Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Thom Lemmons wil Bijbelse personen echter maken

in Geloven

Het was zeker niet z’n ambitie om schrijver te worden, maar het kwam op z’n weg. Het heeft zo moeten zijn, want op dit moment zijn de bijbelshistorische romans van Thom Lemmons bestsellers in de VS. Maar ook in andere landen worden zijn boeken ontdekt. Wat maakt zijn boeken zo gewild?

Schrijven? Welnee. Lemmons (48) dacht er domweg niet aan. Natuurlijk, hij las graag en hij las alles wat los en vast zat. Maar meer ook niet. Hij studeerde voor dirigent aan een conservatorium en leidde een aantal orkesten en muziekgroepen. Verder werkte hij in het bedrijfsleven. Totdat hij in 1985 het sterke verlangen kreeg om te gaan schrijven. Lemmons: „Achteraf zie ik dat als een roeping en ik besloot om dat dan ook maar te doen.“ Een professor in de literatuur en een goede vriend van Lemmons, adviseerde hem om over thema’s te schrijven, die Lemmons zelf belangrijk vond. „Dat was voor mij mijn christelijke geloof. Voor mij was het dus logisch dat ik zou gaan schrijven over zaken die op een of andere manier met het geloof te maken hadden.“
Lemmons is behalve auteur ook directeur van ACU Press, de uitgeverij van de Abilene Christian University. „Als ik dus niet schrijf, zit ik de hele dag tussen de boeken. Heerlijk! Veel schrijvers hebben een baan die niet zo direct met schrijven en uitgeven te maken hebben, dus ik voel me bevoorrecht.“

U schrijft romans over bijbelse figuren, zowel uit het Oude als uit het Nieuwe Testament. Waarom schrijft u juist dit soort boeken?
„Ik ben opgegroeid in een christelijk gezin en dus ook opgegroeid met de verhalen die mij verteld werden uit de Bijbel. Het waren de eerste verhalen in mijn leven ooit. Iemand als David was een van mijn eerste helden. Dus toen ik ging schrijven, dacht ik terug aan de verhalen die ik uit kinderbijbels had gehoord. Later realiseerde ik me dat personen uit de Bijbel helemaal niet zo veel verschillen van mensen zoals jij en ik. Zij waren ook bang of slecht gehumeurd en maakten soms ook verkeerde beslissingen. In mijn romans wil ik deze bijbelse personen meer ‘echt’ maken door ze ‘echt’ neer te zetten.“

Dus minder ‘held’ dan wij vaak denken…
„Inderdaad. Figuren uit de Bijbel wáren niet perfect. Maar ondanks dat gebruikte God hen, soms juist door hun mislukkingen of tegenslagen heen. Zondige en niet-perfecte mensen zijn nu eenmaal de enige mensen met wie God werkt. Daar raak ik door gefascineerd. Daarom wil ik verhalen schrijven over deze personen en zo mensen als jij en ik met hen verbinden.“

Zo was Jeremia nog maar net tiener af toen hij door God geroepen werd, blijkt heel helder uit uw roman. Hij was dus zeker geen profeet met een stoffige mantel en dito baard, zoals wij nu vaak denken.
„Inderdaad! Zo was hij helemaal niet. Wat mij ook fascineert, is dat hij regelmatig klaagde naar God. Hij heeft dramatisch moeilijke dingen meegemaakt. Als Jeremia in deze tijd door een kerk ingehuurd zou worden als zendeling of iets dergelijks, zou hij na korte tijd weer ontslagen worden, want Jeremia zei dingen die niet leuk waren om te horen en hij sloot geen compromissen. Voor zover wij weten, was Baruch, de schrijver van Jeremia, de enige persoon die Jeremia kon overtuigen. Voor de rest heeft hij z’n hele leven gepreekt, terwijl hij niemand kon overtuigen. Daarom was Jeremia een geloofsheld, omdat hij door alle moeilijkheden heen probeerde om te doen wat God hem opdroeg. Hij was niet succesvol, maar trouw. En dat is nu een van de lessen die ook voor ons gelden: Wij worden door God niet geroepen om succesvol te zijn, maar God wil dat we trouw zijn. Dus dat is volgens mij een van de boodschappen van dit bijbelboek die ik door mijn roman heb willen aanreiken.“

