Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'Trouw beweegt met z'n lezers mee'

in Mediatips

Trouw was van oorsprong een christelijk dagblad, maar is dat nu niet meer. Toch vindt hoofdredacteur Frits van Exter niet dat de krant zijn doelgroep ontrouw is geworden. „Je moet meebewegen met de nieuwe generatie lezers."

Het dagblad Trouw ontstond in 1943 als illegaal verzetskrantje, opgericht door onder anderen dr. J.A.H.J.S. Bruins Slot, die na de oorlog hoofdredacteur van het nieuwe dagblad werd. In 1946 werd hij ook kamerlid en later fractievoorzitter van de ARP.
De eerste twee decennia was Trouw duidelijk een krant voor het gereformeerde volksdeel, politiek gericht op de ARP. In de jaren zestig begon de identiteit van Trouw, nog steeds onder leiding van Bruins Slot, te bewegen. De binding met de ARP en met de gereformeerde traditie werd minder. Toen in 1965 verslaggeving van zondagssport werd ingevoerd, haakten heel veel lezers af. Het zieltogende Trouw zag in 1971 zijn redding in een fusie met de zogenaamde kwartetbladen (Nieuwe Haagse Courant, De Rotterdammer, de Nieuwe Leidse Courant en het Dordts Dagblad). Dat betekende al snel het einde voor de christelijke kwartetbladen, mede door de wat arrogante houding van de Trouwredactie tegenover de vier 'krantjes', die in feite werden opgeslokt. Massaal liepen de lezers van de kwartetbladen weg, wat het kersverse Reformatorisch Dagblad geen windeieren heeft gelegd. Korte tijd later waren de kwartetbladen geheel van het toneel verdwenen en voor Trouw bleef de verwachte opleving uit.
Identiteit
De identiteit van Trouw evolueerde verder. Tot menigeen zich afvroeg en afvraagt waar Trouw nu eigenlijk voor staat? De huidige hoofdredacteur, Frits van Exter, vindt dat identiteit geen statisch gegeven is. „Ik denk dat Trouw een aantal kenmerken heeft die voor een belangrijk deel worden gevormd door zijn geschiedenis, de traditie waar de krant in staat. En dat is een protestants-christelijke traditie. Maar die geven we op een andere manier vorm. De krant toont zich betrokken bij de samenleving, is daarin toch wat meer geïnteresseerd in de immateriële kwaliteit van het leven dan in de materiële. Vandaar dat we op religie en filosofie meer accent leggen dan op andere zaken. Dat geldt ook voor onderwijs en zorg. De identiteit wordt voor een belangrijk deel bepaald door de toon en de manier waarop je die onderwerpen behandelt. Ik denk dat die herkend wordt als menselijk en betrokken. Trouw heeft nog steeds een scherp oog voor de zwakken in de samenleving, is nog steeds kritisch ten aanzien van een verder doorslaande individualisering, maar is niet in partijpolitieke zin in te delen."
Dat Trouw zich volgens anderen wat links van het CDA beweegt en progressief is geworden, wijst Van Exter van de hand. „Dat is aan de lezers om dat te beoordelen. Het is niet zo dat wij van te voren een soort partij-ideologie omarmen en van daaruit Nederland en de wereld beschouwen. Ik denk dat we, zeker de laatste jaren, vrij kritisch zijn geweest ten aanzien van Paars, omdat er naar ons gevoel een zekere visie ontbrak voor een aantal grote maatschappelijke vraagstukken.
De identiteit wordt ook bepaald door de wisselwerking met je lezers en het besef voor welke lezers je die krant maakt. Dat is zo langzamerhand een bont gezelschap geworden. Er is een groep traditionele Trouwlezers en een groep nieuwkomers. In die uitersten zie je dat de traditionele lezers over het algemeen ouder zijn, meer kerkelijk, en bij de jongere instroom zie je dat het beeld veel diffuser is. Onder hen zijn ook veel niet-kerkelijken. Die houden elkaar redelijk in evenwicht. Wat ze gemeen hebben, is een betrokkenheid bij de maatschappij."

Ontrouw?
Trouw is opgericht voor de gereformeerde AR-mensen. Je zou dus kunnen zeggen dat Trouw zijn oorspronkelijke doelgroep ontrouw is geworden. Maar daar is Van Exter het niet eens. „Ik denk dat de krant zich langzaam maar zeker heeft willen richten tot een breder publiek. Dat is al onder Bruins Slot begonnen. Dat is een gestage ontwikkeling geweest, waarin de krant zich vooral bewust is geweest dat die een functie moet hebben voor de kinderen en kleinkinderen van de lezers, de nieuwe generatie. Die staan vaak wat anders in het leven als het gaat om hun band met de kerk en hun politieke richting dan hun ouders of grootouders. Je kunt als krant niet stilstaan, maar je moet meebewegen met de nieuwe generatie lezers.
In dat proces hebben we ook mensen verloren. Mensen die het gevoel kregen dat het hun krant niet meer was. Ze werden teleurgesteld in hun verwachtingen, omdat de krant verder bewoog dan zij voor aanvaardbaar hielden. Die lezers zijn naar andere kranten overgestapt. Maar we hebben, zeker de laatste jaren, een nieuwe stroom lezers gekregen die op allerlei manieren te typeren zijn.
Een krant is toch vooral op zoek naar dingen. Als je daarin keiharde zekerheden hebt en als alles geordend en duidelijk is, dan is je journalistieke missie minder interessant, naar mijn gevoel."
In het veranderingsproces van Trouw liep de redactie voor de muziek uit. De hoofdredacteur erkent dat er toen een zekere spanning over de identiteit op de redactie groeide, waarbij de één een krant wilde maken voor een jongere lezersgroep en de ander probeerde op de rem te staan uit angst dat het de oudere lezers van zich zou vervreemden. Sommigen wilden van Trouw een soort Volkskrant maken met de kerkpagina en opiniepagina's als gedoogzones voor de traditionele lezers.
Hoofdredacteur Jan Greven (1984-1997), afkomstig van de IKON, zei op een gegeven moment dat Trouw geen christelijke krant meer was. Dat schepte in ieder geval duidelijkheid. Van Exter: „Een bevestiging voor wat de krant in feite was. Bruins Slot had al moeite met het etiket 'christelijk', omdat hij vond dat het een pretentie was die de krant niet waar kon maken. Het geloof is een individuele zaak en daarin zijn zoveel schakeringen. Die schakeringen kun je niet meer vertalen naar de identiteit van de krant. Je kunt Trouw niet vergelijken met RD of ND."

Groei
Het aantal abonnees vertoonde in het bestaan van Trouw een paar pieken en dalen. Het grote succes in de oorlog zal de krant wel nooit meer bereiken. Van Exter: "Dat was vooral te danken aan koeriers en drukkers. Er was enorme honger naar nieuws en informatie. Er kwam na de oorlog een geforceerde piek door de fusie met de kwartetbladen. Daar is weinig van overgebleven. Het is per saldo geen gelukkige fusie geweest. Over het algemeen was het abonneeverloop stabiel tot licht dalend. De vernieuwing die we eind jaren negentig hebben ingezet, heeft dat patroon omgezet in groei. We zitten nu rond de 127.000 kranten voor abonnees en losse verkoop."

In een serie van drie artikelen wordt een portret gemaakt van de dagbladen die in christelijk Nederland het meest gelezen worden: het Reformatorisch Dagblad (RD), Trouw en het Nederlands Dagblad (ND). Deze week deel 2, een gesprek met Frits van Exter, hoofdredacteur van Trouw.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons