Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Vader en moeder worden; en dan?

in Geloven

Of je wolk nu nog helder roze is, of dat er al grauwe randjes om zitten, vader en moeder worden, is een ingrijpende gebeurtenis. Allerlei vragen en onzekerheden kunnen op je afkomen en antwoorden lijken soms ver te zoeken. Moet je een baby nu laten huilen, of moet je er gelijk op af? En wat betekent een kind eigenlijk voor je relatie?

Karin Harsevoort (29) is moeder van twee kinderen van vier en drie jaar en werkt als orthopedagoge bij Stichting Eleos. Een van de eerste vragen is misschien wel hoe je je het beste voorbereidt op de komst van een (eerste) kindje. Ze heeft een paar adviezen voor aanstaande ouders: "Geniet van je zwangerschap. Blijf gericht op de ontwikkeling van het kind en probeer het een plekje te geven op de wereld. Ook als je niet kunt genieten van een zwangerschap, probeer wel te erkennen dat het kind komt en dat jij er verantwoordelijk voor bent." 

Ook praktisch kun je je voorbereiden op de komst van een kleine. Zo kun je spullen kopen, informatie opzoeken over zwanger-zijn en bevallen, en er met anderen over praten.

Praktisch
Voor een man is het wat moeilijker om zich voor te bereiden. Lange tijd was je als man soft als je je teveel met de zwangerschap bemoeide. Tegenwoordig is het heel normaal - wordt het zelfs min of meer van de aanstaande vader verwacht - dat hij mee gaat naar zwangerschapsgym of een cursus ‘communiceren met je ongeboren kind’ volgt.

Karin: "Je kunt je man mee laten gaan naar de controles en hem laten zien en voelen dat het kindje beweegt. Maar realiseer je wel dat mannen doeners blijven. Ze zijn voornamelijk praktisch bezig; maken bijvoorbeeld de babykamer in orde. En dat is een prima manier voor een man om zich voor te bereiden. De meeste mannen hechten zich pas echt aan de baby als hij geboren is."

Financieel
Rondom gezinsvorming kunnen allerlei vragen en onzekerheden spelen. Karin noemt er een paar: "Voor en tijdens een zwangerschap vragen mensen zich vaak af of ze het financieel wel kunnen trekken. Terwijl dat misschien wel de minst onoverkomelijke factor is. Tenzij je per se een compleet nieuwe babykamer wilt en een nieuwe buggy, noem maar op. Dan kan een baby inderdaad aardig in de papieren lopen. Ook de vraag of je er wel aan toe bent, speelt vaak een grote rol. Hoewel je je dat af kunt blíjven vragen. Laatst vroeg iemand van 38 jaar aan mij of ze er al wel aan toe zou zijn."

Angst
Bovendien kan angst voor de bevalling een grote rol spelen tijdens de zwangerschap. Vrouwen horen en lezen vaak van alles en moeten maar afwachten hoe het bij henzelf zal gaan. Karin is daar zelf heel nuchter in. "Kijk eens hoeveel mensen er op de aarde lopen. Al die moeders is het ook gelukt, dus waarom jou niet? En er is nog nooit een baby blijven zitten," lacht ze. Tot slot noemt Karin het verantwoordelijkheidsgevoel dat je kan overvallen. "Er komt een kindje dat volledig afhankelijk is van jou als volwassene. Je bent verantwoordelijk en dat voel je tot in je botten. Tegelijk helpt het besef, dat God de Schepper is van je kindje en dat het Zijn eigendom is. Hij zorgt ervoor. Als bezorgdheid en angst de overhand dreigen te nemen, vertel ik dat aan Hem en ervaar ik rust en vertrouwen."

Ook na de bevalling kunnen allerlei onzekerheden je parten spelen. Dat begint al met: ‘Waarom huilt de baby’? ‘Heeft ‘ie een vieze luier, heeft ‘ie honger of krampjes’? "Je hebt tijd nodig om je kind te leren kennen en vooral het eerste halfjaar kan het erg zoeken zijn," vertelt de orthopedagoge. "Maar opvoeden doet niemand perfect. Niemand komt er zonder kleerscheuren vanaf. Door bijvoorbeeld je ervaringen met andere ouders te delen, voel je je minder onzeker."

Jaloers
Dat een kind invloed heeft op de relatie tussen man en vrouw beaamt de orthopedagoge direct. Hoewel over deze dingen veel gepraat en geschreven wordt, geeft ze toe dat aanstaande ouders zich er niet altijd een voorstelling van kunnen maken. "Je gaat van een gezin van twee naar een gezin van drie. En dat kan betekenen dat je als man en vrouw nog hechter wordt; alsof je huwelijk wordt vastgeklonken in het kind. "

"Een nadeel is, dat je minder tijd voor elkaar hebt. Je bent wel veel samen bezig, maar allemaal rondom het kind. Een pasgeboren baby voeden en verzorgen, is een dagtaak. En wanneer de vrouw borstvoeding geeft, is zij degene die de hele dag met het kindje in de weer is. Kersverse vaders kunnen zich dan aan de zijlijn voelen staan. Soms zijn ze jaloers op de aandacht van hun vrouw, die uitsluitend nog naar de baby lijkt uit te gaan. Daarbij komt dat wanneer de partner na een werkdag thuiskomt, hij zijn vrouw uitgeblust kan aantreffen. Sterker nog, misschien vraagt ze hem om nog even wat boodschappen te doen of de aardappels te schillen, want ‘daar was ze vandaag niet aan toegekomen’."

"Het valt dus niet mee om tijd en aandacht voor elkaar als partners over te houden en de taken goed te verdelen. Enerzijds is het goed dat partners zich hier wat op instellen en er niet te zwaar aan tillen; de hectiek in de eerste drie maanden na de geboorte hoort er gewoon een beetje bij. Anderzijds is het ook goed om actief te kijken naar momenten waarop zij aan elkaar kunnen toekomen. Sommige stellen houden een vaste avond in de week vrij om samen te kunnen zijn of iets samen te doen."

Lekker in je vel
In Nederland blijken de rollen nog redelijk traditioneel verdeeld te zijn. Vader werkt, moeder is thuis, of heeft een klein baantje buitenshuis, hoewel de druk om als moeder buitenshuis te gaan werken, groter lijkt te worden. Tegelijk komt er meer ruimte voor thuisblijfmoeders, al dan niet als gevolg van nieuwe pedagogische inzichten. Volgens Karin is het belangrijk dat partners zich beiden goed voelen in hun rol. "Als je lekker in je vel zit, functioneer je goed. En voor de ene vrouw betekent een baan erbij stress, voor de ander is het juist ontspanning."

Dat een vader en moeder allebei belangrijk zijn in de opvoeding, bewijst de manier waarop ouders met hun kinderen spelen. Moeders spelen rustige spelletjes met hun kind. Ze praten wat en het contact kabbelt rustig. Vaders daarentegen bouwen onverwachte elementen in hun spel in en zijn een tikkeltje ruig. Karin licht toe: "Een vader bereidt een kind zo onbewust voor op de wereld, die net zo onverwacht kan zijn."

Lianne (26), moeder van een zoontje van anderhalf:
"Door de geboorte van onze zoon is de relatie tussen mijn man en mij enorm verdiept. Je bent papa en mama geworden van het mooiste mannetje en dat vinden we nog steeds een groot wonder. Het bracht ook onverwachte kanten mee. Zo kwamen we erachter dat we eigenlijk allebei wilden blijven werken. Maar we vinden ook dat onze zoon door onszelf thuis opgevoed moet worden. Dat blijkt een lastige combinatie met de nodige conflicten."

Daniëlle (28), moeder van een zoontje van 1:
"Mijn mannetje is helemaal geweldig en ik wil ook geen kwaad woord over hem horen. Maar er zijn ook wel dingen die ze mij niet hebben verteld. Want na een jaar ben ik nog steeds moe. Ik had ervaring in de kinderopvang, ben best handig, maar je (eerste) eigen kind maakt wel veel verschil. Vooral zo’n borstvoedingsperiode met nog een grote dosis hormonen in m’n lijf, maakte mij erg onzeker. Ik was degene die onze zoon voorzag in z’n allereerste ‘praktische’ levensbehoefte. En bij elke kik die hij gaf, vroeg ik me af of hij wat wilde eten. Daar komt ook nog bij dat dat schattige, goedlachse jongetje soms kon krijsen als een mager speenvarken. Na weken leerde ik hem kennen en werd ik meer gerustgesteld. Vrienden in dezelfde situatie laten je wel ontdekken dat je het allemaal zo gek nog niet doet."

Maartje (29), moeder van een dochter van bijna 2:
"Als ik in de supermarkt wel eens zo’n gillend kind zag, die zijn of haar ouders tot wanhoop dreef, dacht ik: ‘Voed dat spul toch op’! Dat zou mij niet overkomen. Nu voel ik met elke ouder mee wiens koter het juist op de meest ongelukkige momenten op een brullen zet. Laatst liepen we door de Ikea en onze dochter had het helemaal gehad. Ze wilde niet zitten, staan, lopen of wat dan ook. Met het schaamrood op de kaken trotseerden mijn man en ik manmoedig de geërgerde blikken van niet-begrijpende omstanders met dochterlief klemvast onder de arm."

Esther (24), vijf maanden zwanger:
"Mijn man bereidt zich vooral praktisch voor. Hij maakt de babykamer in orde en maakt zich zorgen over de bevalling. Terwijl ik vanaf het moment dat ik de baby voelde, me al verantwoordelijk voelde voor het kind. Ik merk dat ik er veel meer mee bezig ben dan hij. Maar dat is ook logisch; ik voel elke dag dat er een baby komt, hij ziet het alleen maar aan mijn buik en kan zich er nog geen voorstelling van maken. Binnenkort gaan we wel de cursus ‘samen bevallen’ volgen. Dan weet hij ook een beetje wat hem te wachten staat."

Els (25), moeder van een dochter van anderhalf en negen maanden zwanger van de tweede:
"Mijn man vindt het zo frappant dat zo’n klein kind je al probeert te intimideren door extreem lief te kijken en zo iets voor elkaar te krijgen. Of door te kijken van: ‘Je maakt me niks, doe het nou maar, want anders zet ik gewoon een keel op’. Wat mij opvalt, is dat veel mensen het vreemd vinden dat je jong een kind krijgt. Ik was 24, en kreeg al ‘snel’, met 20 maanden ertussen, een tweede. Ze vragen dan: ‘Was dit gepland’? Ons leek het leuk om jonge ouders te zijn voor de kinderen. Maar ik merk dat veel mensen niet in termen denken van wat leuk is voor het kind, maar wat henzelf uitkomt, bijvoorbeeld qua financiën. Laat staan dat mensen zich hierin afhankelijk weten van God en Hem hierbij betrekken."

Mark (28), vader van een zoon van vijf maanden:
"Sinds onze zoon er is, merk ik dat hij ons dichter bij elkaar brengt. Je hebt iets dat van je samen is. Wat ik bovendien erg mooi en leuk vind om te zien, is dat ik mijn vrouw nu ook in de moederrol zie. En zij mij natuurlijk in de vaderrol. Tot nu toe kan ik zeggen dat zolang je elkaar een beetje vrij laat, het niet zoveel spanningen hoeft te geven."
 

Dit is het eerste deel in de serie over opvoeding. Andere onderwerpen die aan de orde komen, zijn: Hoe stel ik grenzen?; Adoptie; Grote gezinnen, en Geloofsopvoeding.

Vragen en antwoorden

Vraag & antwoord

Wat doe je met een kind dat heel driftig is, constant zijn zin wil en op de grond gaat liggen gillen en om zich heen gaat slaan als het zijn zin niet krijgt?
„De beste oplossing daarvoor is negeren. Dit klinkt eenvoudig, maar dat is het niet! Negeren betekent namelijk: Helemaal niet reageren op het negatieve gedrag. En dat vraagt veel zelfbeheersing van de ouder. Maar anders gebeurt er het volgende: Als je zoontje na vijf minuten nog harder gaat gillen en slaan, en je alsnog naar hem toe gaat, leer je hem dat driftig worden, helpt. Hij heeft dan geleerd dat hij gewoon nog iets harder moet gillen om de aandacht te krijgen.
Maar negeren gaat bijvoorbeeld als volgt: Zeg rustig en duidelijk: ‘Jij doet zo driftig, ik ga even naar de keuken, tot jij stil bent. Dan kom ik terug’. Als het dan over is, ga dan terug naar de kamer waar je kind is. Ga niet meer in op wat er gebeurd is. Je kunt nog zeggen: ‘Ik ben blij dat het over is, kunnen we weer gaan spelen’?“

Vanaf welke leeftijd kunnen baby’s verwend worden? Moet je hem bijvoorbeeld altijd oppakken als hij huilt?
„Ik ben ervan overtuigd dat je heel jonge kinderen tot pakweg een jaar niet kunt verwennen. Op zijn hoogst gewennen. Een baby is bezig met de vraag of de wereld om hem heen te vertrouwen is en beantwoordt die vraag door te zien hoe men op hem reageert. Een baby moet leren dat er acht geslagen wordt op signalen die hij afgeeft. Als hij laat merken dat hij niet lekker in zijn vel zit, door bijvoorbeeld te huilen, dan heeft hij iemand nodig die hem geruststelt, even sussend toespreekt of tegen zich aanhoudt. Mijns inziens kun je een baby niet verwennen. En praatjes als: ‘Daar krijgt ‘ie sterke longen van’ zijn volgens mij klinkklare onzin!“

Hoe kun je het best omgaan met het feit dat een klein kind geen tijdsbesef heeft en daardoor vreselijk moeilijk kan doen als er aan iets, bijvoorbeeld schommelen of voorlezen, een einde komt?
„Een goede manier om hiermee om te gaan, is het aankondigen van veranderingen. Een paar minuutjes voordat je iets gaat doen, bijvoorbeeld eten, kondig je aan: ‘Joh, we gaan over een paar minuutjes eten. Dat is nog heel eventjes. Dan gaan we stoppen met spelen’. Of nog concreter: ‘Nog tien keer heen en weer schommelen en dan…’ Als het dan zover is, zal je kind nog niet staan te juichen, maar het is wel minder abrupt en daardoor gemakkelijker voor je peuter om te gehoorzamen. Het is dan overigens wel zaak om ook door te pakken. Niet teveel aandacht schenken aan datgene wat je kind wil, maar wat afleiden helpt soms goed.“

Waarom is een kind soms zo jaloers als zijn vader aandacht besteedt aan zijn moeder?
„Kinderen voelen al op heel jonge leeftijd goed aan wanneer ze de aandacht moeten delen met iemand anders. Ook al is de ander onzichtbaar, zoals voor de telefoon. Ik denk dat de vader in kwestie er goed aan doet om toch maar gewoon zijn vrouw te knuffelen zoals hij dat gewend was. Kinderen leren dat papa en mama samen ook iets hebben waar zij als kinderen buiten staan. Tegelijk kan op een speelse manier wel aandacht gegeven worden aan de gevoelens van het kind. In de vorm van bijvoorbeeld: ‘Jij wilt ook een dikke knuffel, hè? Ga je maar vast verstoppen’.“

De vragen werden beantwoord door orthopedagoge Karin Harsevoort.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Onderzoek: echtscheiding jaagt jongeren kerk uit

Onderzoek: echtscheiding jaagt jongeren kerk uit

Door scheiding twijfelen kinderen aan Gods onvoorwaardelijke liefde

Feike ter Velde: 'Ik heb gefaald als vader'

Feike ter Velde: 'Ik heb gefaald als vader'

"In mijn leven heb ik twee mensen emotioneel gezien echt in de kou laten staan," vertelt voormalig EO-presentator Feike ter Velde (1940). "Mijn vader...

‘Ik dacht dat ik de enige was die niet zwanger werd’

‘Ik dacht dat ik de enige was die niet zwanger werd’

Er zijn mensen die er niet over uitgepraat raken, en ook Facebook staat er vol mee: de echo van de baby, de eerste stapjes, het beste merk luiers en...