Is het moeilijk om juist bijbelshistorische romans te schrijven?
„Ja, ik vind van wel. Maar het is ook een uitdaging, omdat ik geloof dat de Bijbel waar is. Daarom wil ik nooit iets in mijn romans schrijven, wat inhoudelijk niet zou stroken met hetgeen in de Bijbel staat. Een verhaal dat ik schrijf, moet kloppen met de geschiedenissen die staan opgetekend in het Oude of Nieuwe Testament. En toch komen er in mijn verhalen ook dingen voor die bedacht zijn en dus niet in de Bijbel staan. Het blijven romans, gebaseerd op de Bijbel. Ik onderzoek veelvuldig voordat ik ga schrijven. Ik lees de Bijbel nauwkeurig en daarnaast veel bijbelse commentaren. Daar geniet ik van, want dan leer je ook dingen die niet in de Bijbel staan maar wel golden voor de bijbelse cultuur.“

Stel dat uw romans alléén maar gebaseerd zouden zijn op de Bijbel, dan zou het saai zijn om te lezen. Aan de andere kant: als het verhaal totaal verzonnen zou zijn, strookt het totaal niet met de Bijbel. Hoe vindt u daar een juiste balans in?
„Dat is een dilemma. Je moet soms keuzes maken om een gebeurtenis in je verhaal te zetten die helemaal niet gebeurd is. Voorbeeld: Wij weten niet of er in het dorp van Jeremia een meisje woonde op wie hij verliefd was. En toch heb ik ervoor gekozen om zo’n personage te creëren. We weten wél dat God Jeremia de opdracht gaf om geen vrouw tot zich te nemen. Ik heb daar een innerlijk conflict bij Jeremia van gemaakt, maar dat staat niet in de Bijbel. En toch: de lezer van vandaag kan zich absoluut voorstellen hoe moeilijk het is om van een meisje te houden, terwijl je niet met haar mag trouwen. Dus dat innerlijke conflict van Jeremia, kan ook het conflict worden van de lezer: wat zou ík doen als ik voor die keus stond? En daar gaat het uiteindelijk om: dat mensen over zichzelf gaan nadenken in relatie tot God en dat ze intensiever nadenken over de dingen in hun leven waarvan God vraagt om ze te doen.“

En verhalen kunnen daarbij helpen?
„Ik denk dat mensen elkaar verhalen vertellen om de realiteit om zich heen te begrijpen. In alle tijden hebben mensen elkaar verhalen verteld, om dingen uit te leggen aan elkaar, om de dingen van het leven beter te begrijpen. En ik denk dat de verhalen in de Bijbel dat ook doen, maar dan beter, omdat dit de verhalen zijn die God ons heeft verteld. Rembrandt begreep de dingen door middel van kleuren en vormen. Beethoven verklaarde de dingen voor zichzelf door middel van muziek. Een verhalenverteller pakt een situatie, bijvoorbeeld het probleem van het sterven, en vertelt daar een verhaal over, zodat hij de thematiek zelf beter begrijpt en zijn luisteraars ook. Datzelfde probeer ik te doen met de verhalen die in de Bijbel staan. Ik probeer deze verhalen te doorgronden en te onderzoeken wat de lijn is die we moeten vasthouden.“

Sprak Jezus daarom zo regelmatig in gelijkenissen, eigenlijk ook een soort fictieverhalen?
„Dat denk ik wel. Jezus vertelde verhalen omdat Hij wist dat mensen een verhaal veel makkelijker onthouden dan bijvoorbeeld een gebod of opdracht. Hij zou slechts kunnen zeggen: ‘Je moet mensen behandelen zoals je wilt dat jij behandeld wordt’, maar Hij vertelde ook bedachte en niet waargebeurde verhalen over mensen die dat deden en mensen die dat niet deden. En juist die verhalen blijven je beter bij en daardoor vaak ook de clou.“

Tekst: Ronald Koops

Thom Lemmons is auteur en directeur van ACU Press, de uitgeverij van de Abilene Christian University en vader van drie kinderen. Hij schreef onder meer de romans Jeremia, de man die huilde, Daniël, de man die de morgen zag, Jabez, de man die vroeg en verhoord werd, Lydia, de vrouw die de vrede vond en De timmerman die het kruis moest dragen. Zijn boeken zijn vertaald in het Nederlands, Afrikaans, Duits, Pools en Zweeds.

Lemmons is dit jaar auteur van het CLK-actieboek Eindbestemming. De bundel bevat een aantal korte verhalen over bijbelse personen als Adam, Izaäk, Ruth, Job, David, Lazarus en Petrus, mensen van vlees en bloed en met eigen vragen, fouten, idealen en aanvechtingen.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons