Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Erwin Kroll verwacht een weersverandering

in Nieuws

Deze zomer is – zeker in het Middellandse-Zeegebied – extreem heet en droog. Is dat nu een gewone uitschieter, net als in 1947 en 1976, of duidt het op een klimaatsverandering? Weerman Erwin Kroll verwacht dat de zomers droger en de winters natter worden. "En dat zouden we op moeten vangen door bijvoorbeeld spaarbekkens te maken."

In Frankrijk en Spanje was het ook niet alles deze vakantie. Menigeen zal verlangd hebben naar een plekje op de wereld waar het altijd een graad of 23 is. Erwin Kroll zou dat ook wel prefereren. Maar bestaat dat wel? Na even denken, weet hij het: "Ergens in de bergen in tropisch gebied. Want in tropisch gebied, zo’n beetje tussen de kreeftskeerkring en de steenbokskeerkring, is de temperatuur vrij constant. En als je daar op een bepaalde hoogte in de bergen zit, want naar boven toe wordt het kouder, dan moet er een niveau zijn waar het altijd 23 graden is. Dat gaan we opzoeken en daar gaan we met z’n allen naar toe. Want dat moet heerlijk zijn."

Broeikasgassen
Dat de wereld – ook Nederland – warmer wordt, daar zijn de meteorologen het wel over eens. En dan hebben we het nog niet eens over deze zomer. De toptien van de warmste jaren in de afgelopen honderd jaar bestaat volledig uit jaren van na 1989. Die opwarming van de aarde heeft ernstige gevolgen. Maar eerst even naar de oorzaak.

Erwin Kroll: "Laten we vaststellen dat het warmer wordt, want dat is gemeten. In de vorige eeuw was de sterkste opwarming inderdaad aan het eind van de vorige eeuw. In de tropen is de warmtetoename nihil, terwijl juist op onze breedte de toename groter is. Wij hebben er gemiddeld al ruim een graad bij gekregen en het poolgebied nog wel meer.

De warmte van onze lucht wordt bepaald door de broeikasgassen in de atmosfeer. De zon verwarmt de aarde en de aarde straalt ook warmte uit. Die gaat dwars door de lucht heen en wordt door een aantal gassen in de atmosfeer vastgehouden. En dat geeft de temperatuur aan de aarde. Zonder die nodige broeikasgassen zou de temperatuur gemiddeld achttien graden onder nul zijn. Dankzij de broeikasgassen is die nu gemiddeld zestien graden boven nul.
Dus als je maar meer en meer broeikasgassen in de atmosfeer brengt, en dat doen we door het verstoken van fossiele brandstoffen, dan moet de temperatuur van de aarde gaan oplopen. En dat is de afgelopen honderd jaar ook gebeurd.

De conclusie is dat de temperatuurtoename van de afgelopen honderd jaar te wijten is aan de toename van de hoeveelheid CO2. Maar niet alleen CO2. Zeker in de Derdewereldlanden is het aantal rijstvelden misschien wel verduizendvoudigd, omdat al die mensen moeten eten. En rijstvelden leveren methaan, een nog veel krachtiger broeikasgas dan CO2. Er zit wel minder methaan in de lucht dan CO2, maar het is gigantisch aan het toenemen. 

Daardoor wordt de aarde warmer en de rivieren en oceanen verdampen meer water. En waterdamp is in feite ook een broeikasgas. Dus ook dat heeft een versterkende werking op de opwarming van de aarde. Het is dus nodig om zuinig met de aarde om te gaan. Moeten we wel doorgaan met fossiele brandstoffen? We hebben zonne-energie, windenergie, getijde-energie, misschien in de toekomst kernfusie. Waarom zou je dan een bron gebruiken die eindig is en bovendien de boel vervuilt?"

Middeleeuwen
Past deze zomer ook in het bovenstaande plaatje?
"Dit zou theoretisch nog een uitschieter kunnen zijn. In 1947 was de zomer nog warmer dan nu. Dat record is nog steeds niet verbroken. Toen hadden we het ook niet over broeikaseffect. Dat woord bestond niet eens. Er waren ook toen van dit soort uitschieters. 

Jan Buisman, een historicus die zich bezighoudt met het klimaat van Nederland en West-Europa in de afgelopen duizend jaar, zei onlangs voor de radio dat in de Middeleeuwen bijna alle zomers zo heet waren. Moet je je voorstellen dat je met dit weer op het land moet werken en dat je alleen maar bier hebt om te drinken. Want schoon water was er niet. Vreselijk! Het klimaat is dus geen constante factor. Het varieert. 

In de zestiende en zeventiende eeuw – ook wel de Kleine IJstijd genoemd – stelden de zomers juist heel weinig voor en waren de winters wat strenger dan wij gewend zijn. Dat weten we vooral uit de logboeken. En kijk maar naar de werken van de zeventiende-eeuwse landschapschilders. Vaak zijn dat winterschilderijen."

De laatste jaren is het aantal warme zomers aan het toenemen. En bij warme zomers hoort onstuimig weer, vooral zware onweersbuien. Kroll: "Als de temperatuur van de aarde hoger wordt, verdampt er meer water, dus je krijgt meer vocht in de lucht. Warmte en vocht zijn dè ingrediënten voor onstuimig weer. Heftiger onweersbuien, grotere hagelstenen, meer windhozen en dergelijke. Als je kijkt naar landen rond de Middellandse Zee met die gigantische droogte, is ook dat een vorm van extreem weer."

Gevolgen
Met klimaatmodellen kan men berekeningen maken en aan de hand daarvan kan men stellen dat het waarschijnlijk is dat de temperatuurstijging deze eeuw tussen de 1,5 en 6,5 graden komt te liggen en dat de zeespiegel tussen de 20 en 90 cm zal stijgen. Elke twee jaar worden er nieuwe berekeningen gemaakt met nieuwe inzichten. 

"Maar het is duidelijk dat je een fikse temperatuurstijging en zeespiegelstijging krijgt. En daardoor gaat er een aantal dingen veranderen. De zeespiegelstijging is natuurlijk een ramp voor de Nijldelta en de Mekongdelta. Bangladesh met de Gangesdelta is hét voorbeeld. Zo zijn er nog meer van die grote delta’s, waar miljoenen mensen leven, omdat die delta’s voor hen de enige leefbare plekken zijn. En als die onder water komen te staan, is er geen ruimte meer voor die mensen. Nederland ligt ook gevaarlijk, maar wij zijn rijk genoeg om dijken te bouwen. Vooral de arme landen zullen het zwaarst getroffen worden door  verstromingen."

Erwin Kroll weet dat de temperatuurstijging in de richting van de polen het meest merkbaar zal zijn: "Een deel van de warmte wordt teruggekaatst op sneeuw en ijs. Maar als het ijs gaat smelten, wordt die warmte niet meer weerkaatst. En dat betekent dat de temperatuurstijging bij de polen veel groter is dan in de tropen.
Een vuistregel is dat nat natter en droog droger wordt. In dit soort zomers als nu zijn de langdurige perioden van droogte groter, maar de buien die er vallen zijn zwaarder en geven plaatselijk meer water. De echte watertoename is er in de winter. En volgens mij moeten we dat water gaan opvangen in bekkens. De stijging van de zeespiegel zorgt er ook voor dat de druk op het grondwater toeneemt. Dat betekent dat tuinbouwgebieden in het Westland die het van zoet water moeten hebben, brak water krijgen. Door de druk van de zeespiegel wordt het grondwater weggedrukt. Dus er moet nog wel het een en ander gebeuren."

Onderzoek
Waterhuishouding wordt een belangrijk onderwerp. Dat heeft onze kroonprins goed bekeken. Er moet een plan ontwikkeld worden om in droge zomers genoeg water te hebben. Daarvoor is onderzoek nodig. 

Erwin Kroll: "De vraag is of dit nu een speling der natuur is of iets wat we regelmatig gaan tegenkomen. Dat onderzoek is een maand geleden gestart door het KNMI, het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en het IMOU (Instituut voor Meteorologie en Oceanografie van de Universiteit van Utrecht). Die doen met z’n drieën onderzoek dat nog niet eerder is gedaan. Dat vergt twee maanden rekentijd en dan gaan ze kijken of zo’n zomer als deze, met name in het Middellandse-Zeegebied, een speling van de natuur is of dat zoiets statistisch gezien iets is wat bij het veranderende klimaat hoort en vaker gaat optreden. Want het kan natuurlijk ook een soort 1947 zijn. En dat is toch al weer 56 jaar geleden. Dus als het over 56 jaar weer zou voorkomen, waar praten we dan over? Maar als het echt met een veranderend klimaat te maken heeft – in oktober hopen ze daarover een aantal uitspraken te kunnen doen – is het een ander verhaal."

Erwin Kroll denkt toch eerder aan het laatste dan aan een uitschieter. "Het is net of het Noord-Afrikaanse woestijnklimaat een paar honderd kilometer naar het noorden is opgeschoven. Het Middellandse-Zeegebied was deze zomer een drama. Daar gaat straks geen toerist meer naartoe. Dan kun je beter in Nederland blijven. Want al die mensen gaan niet naar Spanje om de Spaanse taal te leren. Ze gaan er naartoe omdat ze zeker willen zijn van een zonnige vakantie. Maar als het daar nu 40 graden is en hier is het ook zonnig met aangenamer temperaturen, kun je beter hier blijven. Dus ik denk dat de toeristische sector in het Middellandse-Zeegebied de komende jaren harde klappen krijgt, als dit zo doorgaat."

Vakantie
Erwin Kroll laat zich voor zijn eigen vakantiebestemming nooit leiden door het weer. "Tot 1987 was ik een fanatiek kampeerder, maar sinds die tijd komen we niet meer op een camping. Want dan moet ik de hele dag vragen van Nederlanders beantwoorden over het weer en dat is gewoon niet leuk. Sinds die tijd zitten we in een huisje in the middle of nowhere."
Die extreme warmte vindt de weerman helemaal niet fijn. Zijn ideale weer: "Een graadje of 22, 23, een beetje wind, mooie stapelwolken, zon ertussendoor en af en toe een stevige bui. Heerlijk."

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons