Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

‘Nieuws trekt zich niets van rustdag aan’

Hoe gaan christelijke media om met nieuws op zondag?

in Geloven

Zeker in de christelijke journalistiek zorgt de ‘rustdag’ met regelmaat voor dilemma’s. Zo miste het Nederlands Dagblad de Bijlmerramp en de moord op de Israëlische premier Rabin in zijn maandageditie en proberen ook het Reformatorisch Dagblad en de EO de zondag professioneel zoveel mogelijk te mijden. Over de dag des Heren in het nieuws.

Reformatorisch Dagblad
Het Reformatorisch Dagblad (RD) laat zich bij beoordeling van nieuws beïnvloeden door de dag waarop een nieuwsfeit plaatsvindt. Het RD wil een duidelijk voorbeeld stellen tegen de wat de krant noemt de zeven maal 24-uurs maatschappij. Zelfs de website biedt op zondag geen nieuws. „Nieuws draagt helaas een continu karakter,“ zegt hoofdredacteur Chris Janse. „De zondag kent ook natuurrampen, geboorte- en sterfgevallen. Maar vooral zijn er nog door de mens in gang gezette gebeurtenissen, waarvan we betreuren dat ze juist op de dag des Heren plaatsvinden. Een voorbeeld zijn verkiezingen in het buitenland die vaak op zondag worden gehouden. We zijn verplicht onze lezers daar maandag over te informeren, maar willen een duidelijk signaal afgeven aan de samenleving. Vanuit onze reformatorische identiteit zeggen wij: de zondag moet in het teken staan van Gods Woord en niet van de actualiteit. Om dat te onderstrepen, bieden we bijvoorbeeld op zondag geen nieuws aan via onze website. In de maandagkrant ligt de lat hoog voor zondagse berichten en foto’s. Alleen harde nieuwsfeiten gaan mee."

Janse erkent de spanning tussen wel zondags nieuws meenemen van persbureaus, maar het niet zelf verslaan. „Er is elke maandag een minimumvoorziening aan nieuws beschikbaar van bijvoorbeeld het ANP. Toen onze krant een jaar of dertig geleden begon, is gekozen om daar gebruik van te maken en niet van eigen verslaggevers. Die lijn is daarna bijna niet meer ter discussie geweest.“
Alleen bij calamiteiten als de Bijlmerramp en de vuurwerkramp in Enschede is er de laatste jaren overleg geweest of redacteuren van het RD toch op zondag het rampgebied moesten opzoeken. „We hebben toch besloten het niet te doen. Persbureaus boden meer dan voldoende basisinformatie. Buiten de zondag om hebben we toen wel eigen verslaggevers ingezet.“

Nederlands Dagblad
Het Nederlands Dagblad (ND) verschijnt ‘s ochtends. Mede omdat de krant haar redactie op zondag niet wil laten werken, wordt de krant vrijwel altijd op zaterdagavond geproduceerd. „Zondagsrust en journalistiek vormen voor ons een permanent spanningsveld,“ zegt hoofdredacteur Peter Bergwerff. „Journalistiek is berichten over wat dagelijks gebeurt, dus ook op zondag. Als de nieuwsvoorziening een dag wordt stopgezet, wordt de samenleving onherstelbare schade toegebracht. Dat betekent dat tenminste de persbureaus op zondag actief moeten zijn. Ik zou daar zelf zonder gewetensbezwaren aan mee kunnen werken. De vraag is echter of wij als krant ook zo nodig tot zondagsarbeid moeten overgaan. Wij vinden van niet. We kunnen ons die luxe permitteren dank zij bestaande nieuwsbronnen als het ANP, waarvan we berichten kunnen overnemen.“

Het Nederlands Dagblad maakte in de jaren negentig toch een paar kostbare missers. De lezers zagen de Bijlmerramp en de moord op de Israëlische premier Yitzak Rabin niet in de kolommen van de maandageditie terug. Dit zette de krant aan het denken. De rigoureuze tot dan toe gevolgde lijn van ‘zondagsnieuws is geen nieuws’, werd verlaten. Concreet houdt dit in dat in het geval van een calamiteit het ND op zondagavond wordt geproduceerd. Dat geldt volgens Bergwerff met name in die gevallen waarin het van belang is dat de ND-lezer op maandagmorgen van zijn krant enige ‘eigen’ begeleiding mag verwachten bij het nieuwsfeit dat zich de dag daarvoor heeft voltrokken. „Al is het maar door een commentaar dat de lezer wat steun in de rug geeft.“ 

Het ochtendblad hanteert een ruime omschrijving van een calamiteit: een gebeurtenis die het maatschappelijk belang raakt en enige omvang heeft. De hoofdredactie bepaalt uiteindelijk of iets het stempel calamiteit opgedrukt krijgt en de molen in gang moet worden gezet. „Bij calamiteiten kunnen wij een meerwaarde hebben op ANP-berichten,“ geeft Bergwerff aan.

2Vandaag
„Er zijn minder actualiteitenprogramma’s op zondag,“ constateert bureaucoördinator Roelof Vellinga van 2Vandaag. „En ze zijn anders van aard. Er is tijd voor wat langere gesprekken over het nieuws en thematische onderwerpen. Het praatprogramma Buitenhof is daar een goed voorbeeld van.“

De redactie van 2Vandaag bestaat uit mensen van de EO en de TROS. De Evangelische Omroep heeft een duidelijk standpunt ingenomen over de zondag. EO-medewerkers hoeven niet op zondag te werken. Tot botsingen met collega’s van de TROS leidt dat niet. Vellinga: „2Vandaag is een actualiteiten- en achtergrondprogramma dat op zondag niet uitzendt. Daardoor hoeven we de zondag in principe niet te benutten voor het maken van 2Vandaag, ook de TROS-collega’s niet. Maandag zijn veel zondagse nieuwsfeiten weer achterhaald en achtergrondreportages kunnen we op andere weekdagen opnemen.“

Een enkele keer leidt de zondag tot dilemma’s bij het EO-team. „In principe reizen wij niet op zondag,“ zegt Vellinga. „Maar soms moeten we ‘s maandags in het buitenland op een bepaald punt zijn om ons materiaal over te kunnen stralen naar Hilversum en kan dat alleen als we op zondag vertrekken. Dan maken medewerkers ieder voor zich de afweging of ze dat doen of niet. Het is wel gebeurd dat de ene collega wel ging en de ander hem een dag later achterna reisde. Dat gebeurt zonder hard feelings en niemand wordt gedwongen iets te doen waar hij principiële bezwaren tegen heeft.“

2Vandaag zendt bij hoge uitzondering op zondag uit. Bekend voorbeeld is de vuurwerkramp. „Nieuws trekt zich niets aan van de rustdag. De EO en haar medewerkers hebben een bepaalde betrokkenheid op het lijden in de wereld. We kunnen niet hypocriet pas op maandag het rampgebied instappen als de ramp zich in het weekend heeft voltrokken. In kerken, maar ook thuis wordt gebeden voor mensen in nood. Daarom hebben wij de plicht het nieuws toch te brengen en doen we niet een dag lang alsof onze neus bloedt. Onze criteria voor wat een calamiteit is, zijn niet vast omlijnd. We maken een journalistieke afweging. Eindredacteuren voeren eventueel telefonisch overleg op zondag. Maar als een vliegtuig neerstort in een woonwijk, hoef je daar niet over na te denken.“

Vierde gebod: Gedenk de sabbatdag dat gij die heiligt; zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; maar de zevende dag is de sabbat van de HERE, uw God; Dan zult gij geen werk doen, gij noch uw zoon, noch uw dochter, noch uw dienstknecht, noch uw dienstmaagd, noch uw vee, noch de vreemdeling die in uw steden woont. Want in zes dagen heeft de HERE de hemel en de aarde gemaakt, de zee en al wat daarin is, en Hij rustte op de zevende dag; daarom zegende de HERE de sabbatdag en heiligde die.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons