niet voelen, maar ik voelde het toch.“ Het maakte Mirjam erg kwaad: hoe kon God haar zo ‘gemaakt’ hebben en dan zeggen dat ze er niets mee mocht doen? „Ik was altijd heel serieus bezig met het geloof en ik had ook echt een relatie met God. En toen bleek ik ineens lesbisch te zijn. Het gaf me het gevoel alsof mijn Goede Vader me de deur wees. Ik heb het geloof een paar maanden bewust op afstand gehouden. Ik werd depressief en liep met zelfmoordplannen rond. Maar was ik geboren om op mijn zestiende al zelfmoord te plegen? Dat kon toch niet de bedoeling zijn geweest?“

De erkenning van je ‘anders-zijn’ is vaak pijnlijk. Het is het begin van een zoektocht naar wie je mag zijn en hoe je mag leven. Meestal is het een zoektocht in stilte, want de angst voor afwijzing is groot. Als je zelf al nauwelijks kunt accepteren dat je homoseksueel bent, is dat wel het laatste dat je kunt gebruiken. En dus worstelen veel homofielen alleen met de grote vragen. En die vragen zijn legio. Waarom laat God dit gebeuren? Kan ik mijn homoseksuele gevoelens ooit kwijtraken? Laat de Bijbel echt geen ruimte voor een relatie?

Op slot
Het lukte Mirjam jarenlang om haar gevoel op slot te zetten, in de hoop dat de verlangens dan vanzelf zouden verdwijnen. Maar op gegeven moment barstte de bom. Ze kwam een vrouw tegen die zelf ook lesbisch was en werd stapelverliefd. „Binnen twee weken sloeg ik om als een blad aan de boom. Ik besloot opeens dat ik wel een relatie mocht hebben, en ben na een half jaar met haar gaan samenwonen. De vraag of dit wel kon, schoof ik vakkundig naar de achtergrond. Maar uiteindelijk maakte mijn schuldgevoel de relatie kapot. Toen besloot ik om echt tijd te nemen om na te denken over wie ik was, wat ik ervan vond, en hoe God erover dacht. Samen met God heb ik een jaar lang geknokt om de antwoorden te vinden. Ik had toch het vertrouwen dat ik op een gegeven moment het antwoord zou vinden. Al biddend en bijbellezend ben ik op zoek gegaan.“

Ook Hilda probeerde haar lesbische gevoelens te verbergen. Ze kreeg verkering met een jongen en hoopte daarin een oplossing te vinden. Maar die relatie bevestigde haar alleen maar meer in het feit dat ze ‘anders’ was. Ze besloot uiteindelijk hulp te zoeken omdat ze niet wist wat ze met haar gevoelens aanmoest. Hilda klopte aan bij EHAH (Pastorale hulpverlening rond seksuele identiteit, zie kader) in Amsterdam. „Ik hoopte dat er een soort wonder zou gebeuren en dat ik van homoseksueel in heteroseksueel zou veranderen. Maar tijdens een van mijn eerste gesprekken werd me al duidelijk dat dit een wensdroom was. ‘Veel mensen komen hier met het idee dat ze heteroseksuele gevoelens zullen krijgen’, zei mijn begeleider. ‘Maar je zult zien dat dat niet zo is’.“

Moederfiguur
Toch veranderde er wat in de loop van het jaar dat Hilda gesprekken had. Hilda ontdekte naar eigen zeggen dat ze in haar persoonlijke ontwikkeling het nodige gemist had. „Ik heb zelf in mijn jeugd een gemis aan liefde en geborgenheid ervaren. Ik weet dat ik als kind al over vrouwen droomde die als een moederfiguur voor mij waren. Daarin herken ik toch een stukje – wat ik dan zie als – scheefgroei in mijn seksuele gerichtheid. Maar door de gesprekken met mijn begeleider is daar verandering in gekomen.“

Die verandering betekende niet dat Hilda’s lesbische gevoelens verdwenen. „Wat veranderde, was dat ik in de loop van de tijd merkte dat ik niet meer door mijn gevoelens overheerst werd. Ik ontdekte ook dat mijn gevoelens niet verkeerd waren, maar dat het erom ging wat ik er mee deed. Het speelde niet langer de hoofdrol in mijn leven, en dat was een hele grote bevrijding. De gevoelens bleven, maar waren minder hevig dan voorheen. Ik ontdekte mijn waarde als persoon en kreeg het vertrouwen dat ik zonder relatie ook een volwaardig persoon was.“

Praktiseren
Het gaat erom wát je met je gevoelens doet. Herman deed er jaren over om zijn homoseksuele gevoelens een plaats te geven. Hij koos uit overtuiging voor de weg van onthouding, maar dat betekent niet dat hij niets met zijn gevoelens doet. „Het stoort me altijd als mensen zeggen dat ik mijn homofiele gevoelens niet praktiseer – wat ze dan heel goed van me vinden. Dan zeg ik altijd: ik praktiseer ze wel degelijk, alleen niet in een seksuele relatie.“

„Hoe dat werkt? Het is moeilijk om zo concreet over deze gevoelens te praten, omdat mensen het niet begrijpen. Maar ik herinner me bijvoorbeeld een paar situaties waarin ik een man ontmoette die ik erg mooi vond. Ik vond het een goede ervaring om te merken dat ik geen begeerte voelde, maar gewoon getroffen was door zijn uitstraling. Ik kon er op een positieve manier van genieten. Maar terwijl ik dit zeg, weet ik dat veel mensen dat niet begrijpen. Ze vinden het stom. Toch ga ik ook op zo’n manier met mijn homofiele gevoelens om. Ik kán ook niet anders dan op een ‘homofiele’ manier met mensen omgaan. Dat speelt altijd een rol.“

God accepteert me mét mijn homoseksuele gevoelens, maar Hij vraagt me om geen homoseksuele relatie aan te gaan. Seksuoloog Piet Wagenaar kent veel christenen die dit principe waar proberen te maken. In de praktijk is dat niet altijd gemakkelijk: „Ik zie vaak dat mensen met een christelijke levensovertuiging kiezen voor onthouding van een intieme seksuele relatie. Dat is bijbels gezien goed, maar niet fijn of gemakkelijk. Van een aantal van mijn patiënten weet ik dat ze erin slagen om zich te onthouden van seksueel contact. Maar ik ken ook mensen die af en toe – of vaak – de stap zetten en zich eraan overgeven. Ze hebben daar achteraf heel veel spijt van, strijden ertegen, maar vallen toch weer.“

Duurzame relatie
Dat de Bijbel aan homoseksuelen een weg van onthouding wijst, staat voor lang niet alle christenen vast. In vrijzinnige kerken, maar ook onder sommige orthodoxe christenen leeft het standpunt dat de Bijbel geen afkeuring uitspreekt over een relatie in liefde en trouw. In de bijbelverzen die spreken over homoseksualiteit, gaat het volgens hen om de afkeuring van losbandigheid. De verzen zouden niets zeggen over duurzame relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht.
Mirjam had de bereidheid om een celibatair leven te leiden, maar in haar zoektocht kwam ze tot de overtuiging dat ze een relatie mocht aangaan. „Ik ben gaan zoeken naar wat echt belangrijk was in het geloof. In die tijd heb ik heel veel geleerd en ervaren dat ik God ook echt heb ‘ontmoet’. Ik ontdekte dat God van mij als christen vraagt dat Hij het allerbelangrijkste is en mijn relatie met een vrouw brengt daar geen verandering in.“

Hilda vond rust in haar principiële keuze voor een leven van onthouding. Jaren later kreeg die keuze een verrassende wending. Tot haar eigen verbazing werd ze verliefd op een man. De verliefdheid werd een verkering en inmiddels is ze met hem getrouwd. Een bijzondere verandering, maar één die vrij uitzonderlijk is. „Ik ken genoeg vrienden die dezelfde strijd hebben gehad, of nog hebben, en die niet getrouwd zijn. Mijn trouwdag was zeker een hoogtepunt in het veranderingsproces. Maar in mijn beleving heb ik het bevrijd worden van de beheersing door lesbische gevoelens als de grootste verandering ervaren. Toch ben ik me bewust van een zekere kwetsbaarheid, waar ik altijd zorgvuldig mee om moet blijven gaan.“

Tekst: Bas Popkema

Oorzaak onbekend
„Ik weet niet waar het vandaan komt,“ zegt seksuoloog Piet Wagenaar van Stichting Eleos. „Er wordt heel verschillend over gedacht. Er is wat voor te zeggen dat het ontstaan van homoseksualiteit te maken heeft met omgevingsfactoren, met het milieu waarin iemand opgroeit, de positie in het gezin. Andere theorieën stellen dat de positie binnen de groep waarin een kind opgroeit, uiteindelijk bepalend is voor zijn of haar seksuele oriëntatie. Biologisch onderzoek komt weer tot andere conclusies. Met alle kennis die er op dit gebied bestaat, zeg ik: we weten het eigenlijk niet.“
Oorzaak onbekend. Er is de afgelopen decennia aardig wat onderzoek gedaan naar homoseksualiteit, maar dat heeft nog niet tot een eenduidige conclusie geleid. Jeffrey Satinover, psychiater en schrijver van het boek Homosexuality and the politics of truth zette een groot deel van de bestaande onderzoeken naast elkaar. Hij komt tot de voorzichtige conclusie dat de oorzaak van homoseksualiteit waarschijnlijk ligt in een combinatie van verschillende factoren. Zowel erfelijke en aangeboren factoren als sociale omstandigheden en keuzes van de persoon zelf zouden een rol spelen.

Wat zegt EHAH over verandering?

De Amsterdamse organisatie EHAH, onderdeel van de stichting Tot Heil des Volks, is een van de pioniers als het gaat om christelijke hulpverlening aan homoseksuelen. Hun standpunt – ‘verandering van seksuele gebrokenheid is mogelijk’ – levert hen veel kritiek op. De organisatie zou erop uit zijn om homoseksuelen te ‘genezen’. Wat zegt EHAH daar zelf over?
"Met onze begeleiding willen we in de eerste plaats mensen helpen om hun homoseksuele gevoelens te aanvaarden,“ reageert Dina Mazzolari, die voor EHAH werkt. „Het is essentieel dat mensen beseffen dat God hen mét deze gevoelens aanvaardt. De meeste mensen die hier komen, denken dat ze bij ons ‘heteroseksueel’ kunnen worden. Dat ontkracht ik meteen. Van degenen die wij begeleiden, blijven de meesten homoseksuele gevoelens houden."

"Je moet deze gevoelens niet proberen weg te drukken, want dat is funest.“ Een acceptatie van gevoelens, maar een weg van onthouding als het gaat om het uiten van die gevoelens in een seksuele relatie. „Dat is tenslotte wat de Bijbel vraagt aan iedereen – homoseksueel of heteroseksueel – die niet getrouwd is."

De begeleiding die EHAH geeft, is gericht op het helpen van mensen die worstelen met hun seksualiteit. Hulpvragen gaan niet alleen over homoseksualiteit, maar ook over transseksualiteit, pedofilie, travestie en seksverslaving. In de begeleiding van deze mensen ligt de nadruk op ‘verandering van seksuele gebrokenheid’. Het gaat volgens Dina dan om het veranderingsproces dat iemand doormaakt als hij ervoor kiest om niet toe te geven aan – seksuele – behoeften die hij niet vindt passen bij de bijbelse norm. "Iedere christen gaat – als het goed is – steeds meer op Christus lijken. Op die verandering leggen wij de nadruk. Niet op de verandering van homoseksueel naar heteroseksueel."

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Amerikaanse weiger-ambtenaar vrijgelaten [update]

Amerikaanse weiger-ambtenaar vrijgelaten [update]

Ambtenaar wil niet meewerken aan homohuwelijk in Kentucky

"Wat wij, Japanners, hebben gedaan, vult mij met schaamte"

"Wat wij, Japanners, hebben gedaan, vult mij met schaamte"

Bijzondere herdenkingsdienst 70 jaar bevrijding Korea

Fotografen weigeren lesbisch stel te fotograferen

Fotografen weigeren lesbisch stel te fotograferen

Bedrijf mag volgens rechter niet worden geweigerd op basis van seksuele geaardheid